ประสิทธิผลและผลข้างเคียงของยาน้ำแก้ไอมะขามป้อมผสมฟ้าทะลายโจรกับ ยาแก้ไอน้ำดำ ในการบรรเทาอาการไอในผู้ป่วยลองโควิด: การทดลองแบบสุ่มและ มีกลุ่มควบคุมปกปิดทางเดียว

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบประสิทธิผลและผลข้างเคียงของยาน้ำแก้ไอมะขามป้อมผสมฟ้าทะลายโจรกับยาแก้ไอน้ำดำ (Brown mixture) ในการบรรเทาอาการไอในผู้ป่วยลองโควิด วิธีการ: การศึกษานี้เป็นการวิจัยทางคลินิกระยะที่ 2a ในรูปแบบการทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม โดยปกปิดทางเดียว (Single-blind Randomized Controlled Trial) ดำเนินการระหว่างเดือน เมษายน ถึง กันยายน พ.ศ. 2568 ณ ศูนย์การแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กลุ่มตัวอย่างเป็นอาสาสมัครที่มีอาการไอจากภาวะลองโควิดนานกว่า 2 เดือน จำนวน 58 ราย แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 29 ราย ได้รับยาต่อเนื่อง 3 วัน และติดตามผลต่อเนื่องเป็นระยะเวลา 7 วัน โดยใช้แบบสอบถาม Leicester Cough Questionnaire (LCQ) เพื่อประเมินคุณภาพชีวิตที่สัมพันธ์กับอาการไอ และ Cough Severity Diary (CSD) เพื่อประเมินความรุนแรงของอาการไอในชีวิตประจำวัน ผลการวิจัย: กลุ่มทดลองซึ่งส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 82.76) มีอายุเฉลี่ย 42.34 ± 11.16 ปี ส่วนกลุ่มควบคุมเป็นเพศหญิงร้อยละ 68.96 อายุเฉลี่ย 40.72 ± 11.68 ปี
หลังได้รับยา กลุ่มทดลองมีคะแนน LCQ รวมเพิ่มขึ้นจาก 13.15±3.55 เป็น 16.83±3.09 (p < 0.001) และคะแนน CSD รวมลดลงจาก 3.95±1.87 เป็น 1.42±1.78 (p < 0.001) ขณะที่กลุ่มควบคุมมีคะแนน LCQ รวมเพิ่มจาก 12.51±2.79 เป็น 15.90±3.33 (p < 0.001) และคะแนน CSD รวมลดลงจาก 4.46±1.86 เป็น1.44±1.46 (p < 0.001) อย่างไรก็ตาม
เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่ม พบว่า กลุ่มทดลองและควบคุมมีคะแนน LCQ รวมหลังการรักษาไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.276) และไม่พบความแตกต่างของคะแนน CSD อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.794) ด้านผลข้างเคียงพบอาการไม่พึงประสงค์เพียง 1 ราย (ร้อยละ 3.45) ในกลุ่มทดลอง ซึ่งมีอาการบวมบริเวณใบหน้าและได้รับการประเมินว่า “อาจเป็นไปได้” ตามเกณฑ์ Naranjo’s algorithm โดยอาการดีขึ้นหลังการลดขนาดยา ส่วนกลุ่มควบคุมไม่พบเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ใดๆ สรุป: ยาน้ำแก้ไอมะขามป้อมผสมฟ้าทะลายโจรให้ผลดีขึ้นในการบรรเทาอาการไอและเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยลองโควิดได้ไม่แตกต่างจากยาแก้ไอน้ำดำ และอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมในการรักษาอาการไอจากภาวะลองโควิด ทั้งนี้ควรมีการศึกษาเพิ่มเติมในกลุ่มตัวอย่างที่มีขนาดใหญ่และติดตามผลในระยะยาวเพื่อยืนยันผลลัพธ์และความปลอดภัยอย่างชัดเจนยิ่งขึ้น