ผลของการพัฒนารูปแบบการป้องกันภาวะตกเลือดหลังคลอดระยะแรก ร่วมกับการ กดมดลูกส่วนล่างและการคลึงด้วยความเย็นในมารดาที่มารับบริการคลอด โรงพยาบาลระแงะ จังหวัดนราธิวาส
คำสำคัญ:
การป้องกันภาวะตกเลือดหลังคลอดระยะแรก, การกดมดลูกส่วนล่าง, การคลึงมดลูกด้วยความเย็น, การพยาบาลหลังคลอดบทคัดย่อ
ความเป็นมาและวัตถุประสงค์ ภาวะตกเลือดหลังคลอดเป็นสาเหตุการตายที่สำคัญของมารดา เขตบริการสุขภาพที่ 12 พบอัตรามารดาตายสูงสุด ร้อยละ 72.6 (Ministry of Public Health, 2022) และในปี 2564 - 2566 โรงพยาบาลระแงะมีภาวะตกเลือดหลังคลอด 2 ชั่วโมงแรกเพิ่มขึ้น ร้อยละ 0.37, 0.4 และ 0.97 ตามลำดับ สาเหตุที่พบส่วนใหญ่คือ ภาวะมดลูกไม่หดรัดตัว และภาวะรกค้าง เพื่อพัฒนารูปแบบการป้องกันภาวะตกเลือดหลังคลอดระยะแรก และเปรียบเทียบปริมาณเลือดทั้งหมดที่สูญเสียระหว่างกลุ่มทดลองที่ใช้รูปแบบที่พัฒนาขึ้นและกลุ่มควบคุมที่ได้รับการดูแลปกติ
วิธีการวิจัย รูปแบบการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน 1) ขั้นการศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการที่จำเป็น (R1): ผู้ให้ข้อมูลคือมารดาที่มีประวัติตกเลือดหลังคลอดและพยาบาลวิชาชีพในห้องคลอด 2) ขั้นการออกแบบและพัฒนารูปแบบ (D1): นักวิจัยร่างรูปแบบและให้ผู้ทรงคุณวุฒิตรวจสอบคุณภาพ 3) ขั้นการทดลองใช้และประเมินประสิทธิภาพรูปแบบ (R2): กลุ่มประชากรคือ ผู้รับบริการคลอดในโรงพยาบาลระแงะ กลุ่มตัวอย่างคือ มารดาคลอดปกติจำนวน 50 ราย แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 25 ราย และกลุ่มควบคุม 25 ราย เครื่องมือที่ใช้คือ รูปแบบการป้องกันภาวะตกเลือดหลังคลอดระยะแรก รูปแบบการกดมดลูกส่วนล่าง รูปแบบการคลึงด้วยความเย็น ประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล และแบบบันทึกปริมาณการสูญเสียเลือดในระยะ 2 ชั่วโมงหลังคลอด วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติเชิงหนาน (t-test) และ 4) ขั้นการประเมินผลรูปแบบที่พัฒนาขึ้น (D2): ผู้ให้ข้อมูลคือ มารดาคลอดที่ใช้รูปแบบที่พัฒนาขึ้น จำนวน 25 คน
ผลการวิจัย รูปแบบการป้องกันภาวะตกเลือดหลังคลอดระยะแรก ประกอบด้วย การดูแลทำคลอดตามมาตรฐานวิชาชีพร่วมกับการกดมดลูกส่วนล่างและนวดมดลูกนาน 10 นาที และการคลึงมดลูกด้วยการประคบเย็น ปริมาณการสูญเสียเลือดในระยะ 2 ชั่วโมงแรกหลังคลอด กลุ่มทดลองที่ใช้รูปแบบการป้องกันภาวะตกเลือดหลังคลอด มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 119.60 มิลลิลิตร (S.D. = 18.82) กลุ่มควบคุมที่ได้รับการดูแลปกติ มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 206 มิลลิลิตร (S.D. = 36.74) ปริมาณการสูญเสียเลือดในกลุ่มทดลองน้อยกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 10.46, p < 0.000)
สรุปและข้อเสนแนะ ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่ารูปแบบการป้องกันภาวะตกเลือดหลังคลอดระยะแรกร่วมกับการกดมดลูกส่วนล่างและการคลึงด้วยความเย็น ช่วยลดภาวะตกเลือดหลังคลอดได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเป็นแนวทางสำหรับพยาบาลในการดูแลมารดาที่มารับบริการคลอด ทำให้ได้รับการวินิจฉัยและการรักษารวดเร็ว และเกิดความปลอดภัยจากการคลอด
เอกสารอ้างอิง
Banditchanicha, P. (2017). Prevention of postpartum hemorrhage in an interdisciplinary hospital team. Nursing Division Journal, 44(2), 10-19. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/MJSSBH/article/view/116895
Banditpanichcha, P., Phonsaen, N., & Lueangkhwan, S. (2018). The development of nursing care system for prevention postpartum hemorrhage. Sisaket Surin Buriram Hospital Medical Journal, 32(2), 131 – 144. https://he02.tcithaijo.org/index.php/MJSSBH/article/view/116895
Buakam, O. (2019). The development of a lower uterine segment compression model combined with a preparatory-alert innovation for uterine massage on the quality of monitoring for earlypostpartum hemorrhage at Chanuman Hospital, Amnat Charoen Province.
Journal of Environmental Health and Community Health, 4(3), 58 - 70. https://he03.tci-thaijo.org/ index.php/ech/article/view/722/357
Chaiyatap, S. (2017). Developing research, creating Thai higher education, moving towards Thailand 4.0 [Management for preventing shock from postpartum hemorrhage: The midwife's role]. In Nakhon Pathom Thailand. The 9th National Academic Conference. (pp. 612-619). Nakhon Pathom Rajabhat University.
Chookhampaeng, C. (2018). Curriculum Research and Development Concept and Process [Master’s thesis]. Chulalongkorn University Press.
Hill, J. S., & Jones, G. R. (2018). The history of SWOT analysis: From military strategy to business planning. Journal of Management History, 24(2), 154 - 171. http://doi.org/10.1108/JMH-07-2017-0038
Hongranai, S. (2020). The effect of the duration of uterine compression immediately after placental delivery on the amount of blood loss in normal labor. Thai Red Cross Nursing Journal, 10(2), 56 - 67. https://thaidj.org/index.php/jpph/article/view/16387/13094
Hongranai, S., Sopajaree, C., Ruangrit, P., & Doungnit, W. (2019). Effect of Duration of Lower Uterine Segment Compression Immediately after Placental Delivery on Amount of Blood Loss in Normal Delivery. Thai Red Cross Nursing Journal, 12(2), 179 – 192. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/trcnj/article/download/239958/163605
Kunsete, P. (2021). Development of a clinical nursing practice guideline to prevent early postpartum hemorrhage for vaginal delivery in a labor room, Songkhla Hospital, Journal of Nursing and Public Health Research, 1(2) 83 – 99. https://he03.tci-thaijo.org/index.php/ech/article/ view/2571
Ministry of Public Health. (2022). Maternal mortality ratio. https://hp.anamai.moph.go.th/th/ maternal-ortalityratio/download?id=79052&mid=30954& mkey=m_document& lang=th&did=24018 Nursing Council of Thailand. (2022). IP Voice, 21(Issues 14). Author.
Promma, S. (2021). The results of using nursing practice guidelines to prevent early postpartum hemorrhage in the labor room at Bangpakong Hospital. Journal of Environmental Health and Community Health, 6(2), 125 - 134. https://he03.tcithaijo.org/index.php/ech/article/ download/886/481
Ragae Hospital. (2023). Annual Performance Report. Author.
Royal Thai College of Obstetricians and Gynaecologists. (2020). Prevention and management of postpartum hemorrhage (Clinical practice guideline OB 63-020). Royal Thai College of Obstetricians and Gynaecologists. https://www.rtcog.or.th
Tewapitak, P., & Phonphok, P. (2022). The effects of lower uterine segment compression after Modified Crede' maneuver on blood loss in postpartum period [Research Report]. Rangsit University. https://rsuir-library.rsu.ac.th/handle/123456789/2386
The Royal Thai College of Obstetricians and Gynaecologists. (2022). Clinical practice guideline of The Royal Thai College of Obstetricians and Gynaecologists (50th anniversary edition). Author.
World Health Organization. (2024). Second global call for data on postpartum haemorrhage. Author
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
