การจำลองโมเลกุลเชิงโครงสร้างเพื่อการค้นหายาต้านมะเร็งที่มุ่งเป้าหมายที่ Epidermal Growth Factor Receptor
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ตัวรับปัจจัยการเจริญเติบโตของผิวหนังชั้นนอก (epidermal growth factor receptor; EGFR) เป็นหนึ่งในตัวขับเคลื่อนสำคัญของการเกิดมะเร็งหลายชนิด โดยเฉพาะมะเร็งปอดชนิดไม่ใช่เซลล์เล็ก (non-small cell lung cancer; NSCLC) ซึ่งการกลายพันธุ์ของ EGFR มีบทบาทสำคัญต่อการตอบสนองต่อการรักษาและการเกิดภาวะดื้อยา แม้ว่ายากลุ่ม EGFR tyrosine kinase inhibitors (EGFR-TKIs) จะช่วยยกระดับผลลัพธ์ทางคลินิกได้อย่างมีนัยสำคัญ แต่การเกิดการกลายพันธุ์ที่เกี่ยวข้องกับภาวะดื้อยา เช่น T790M และ C797S ยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญต่อประสิทธิผลของการรักษาในระยะยาว ส่งผลให้การค้นหาและพัฒนายารุ่นใหม่ที่สามารถรับมือกับกลไกการดื้อยาได้อย่างมีประสิทธิภาพเป็นประเด็นสำคัญทางการแพทย์แม่นยำในปัจจุบัน การจำลองเชิงโมเลกุลแบบอาศัยโครงสร้างได้กลายเป็นแนวทางที่มีประสิทธิภาพในการเข้าใจถึงพฤติกรรมของตัวรับที่มีการกลายพันธุ์ และเป็นแนวทางในการค้นพบยาใหม่ บทความปริทัศน์นี้มุ่งวิเคราะห์และสังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับบทบาทของการจำลองเชิงโมเลกุลแบบอาศัยโครงสร้างในการค้นหาและพัฒนายาต้านมะเร็งที่มุ่งเป้า EGFR โดยใช้แนวทางการสืบค้นวรรณกรรมตามหลัก PRISMA-informed literature review และให้ความสำคัญกับการประเมินความเข้มแข็งของระเบียบวิธี การตรวจสอบความถูกต้องทางชีวภาพ และศักยภาพในการประยุกต์ใช้เชิงคลินิก นอกจากนี้ ยังมุ่งเปรียบเทียบจุดแข็ง ข้อจำกัด และคุณค่าเชิงการแปลผลของวิธีการคำนวณที่ใช้ในงานวิจัยด้านการค้นพบยา ผลการสังเคราะห์พบว่า molecular docking ยังคงเป็นเครื่องมือที่ได้รับความนิยมมากที่สุดสำหรับการคัดกรองสารออกฤทธิ์เบื้องต้น อย่างไรก็ตาม ความสามารถในการทำนายประสิทธิภาพทางชีวภาพยังมีข้อจำกัดเมื่อใช้เพียงลำพัง ในทางตรงกันข้าม งานวิจัยที่ผสาน molecular docking เข้ากับ molecular dynamics simulation การคำนวณพลังงานอิสระ และการตรวจสอบเชิงทดลอง ให้ผลลัพธ์ที่มีความน่าเชื่อถือและมีศักยภาพในการนำไปพัฒนาต่อยอดได้มากกว่า แนวโน้มการวิจัยในปัจจุบันมุ่งเน้นการพัฒนาสารยับยั้งที่จำเพาะต่อการกลายพันธุ์ สารออกฤทธิ์หลายเป้าหมาย สารยับยั้งแบบ allosteric ยาที่ได้จากธรรมชาติ และยาที่นำมาใช้ใหม่เพื่อรับมือกับกลไกการดื้อยาที่ซับซ้อน โดยสรุป การจำลองเชิงโมเลกุลแบบอาศัยโครงสร้างได้พัฒนาจากเครื่องมือคัดกรองสารออกฤทธิ์ไปสู่กรอบแนวคิดเชิงกลไกที่ช่วยอธิบายการกระตุ้นของ EGFR การเกิดภาวะดื้อยา และวิวัฒนาการของการดื้อยา องค์ความรู้ที่สังเคราะห์จากบทความนี้ชี้ให้เห็นว่าการบูรณาการข้อมูลเชิงคำนวณร่วมกับการตรวจสอบเชิงทดลองมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนายาต้านมะเร็งที่มุ่งเป้า EGFR รุ่นถัดไป และสนับสนุนความก้าวหน้าของการแพทย์แม่นยำสำหรับมะเร็งที่เกิดจากการกลายพันธุ์
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
เอกสารอ้างอิง
Ferguson, K.M. 2008. A structure-based view of epidermal growth factor receptor regulation. Annual Review of Biophysics. 37: 353-373.
Wee, P. and Wang, Z. 2017. Epidermal growth factor receptor cell proliferation signaling pathways. Cancers (Basel). 9(5): 52.
Todsaporn, D. and et al. 2024. Furopyridine derivatives as potent inhibitors of the wild type, L858R/T790M, and L858R/T790M/C797S EGFR. The Journal of Physical Chemistry B. 128: 12389-12402.
Wang, J. and et al. 2025. Rational design of allosteric inhibitors targeting C797S mutant EGFR in NSCLC: An integrative in silico and in vitro study. Frontiers in Oncology. 15: 1531562.
Farghaly, T.A. and et al. 2022. Novel sulfonyl thiazolyl-hydrazone derivatives as EGFR inhibitors: Design, synthesis, biological evaluation and molecular docking studies. Bioorganic Chemistry. 121: 105684.
Faizan, S. and et al. 2024. N-substituted dihydropyridines as promising EGFR tyrosine kinase inhibitors against breast cancer: Design, synthesis, biological evaluation, docking, and molecular dynamics simulations. Results in Chemistry. 7: 101502.
Li, Q. and et al. 2024. Marine-derived EGFR inhibitors: Novel compounds targeting breast cancer growth and drug resistance. Frontiers in Pharmacology. 15: 1396605.
Bessman, N.J., Freed, D.M. and Lemmon, M.A. 2014. Putting together structures of epidermal growth factor receptors. Current Opinion in Structural Biology. 24: 95-101.
Galdadas, I. and et al. 2021. Structural basis of the effect of activating mutations on the EGF receptor. eLife. 10: e65824.
Shao, Q. and Zhu, W. 2019. Ligand binding effects on the activation of the EGFR extracellular domain. Physical Chemistry Chemical Physics. 21(15): 8141-8151.
Hasenahuer, M.A. and et al. 2017. Pockets as structural descriptors of EGFR kinase conformations. PLoS One. 12(12): e0189147.
Krishnamurty, R. and Maly, D.J. 2010. Biochemical mechanisms of resistance to small-molecule protein kinase inhibitors. ACS Chemical Biology. 5(1): 121-138.
Kitchen, D.B. and et al. 2004. Docking and scoring in virtual screening for drug discovery: Methods and applications. Nature Reviews Drug Discovery. 3(11): 935-949.
Irfan, A. and et al. 2025. Recent advances in clinically approved nitrogenous heterocycle-based drugs and EGFR tyrosine kinase inhibitors for precision oncology (2020-2024): A review. Journal of Saudi Chemical Society. 29: 39.
Mansouri, M.M. and et al. 2025. Design, synthesis, biological assessments and computational studies of 3-substituted phenyl quinazolinone derivatives as promising anti-cancer agents. BMC Chemistry. 19: 125.
Sivaiah, G. and et al. 2023. Synthesis, biological evaluation and molecular docking studies of novel pyrrolo[2,3-d]pyrimidin-2-amine derivatives as EGFR inhibitors. Journal of Molecular Structure. 1275: 134728.
Theodore, C.E. and et al. 2023. Design, synthesis, anticancer activity and molecular docking of novel 1H-benzo[d]imidazole derivatives as potential EGFR inhibitors. Journal of Molecular Structure. 1294: 136341.
Sherbiny, F.F. and et al. 2021. Design, synthesis, biological evaluation, and molecular docking studies of novel pyrazolo[3,4-d]pyrimidine derivative scaffolds as potent EGFR inhibitors and cell apoptosis inducers. Bioorganic Chemistry. 116: 105325.
Hu, L. and et al. 2022. Dual target inhibitors based on EGFR: Promising anticancer agents for the treatment of cancers (2017-). European Journal of Medicinal Chemistry. 227: 113963.
Akhtar, M.J. and et al. 2017. Design, synthesis, docking and QSAR study of substituted benzimidazole linked oxadiazole as cytotoxic agents, EGFR and erbB2 receptor inhibitors. European Journal of Medicinal Chemistry. 126: 853-869.
