ผลของโปรแกรมส่งเสริมความปลอดภัยจากอัคคีภัยแบบหลายองค์ประกอบต่อความรู้และพฤติกรรมด้านความปลอดภัยจากอัคคีภัยของบุคลากรมหาวิทยาลัย: การติดตามผลระยะเวลา 12 สัปดาห์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
อัคคีภัยยังคงเป็นปัญหาสำคัญด้านความปลอดภัยสาธารณะ ซึ่งก่อให้เกิดการบาดเจ็บ การเสียชีวิต ความเสียหายต่อทรัพย์สิน และการหยุดชะงักของการดำเนินงาน การส่งเสริมความรู้และพฤติกรรมด้านความปลอดภัยจากอัคคีภัยในบุคลากรมีความสำคัญต่อการเพิ่มความพร้อมในการรับมือเหตุฉุกเฉินและการลดความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับอัคคีภัย การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลของโปรแกรมส่งเสริมความปลอดภัยจากอัคคีภัยต่อความรู้และพฤติกรรมด้านความปลอดภัยจากอัคคีภัยของบุคลากรสำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ดำเนินการวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลังการทดลองในบุคลากรมหาวิทยาลัยจำนวน 30 คน ซึ่งเข้าร่วมโปรแกรมส่งเสริมความปลอดภัยจากอัคคีภัยแบบหลายองค์ประกอบ โปรแกรมประกอบด้วยการให้ความรู้ด้านการป้องกันอัคคีภัย การฝึกอบรมการตอบโต้เหตุฉุกเฉิน การปรับปรุงสภาพแวดล้อมด้านความปลอดภัย และการเสริมแรงพฤติกรรมอย่างต่อเนื่องตลอดระยะเวลา 12 สัปดาห์ ประเมินความรู้ด้านความปลอดภัยจากอัคคีภัยในระยะก่อนดำเนินการและสัปดาห์ที่ 4 ขณะที่พฤติกรรมด้านความปลอดภัยจากอัคคีภัยได้รับการประเมินในระยะก่อนดำเนินการ และติดตามผลในสัปดาห์ที่ 4, 8 และ 12 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ทดสอบ paired t-tests และ repeated measures analysis of variance ผลการศึกษาพบว่า คะแนนความรู้ด้านความปลอดภัยจากอัคคีภัยโดยรวมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญหลังการดำเนินโปรแกรม (ผลต่างค่าเฉลี่ย = 2.54 คะแนน, p < 0.001) โดยพบการพัฒนาสูงสุดในด้านความรู้เกี่ยวกับการป้องกันอัคคีภัยและการตอบโต้เหตุฉุกเฉิน พฤติกรรมด้านความปลอดภัยจากอัคคีภัยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญตลอดระยะเวลาติดตามผล 12 สัปดาห์ (p < 0.001) โดยการพัฒนาสูงสุดพบในด้านการมีส่วนร่วมในกิจกรรมความปลอดภัย การปฏิบัติการตอบโต้เหตุฉุกเฉิน และการเตรียมความพร้อมด้านการอพยพ อย่างไรก็ตาม พฤติกรรมเชิงรุกด้านความปลอดภัย ได้แก่ การระบุอันตราย การตรวจสอบถังดับเพลิงเป็นประจำ และการเรียนรู้ด้วยตนเอง ยังคงมีระดับค่อนข้างต่ำกว่าด้านอื่น ๆ สรุป โปรแกรมส่งเสริมความปลอดภัยจากอัคคีภัยแบบหลายองค์ประกอบ สามารถพัฒนาความรู้และพฤติกรรมด้านความปลอดภัยจากอัคคีภัยของบุคลากรมหาวิทยาลัยได้อย่างมีประสิทธิผล การเสริมแรงพฤติกรรมอย่างต่อเนื่องและกิจกรรมติดตามผลมีส่วนช่วยคงไว้ซึ่งพฤติกรรมด้านความปลอดภัยเมื่อเวลาผ่านไป และสนับสนุนการพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมความปลอดภัยจากอัคคีภัยที่มีประสิทธิผลในสถาบันอุดมศึกษา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
เอกสารอ้างอิง
Hall, S. and Evarts, B. 2022. Fire Loss in the United States During 2021. https://www.darley.com/wp-content/uploads/2022/11/NFPA-2021-Report-and-Tables.pdf. Accessed 15 February 2026.
Van Coile, R. and et al. 2022. Economic Impact of Fire: Cost and Impact of Fire Protection in Buildings. https://www.nfpa.org/education-and-research/research/fire-protection-research-foundation/projects-and-reports/economic-impact-of-fire. Accessed 15 February 2026.
World Health Organization. 2021. WHO/ILO: Almost 2 Million People Die from Work-related Causes Each Year. https://www.who.int/news/item/17-09-2021-who-ilo-almost-2-million-people-die-from-work-related-causes-each-year. Accessed 15 February 2026.
Department of Disaster Prevention and Mitigation. 2024. Disaster Prevention and Mitigation Statistics Annual Report 2023. Bangkok: Ministry of Interior, Thailand.
Kobes, M. and et al. 2010. Building safety and human behaviour in fire: A literature review. Fire Safety Journal. 45(1): 1-11.
Thai PBS. 2026. Revisiting the Santika and Mountain B tragedies: Fire Exits and the Lessons Never Learned for the Lat Phrao Brewery Fire. https://www.thaipbs.or.th/news/content/508195. Accessed 25 July 2026.
Su, L. and et al. 2023. Electrical fire dynamic risk assessment for high-rise buildings based on variable fuzzy set theory and Bayesian network. Mathematical Problems in Engineering. 2023: 9068958.
Yusof, N.F.M. and et al. 2021. Fire safety management in Malaysian higher educational institutions. International Journal of Real Estate Studies. 15(S1): 70-81.
Richardson, O., Jalba, A. and Muntean, A. 2019. Effects of environment knowledge in evacuation scenarios involving fire and smoke: A multiscale modelling and simulation approach. Fire Technology. 55: 415-436.
Minnick, W. and et al. 2022. The impact of active learning strategies on retention and outcomes in safety training. Creative Education. 13(2): 526-536.
Rosenstock, I.M. 1974. Historical origins of the health belief model. Health Education Monographs. 2(4): 328-335.
Glanz, K., Rimer, B.K. and Viswanath. 2008. Health Behavior and Health Education: Theory, Research, and Practice. Th edition. San Francisco: Jossey-Bass.
Margheritti, S., Marcucci, S. and Miglioretti, M. 2025. Bridging the gaps: Examining the impact of technology-based active learning in workplace safety training through a systematic literature review. Safety. 11(1): 5.
Guerin, R.J. and Sleet, D.A. 2020. Using behavioral theory to enhance occupational safety and health: Applications to health care workers. American Journal of Lifestyle Medicine. 15(3): 269-278.
Lovreglio, R. and et al. 2026. Assessing the short- and long-term impacts of safety training and education: A systematic literature review and meta-regression. Safety Science. 204: 107332.
Scorgie, D. and et al. 2024. Virtual reality for safety training: A systematic literature review and meta-analysis. Safety Science. 171: 106372.
Dyreborg, J. and et al. 2022. Safety interventions for the prevention of accidents at work: A systematic review. Campbell Systematic Reviews. 18(2): e1234.
Nkomo, H., Niranjan, I. and Reddy, P. 2018. Effectiveness of health and safety training in reducing occupational injuries among harvesting forestry contractors in KwaZulu-Natal. Workplace Health & Safety. 66(10): 499-507.
Experiential Learning Hub, Queen's University 2021. Simulation-based EL Faculty Toolkit. https://www.queensu.ca/experientiallearninghub/faculty/simulation-based-el-faculty-toolkit. Accessed 22 February 2026.
Li, W.C., Tseng, J.M. and Huang, H.S. 2022. Effectiveness of advanced fire prevention and emergency response training at nursing homes. International Journal of Environmental Research and Public Health. 19(20): 13185.
Wirth, O. and Sigurdsson, S.O. 2008. When workplace safety depends on behavior change: Topics for behavioral safety research. Journal of Safety Research. 39(6): 589-598.
Carra, S. and et al. 2024. Implementation of behavior-based safety in the workplace: A review of conceptual and empirical literature. Sustainability. 16(23): 10195.
Health and Safety Authority. 2022. Behaviour Based Safety Guide. https://www.hsa.ie/media/2usmzf2k/behavoural-safety-guide.pdf. Accessed 25 May 2026.
Bisbey, T.M. and et al. 2021. Safety culture: An integration of existing models and a framework for understanding its development. Human Factors. 63(1): 88-110.
Kapica, L., Najmiec, A., and Sygocki, W. 2025. Workplace safety behaviors in the context of selected employee and organizational factors: a latent profile analysis. Medycyna Pracy. Workers’ Health and Safety. 76(6): 435-447.
Aburumman, M., Newnam, S. and Fildes, B. 2019. Evaluating the effectiveness of workplace interventions in improving safety culture: A systematic review. Safety Science. 115: 376-392.
Naji, G.M.A. and et al. 2021. Impact of safety culture on safety performance; Mediating role of psychosocial hazard: An integrated modelling approach. International Journal of Environmental Research and Public Health. 18(16): 8568.
