ปริมาณแอลคาลอยด์ ฟีนอลิกและฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของสมุนไพรที่มีรสขมบางชนิด
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์ปริมาณแอลคาลอยด์ ปริมาณฟีนอลิกและฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระในพืชสมุนไพรที่มีรสขมบางชนิด และ 2) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณสารฟีนอลิกและแอลคาลอยด์กับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของพืชสมุนไพรที่มีรสขมบางชนิด ตัวอย่างพืชสมุนไพรที่มีรสขม ได้แก่ ขี้เหล็ก ฟ้าทะลายโจร ยอ และสะเดา เก็บจากตำบลท่าเสน อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี นำส่วนใบของพืชมาสกัดด้วยวิธีแช่หมักด้วยเอทานอลและนำสารสกัดมาหาปริมาณแอลคาลอยด์ด้วยวิธี Bromocresol Green method หาปริมาณฟีนอลิกรวมโดยวิธี Folin-Ciocalteu และหาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การเปรียบเทียบทางสถิติวิเคราะห์ด้วย one-way analysis of variance (ANOVA) ที่ระดับความเชื่อมั่น p£0.05 และค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ (R)
ผลการวิจัย พบว่า สารสกัดของพืชที่มีรสขมมีปริมาณแอลคาลอยด์ในช่วง 1.333 – 6.494 mg AE/g crude extract และสารสกัดฟ้าทะลายโจรมีปริมาณแอลคาลอยด์มากที่สุด 6.494± 0.187 mg AE/g crude extract ส่วนปริมาณฟีนอลิกพบว่าอยู่ในช่วง 242.61-794.89 µg GAE/g crude extract และสารสกัดใบขี้เหล็กมีปริมาณฟีนอลิกมากที่สุด (794.89± 15.03 µg GAE/g crude extract) และสารสกัดของพืชที่มีรสขมความเข้มข้น 1 mg/ml มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระระหว่าง 24.05-58.17% และพบว่าสารสกัดใบฟ้าทะลายโจรมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระได้ดีที่สุด 58.17% และพบว่าปริมาณแอลคาลอยด์มีความสัมพันธ์สูง (0.6394) และไปในทิศทางเดียวกันกับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ แต่ปริมาณฟีนอลิกมีความสัมพันธ์อ่อนมาก (-0.1456) ในทิศทางตรงกันข้ามกับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ PBRU Science Journal
เอกสารอ้างอิง
Mishra A, Sharma A, Patil R. Bitter plant extracts as a source of bioactive compounds: A review. J Med Plants Res 2020;14:45–59.
Nguyen TT, Tran QH, Le HP. Phenolic compounds and alkaloids as major contributors to the bitterness and antioxidant activity of medicinal plants. Phytochemistry 2022;198:113123.
Zhang L, Wu F, Yang Y. Plant alkaloids: Biosynthesis, bioactivities, and future perspectives. Front Plant Sci 2021;12:680226.
Wink M. Modes of action of herbal medicines and plant secondary metabolites. Med Res Rev 2020;40:1291–351.
Facchini PJ. Alkaloid biosynthesis in plants: Biochemistry, cell biology, molecular regulation, and metabolic engineering applications. Annu Rev Plant Physiol Plant Mol Biol 2001;52:29–66.
Dai J, Mumper RJ. Plant phenolics: Extraction, analysis and their antioxidant and anticancer properties. Molecules 2010;15:7313–52.
Rice-Evans CA, Miller NJ, Paganga G. Antioxidant properties of phenolic compounds. Trends Plant Sci 1997;2:152–9.
Panche AN, Diwan AD, Chandra SR. Flavonoids: An overview. J Nutr Sci 2016;5:e47.
Cheynier V, Comte G, Davies KM, Lattanzio V, Martens S. Plant phenolics: Recent advances on their biosynthesis, genetics, and ecophysiology. Plant Physiol Biochem 2013;72:1–20.
Pham-Huy LA, He H, Pham-Huy C. Free radicals, antioxidants in disease and health. Int J Biomed Sci 2008;4:89–96.
Lobo V, Patil A, Phatak A, Chandra N. Free radicals, antioxidants and functional foods: Impact on human health. Pharmacogn Rev 2010;4:118–26.
Shahidi F, Ambigaipalan P. Phenolics and polyphenolics in foods, beverages and spices: Antioxidant activity and health effects–A review. J Funct Foods 2015;18:820–97.
Kumar A, Sharma S, Pandey S. Bitter plant alkaloids and their pharmacological significance: A review. J Herb Med 2020;30:100473.
Singh R, Verma P, Pandey S. Evaluation of antioxidant properties in selected bitter herbs. J Herb Med 2021;27:100420.
Doughari JH. Phytochemicals: Extraction methods, basic structures, and mode of action as potential chemotherapeutic agents. In: Phytochemicals - A Global Perspective of Their Role in Nutrition and Health 2012;1:1–32.
Syah YM, Aimi N, Kitajima M, Achmad SA, Takayama H. Cassiarin A and B, novel antimalarial alkaloids from Cassia siamea. Tetrahedron Lett 2001;42:6941–3.
Okokon JE, Nwafor PA, Ekpo AJ. Anti-inflammatory and analgesic activities of leaf extract of Senna siamea. Pak J Pharm Sci 2010;23:290–5.
Mishra SK, Sangwan NS, Sangwan, RS. Andrographis paniculata (Kalmegh): A Review. Phcog Rev 2007;1:283-98.
Akbar S. Andrographis paniculata: A review of pharmacological activities and clinical effects. Altern Med Rev 2011;16:66–77.
Palu AK, Kim AH, West BJ, Deng S, Jensen J, White L. The effects of Morinda citrifolia L. (noni) on the immune system: Its molecular mechanisms of action. J Ethnopharmacol 2009;123:423–8.
Wang MY, Su C, Peng L. Morindine: A new alkaloid from Morinda citrifolia. J Nat Prod 2001;64:1130–1.
Deng S, West BJ, Jensen CJ. A quantitative comparison of phytochemical components in global noni fruits and their commercial products. Food Chem 2010;122:267–70.
Subapriya R, Nagini S. Medicinal properties of neem leaves: A review. Curr Med Chem Anticancer Agents 2005;5:149–56.
Kumar V, Basu N, Bhattacharyya D. Neem (Azadirachta indica): Nature’s Drugstore. Asian Pac J Trop Biomed 2013;3:505–14.
Fazel S, Hamidreza M, Rouhollah G, Mohammadreza V. Spectrophotometric determination of total alkaloids in some Iranian medicinal plants. J Appl Hortic 2010;12:69–70.
Singleton VL, Orthofer R, Lamuela-Raventós RM. Analysis of total phenols and other oxidation substrates and antioxidants by means of Folin-Ciocalteu reagent. Methods Enzymol 1999;299:152–78.
Karagozler AA, Erdag B, Emek YC, Uygun DA. Antioxidant activity and proline content of leaf extracts from Dorystoechas hastata. Food Chem 2008;111:400–7.
Chao W, Lin B. Isolation and identification of bioactive compounds in Andrographis paniculata (Chuanxinlian). Chinese Medicine 2010;5:17 [Internet]. [cited 2025 March 4]. Available from: http://www.cmjournal.org/content/5/1/17
Li H, Deng Z, Liu R, Young JC, Zhu H, Loewen S, Tsao R. Characterization of phytochemicals and antioxidant activities of a yellow onion-derived polyphenolic-rich extract. Food Chem 2019;276:295–303.
Chaisrisook C, Pithayanukul P, Bavovada R, Leanpolchareanchai J, Saparpakorn P. Antioxidant and hepatoprotective activities of Senna siamea leaves extract. J Ethnopharmacol 2016;194:618–25.
รัตนา วงศ์ชูพันธ์, พิณพิศา เทพราช, กมลชนก สุริยมาตร, เพ็ญนภา ชูยงค์, แน่งน้อย แสงเสน่ห์. ผลของตัวทำละลายต่างชนิดที่ใช้ในการสกัดลำต้นโคลงเคลงต่อฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและสารพฤกษเคมี. PBRU Science J 2567;21:30-44.
Gupta R, Sharma M, Kumar A. Phenolic compounds and their role in antioxidant activity: A review. J Med Plants Res 2020;14:45–60.
Kumar P, Patel M, Rao S. Alkaloids as natural antioxidants and their potential applications. Food Chem 2021;342:128–36.
Zhang Y, Xu H, Wang Y, Dong J, Zhao X. Phenolic composition and antioxidant activity of different tissues of Senna siamea. J Food Biochem 2022;46:e13987.
