การดำเนินการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งโดยใช้โครงสร้างไม้ไผ่ และการมีส่วนร่วมของชุมชน กรณีศึกษา ตำบลคลองตำหรุ อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี

บทคัดย่อ

ตำบลคลองตำหรุ อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี ตั้งอยู่บริเวณปากแม่น้ำบางปะกง มีเนื้อที่ 15.2 ตารางกิโลเมตร (ประมาณ 9,500 ไร่) มีแนวชายฝั่งทะเลติดกับอ่าวไทยยาว 6.5 กิโลเมตร สภาพชายฝั่งเป็นหาดเลนทอดยาวลงไปในทะเล และมีแนวป่าชายเลนบริเวณใกล้ฝั่งเนื้อที่ประมาณ 1,100 ไร่ งานศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางในการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งของพื้นที่ โดยเปิดโอกาสให้ประชาชนและทุกภาคส่วนที่อยู่ในพื้นที่เข้ามามีส่วนร่วมตลอดระยะเวลาการดำเนินงาน ผลการศึกษาสามารถจำแนกได้เป็น 2 ส่วน คือ 1) ได้แนวทางในการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งตำบลคลองตำหรุด้วยการใช้แนวป้องกันแบบไม่ใช้โครงสร้างทางวิศวกรรมและเลือกใช้วัสดุไม้ไผ่ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และ 2) ได้แนวทางการเสริมสร้างศักยภาพของประชาชนในการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งในลักษณะเครือข่ายอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่งและป่าชายเลน ทั้งนี้ หนึ่งในนวัตกรรมเชิงพื้นที่ของงานศึกษา คือ การใช้โครงสร้างไม้ไผ่ปักแบบสลับฟันปลา ซึ่งเป็นวัสดุธรรมชาติที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยผลการทดลองพบว่า โครงสร้างไม่ไผ่ที่มีการปักแบบสลับฟันปลา 3 แถวตลอดแนว 1,200 เมตร ระยะห่างระหว่างลำไม่ไผ่ 4.5 เซนติเมตร (หรือ 0.6 เท่าของเส้นผ่านศูนย์กลางลำไม้ไผ่) โดยเว้นช่องกว้างประมาณ 10 เมตร เพื่อให้เรือประมงขนาดเล็กเข้าออก สามารถลดความเร็วกระแสน้ำเฉลี่ยได้ถึงร้อยละ 48.75 และส่งผลให้มีการสะสมของตะกอนหลังแนวไม้ไผ่สูงถึง 2.43 เซนติเมตร ภายในระยะเวลา 1 เดือน นอกจากนี้ ยังเป็นการส่งเสริมให้เกิดการจัดตั้งเครือข่ายอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่งในชุมชน ซึ่งเป็นการเชื่อมโยงการอนุรักษ์ชายฝั่งร่วมกับการฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน