ผลการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินต่อปริมาณน้ำท่าในลุ่มน้าแม่คำมี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินในบริเวณลุ่มน้ำแม่คำมีและศึกษาผลของการใช้ประโยชน์ที่ดินต่อปริมาณน้ำท่าของพื้นที่ลุ่มน้ำแม่คำมี ใช้ข้อมูลจากดาวเทียม Landsat 8 บันทึกข้อมูลปี พ.ศ. 2559 2563 และ 2567 ด้วยเทคนิคการแปลตีความข้อมูลจากดาวเทียมด้วยสายตา (visual interpretation) จากโปรแกรมทางด้านภูมิสารสนเทศศาสตร์
ผลการศึกษาในปี พ.ศ. 2559 - 2567 ได้จำแนกแบ่งการใช้ประโยชน์ที่ดินออกเป็น 5 ประเภท ได้แก่ พื้นที่ป่าไม้ พื้นที่เกษตรกรรม พื้นที่ชุมชนและสิ่งก่อสร้าง พื้นที่แหล่งน้ำ และพื้นที่เบ็ดเตล็ด ทั้งนี้พบว่า พื้นที่ป่าไม้ลดลงร้อยละ 0.74 ของพื้นที่ลุ่มน้ำทั้งหมด พื้นที่เกษตรกรรม พื้นที่ชุมชนและสิ่งปลูกสร้าง พื้นที่เบ็ดเตล็ด และพื้นที่แหล่งน้ำ ร้อยละ 0.38 0.18 0.16 และ 0.02 ของพื้นที่ลุ่มน้ำทั้งหมด ตามลำดับ มีค่าร้อยละความถูกต้องรวมของการจำแนก เท่ากับร้อยละ 88.28 และสัมประสิทธิ์แคปปา เท่ากับ 0.79 มีปริมาณน้ำท่าช่วงน้ำหลาก ปริมาณน้ำท่าช่วงแล้งฝน และปริมาณน้ำท่าทั้งหมด เท่ากับ 120.69 13.44 134.13 ล้านลูกบาศก์เมตร ตามลำดับ คิดเป็นปริมาณน้ำท่าต่อขนาดพื้นที่ลุ่มน้ำเท่ากับ 296,507.78 ลูกบาศก์เมตรต่อปีต่อตารางกิโลเมตร ปริมาณน้ำท่าหรือความสูงของน้ำ เท่ากับ 296.51 มิลลิเมตร คิดเป็นสัมประสิทธิ์น้ำท่า เท่ากับ 0.27 เมื่อพิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างการใช้ประโยชน์ที่ดินกับปริมาณน้ำท่ารายปี พบว่า เมื่อพื้นที่ป่าไม้เปลี่ยนแปลงไปเป็นพื้นที่เกษตรกรรมไม่มีอิทธิพลต่อปริมาณน้ำท่า แต่อาจจะมีอิทธิพลต่อปริมาณน้ำท่าในช่วงน้ำหลากมากกว่าปริมาณน้ำท่าช่วงแล้งฝนในอนาคต
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้าพเจ้าและผู้เขียนร่วม (ถ้ามี) ขอรับรองว่า ต้นฉบับที่เสนอมานี้ยังไม่เคยได้รับการตีพิมพ์และไม่ได้อยู่ในระหว่างกระบวนการพิจารณาตีพิมพ์ลงในวารสารหรือสิ่งตีพิมพ์อื่นใด ข้าพเจ้าและผู้เขียนร่วม (ถ้ามี) ยอมรับหลักเกณฑ์และเงื่อนไขการพิจารณาต้นฉบับ ทั้งยินยอมให้กองบรรณาธิการมีสิทธิ์พิจารณาและตรวจแก้ต้นฉบับได้ตามที่เห็นสมควร พร้อมนี้ขอมอบลิขสิทธิ์ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ให้แก่วารสารวนศาสตร์ คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กรณีมีการฟ้องร้องเรื่องการละเมิดลิขสิทธิ์เกี่ยวกับภาพ กราฟ ข้อความส่วนใดส่วนหนึ่ง หรือ ข้อคิดเห็นที่ปรากฏในผลงาน ให้เป็นความรับผิดชอบของข้าพเจ้าและผู้เขียนร่วม (ถ้ามี) แต่เพียงฝ่ายเดียว และหากข้าพเจ้าและผู้เขียนร่วม (ถ้ามี) ประสงค์ถอนบทความในระหว่างกระบวนการพิจารณาของทางวารสาร ข้าพเจ้าและผู้เขียนร่วม (ถ้ามี) ยินดีรับผิดชอบค่าใช้จ่ายทั้งหมดที่เกิดขึ้นในกระบวนการพิจารณาบทความนั้น”
เอกสารอ้างอิง
Asanok, L., Lattirasuvan, T. 2015. Tree species composition of plant communities in the Mae Kham Mee Watershed, Phrae Province. In Proceedings of the 5th National Forest Ecology Research Network Conference: Natural resource capital: Value, development, and conservation. Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation; National Park Innovation Institute. (pp. 195–202) (in Thai)
Borabut, A., Phukngam, S. and Keerimongkol, Y. 2021. Effect of Land Use Change on Streamflow of Mae Nam Khuan and Nam Pi Sub-watersheds in Nan and Phayao Provinces. Thai Journal of Forestry, 41(1): 127–138. (in Thai)
Chankaeo, K. 1996. Principles of watershed management. Bangkok: Department of Conservation, Faculty of Forestry, Kasetsart University. (in Thai)
Khunrattanasiri, W., Srikongruk, J., Suksard, S. and Domrongsutsiri, V. 2024a. Comparison of Land Use Classification Methods Using Landsat 9 Data in Eastern Economic Corridor, Thailand. Thai Journal of Forestry, 43(2): 51-61. (in Thai)
Khunrattanasiri, W., Klaylaroen, S. and Suksard, S. 2024b. Using CA-Markov Model and Landsat 8 ImageryData for Land Use Prediction in Thale Noi Non-hunting Area. Thai Journal of Forestry, 43(2): 37-50. (in Thai)
Lattirasuvan, T., Asanok, L., Mangkita, W., Yothaphakdee, T. and Kamtan, R. 2020. Structure and land use change in the Mae Kham Mee Watershed. In: Proceedings of the 9th National Forest Ecology Research Network Conference. Faculty of Forestry, Kasetsart University, January 23-24, 2020. (in Thai)
Makrapirom, P. 1979. Hydrological characteristics of soil related to stream water during dry and wet seasons in natural montane evergreen forests of northern Thailand. Kasetsart University, Bangkok. (in Thai)
Ongsomwang, S. 2016. Remote Sensing System and Digital Image Analysis. Suranaree University of Technology, Nakhon Ratchasima, Thailand. (in Thai)
Office of the National Land Policy Board. 2023. Land Allocation for Communities under the National Land Policy Committee (NLPC), 5th Revised Edition (2nd). Bangkok: Tonkit Create Co., Ltd.
Phaptip, R. 2017. Water yield potential and land use in the Lao River sub-watershed, Chiang Rai Province. Kasetsart University, Bangkok. (in Thai)
Royal Irrigation Department. 2020. Report on streamflow volume in 25 watersheds of Thailand for the year 2018/2019. Bangkok: Royal Irrigation Department, Ministry of Agriculture and Cooperatives. (in Thai).
Saraubon, K. 2020. Learn Data Science AI: Machine Learning with Python. Horsom Media Network, Bangkok, Thailand. (in Thai)
Thongduang, J. 2003. Impacts of land use change and crop water use on water balance and flow characteristics in the Yom River Basin. Kasetsart University, Bangkok. (in Thai)
Wannasin, K., Niyom, W. and Chucheep, K. 2013. Effect of rainfall and land use changes on potential stream flow of upper Nam Ngum river basin, Lao PDR. Thai Journal of Forestry, 32(2): 58-69. (in Thai)
