การระงับความรู้สึกด้วยยาสลบในปลาสวยงามเพื่อการตรวจวินิจฉัยโรคและการรักษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ขั้นตอนเริ่มต้นที่สำคัญในการตรวจสุขภาพของปลาสวยงามในคลินิกหรือโรงพยาบาลสัตว์ คือ การจับบังคับจัดท่าทางของตัวสัตว์ระหว่างปฏิบัติงานทางด้านสัตวแพทย์ อย่างไรก็ตามปัญหาที่อาจเกิดขึ้นจากการบังคับสัตว์นอกจากทำให้สัตว์เครียดแล้วอาจทำให้เกิดอาการบาดเจ็บของตัวสัตว์เองหรือผู้ปฏิบัติงานได้ ดังนั้นการระงับความรู้สึกด้วยยาสลบจึงมีวัตถุประสงค์ที่สำคัญเพื่อการตรวจวินิจฉัยโรค การเก็บตัวอย่างจากสัตว์ การฉีดยา และเพื่องานหัตถการด้านการรักษา ทั้งนี้การระงับความรู้สึกด้วยยาสลบจะทำให้สัตว์หมดความรู้สึกโดยมีผลต่อการกดระบบประสาทส่วนกลางหรือขัดขวางการส่งสัญญาณประสาทของเส้นประสาท โดยทั่วไปปลาสวยงามที่ได้รับการเหนี่ยวนำสลบจะมีระดับการสลบที่แตกต่างกันไปตามปริมาณยาสลบซึ่งมีทั้งหมด 4 ระดับ คือ ระดับที่ 1: สลบประสาทขั้นตื้น ระดับที่ 2: สลบประสาทขั้นลึก ระดับที่ 3: หมดความรู้สึก ระดับที่ 4: ก้านสมองและสมองส่วน medullary หยุดทำงาน นอกจากนี้การสลบสามารถแบ่งเป็น 3 ช่วง คือ ช่วงที่ 1 (สลบตื้น) ช่วงที่ 2 (สลบปานกลาง) และช่วงที่ 3 (สลบลึก) ทั้งนี้ระดับการสลบปลาสำหรับตรวจร่างกายหรือเก็บตัวอย่างจากสัตว์ คือระดับที่ 3 (Stage 3) และช่วงการสลบที่ 2 (Plane 2) ที่สลบหมดความรู้สึกทั่วร่างกาย ส่วนยาหรือสารเคมีที่นิยมใช้เหนี่ยวนำสลบด้วยวิธีการแช่ในปลาสวยงามมีอยู่ 5 ชนิด ได้แก่ MS-222 น้ำมันกานพลู Benzocaine Phenoxyethanol และ Quinaldine ซึ่งต้องมีการเตรียมยาสลบในรูปแบบสารละลายและต้องปรับค่า pH ให้เหมาะสมก่อนนำมาใช้ นอกจากนี้ขั้นตอนต่าง ๆ ในการเหนี่ยวนำสลบปลาเพื่อการตรวจร่างกายต้องคำนึงถึงข้อพิจารณาและแนวทางปฏิบัติที่สำคัญ ได้แก่ การเตรียมตัวสัตว์และผู้ปฏิบัติงานก่อนวางยาสลบ การประเมินร่างกายสัตว์ระหว่างสลบขณะปฏิบัติงาน และการฟื้นตัวหลังสลบ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Journal of TCI is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)
เอกสารอ้างอิง
Uhrig, L., Dehaene, S., & Jarraya, B. (2014). Cerebral mechanisms of general anesthesia. Ann Fr Anesth Reanim, 33(2), 72–82.
Tabatabai, M., & Booth, A. M. (1990). Mechanism of action of local anesthetics on synaptic transmission in the rat. Anesthesia & Analgesia, 71(2), 149-157.
นันทริกา ชันซื่อ. (2553). โรคปลา: อายุรศาสตร์และคลินิกปฏิบัติ. กรุงเทพ: โฮลิสติก พับลิชชิ่ง. 704 หน้า (หน้า 68).
Zahl, I. H., Samuelsen, O., & Kiessling, A. (2012). Anaesthesia of farmed fish: implications for welfare. Fish physiology and biochemistry, 38(1), 201–218.
Murray, M. J. (2002). Fish surgery. Seminars in Avian and Exotic Pet Medicine, 11(4), 246–257.
Sneddon, L. (2012). Clinical anesthesia and analgesia in fish. J. Exot. Pet Med, 21, 32–43.
Martins, T., Valentim, A., Pereira, N., & Antunes, L. M. (2019). Anaesthetics and analgesics used in adult fish for research: A review. Laboratory animals, 53(4), 325–341.
Topic Popovic, N., Strunjak-Perovic, I., Coz-Rakovac, R., Barisic, J., Jadan, M., Persin Berakovic, A., & Sauerborn Klobucar, R. (2012). Tricaine methane-sulfonate (MS-222) application in fish anaesthesia. J. Appl. Ichthyol., 28, 553-564.
Ferreira, A. L., De Souza E Silva, W., Neves, L. D. C., Ferreira, N. S., Takata, R., & Luz, R. K. (2020). Benzocaine and menthol as anesthetics for the African cichlid Aulonocara nyassae. Aquaculture International, 28(5), 1837–1846.
Haro-González, J. N., Castillo-Herrera, G. A., Martínez-Velázquez, M., & Espinosa-Andrews, H. (2021). Clove Essential Oil (Syzygium aromaticum L. Myrtaceae): Extraction, Chemical Composition, Food Applications, and Essential Bioactivity for Human Health. Molecules, 26(21), 6387.
Nisar, M. F., Khadim, M., Rafiq, M., Chen, J., Yang, Y., & Wan, C. C. (2021). Pharmacological Properties and Health Benefits of Eugenol: A Comprehensive Review. Oxid Med Cell Longev, 2497354.
Lehotzky, D., Eske, A. I., & Zupanc, G. K. H. (2023). The effect of eugenol anesthesia on the electric organ discharge of the weakly electric fish Apteronotus leptorhynchus. Fish Physiol. Biochem., 49(6), 1321–1338.
Brohan, J., & Goudra, B. G. (2017). The Role of GABA Receptor Agonists in Anesthesia and Sedation. CNS drugs, 31(10), 845–856.
Stoskopf, M., & Posner, L. P. (2008). Anesthesia and Restraint of Laboratory Fish. Anesthesia and Analgesia in Laboratory Animals. 519-534.
