การพัฒนาผลิตภัณฑ์สบู่เหลวและสครับจากหัวไชเท้าตกเกรดของชุมชนบ้านสระวัง จังหวัดลพบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์สบู่เหลวและสครับจากหัวไชเท้า (Raphanus sativus L.) ตกเกรดเป็นสินค้าชุมชนบ้านสระวัง และถ่ายทอดองค์ความรู้สู่ชุมชน ได้แก่ การพัฒนาผลิตภัณฑ์สบู่เหลวและสครับที่มีสารสกัด หัวไชเท้าตกเกรด ผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้เสีย และการถ่ายทอดองค์ความรู้สู่ชุมชนผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการ ผลการวิจัยพบว่าผลิตภัณฑ์ที่มีสารสกัดหัวไชเท้า 5% มีคุณสมบัติที่สมดุลที่สุด โดยพิจารณาจากค่า pH (4.42 - 5.85) ที่เหมาะสมต่อผิวหนัง (สบู่เหลว 5.61±0.06 และสครับ 4.61±0.09) มีสี กลิ่น และมีประสิทธิภาพการเกิดฟองในระดับที่ยอมรับได้ การทดสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระพบว่าผลิตภัณฑ์สบู่เหลวและสครับที่มีสารสกัด 5% มีฤทธิ์ 32.75±1.96% และ 34.92±2.14% ตามลำดับ การประเมินความพึงพอใจจากอาสาสมัคร 30 คน พบว่าผลิตภัณฑ์ที่มีสารสกัดหัวไชเท้า 5% ได้รับความพึงพอใจในภาพรวมสูงสุด (สบู่เหลว 4.45±0.51 และสครับ 4.42±0.56) การวิเคราะห์คุณภาพตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์สมุนไพรพบว่าผลิตภัณฑ์มีความปลอดภัย ไม่พบการปนเปื้อนโลหะหนักและจุลินทรีย์ก่อโรคที่เกินมาตรฐาน ผลการถ่ายทอดองค์ความรู้สู่ชุมชนครั้งนี้ได้คะแนนประเมินในระดับสูงที่สุดทั้ง 3 ด้าน คือ ความรู้/ความเข้าใจ (4.76±0.35) ความ พึงพอใจ (4.81±0.45) และการนำไปใช้ประโยชน์ (4.72±0.25) ผลการประเมินนี้บ่งชี้ว่าความรู้ที่ถ่ายทอดมีความเหมาะสมและสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชุมชนได้อย่างแท้จริง งานวิจัยนี้แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของหัวไชเท้าตกเกรดในการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางที่มีคุณภาพและปลอดภัย สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลผลิตทางการเกษตรที่เหลือใช้และส่งเสริมการสร้างรายได้ให้กับชุมชนอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Journal of TCI is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานเกษตรจังหวัดลพบุรี. (2567). สถิติผลผลิตการเกษตร. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
รัชฎาพร อุ่นศิวิไลย์. (2555). การสกัด ฤทธิ์ทางชีวภาพ และคุณสมบัติเชิงหน้าที่ของสารสกัดจากหัวไชเท้า. รายงานการวิจัย สำนักวิชาเทคโนโลยีการเกษตร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี.
Khan, R. S., Ahmad, N., Nawaz, H., Azam, S. M., & Butt, M. S. (2022). Radish (Raphanus sativus): Potential antioxidant role of bioactive compounds extracted from radish leaves. Pakistan Journal of Medical & Health Sciences, 16(9), 2-4. DOI no.: 10.53350/pjmhs221692
American Spa. (2024). Discover the benefits of radishes in skincare. Retrieved from https://www.americanspa.com/treatments/discover-benefits-radishes-skincare
วรรษมน สุขโชคพานิช, อำภา จิมไธสง, และนนท์ ธิติเลิศเดชา. (2565). ประสิทธิภาพครีมทำให้ผิวขาวที่มีส่วนผสมของสารสกัดจากหัวไชเท้า. สำนักวิชาวิทยาศาสตร์เครื่องสำอาง มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง, 1-11.
Ghanwat A., Wayzod, S., & Divya, V. (2020). Current Trends in Pharmacy and Pharmaceutical Chemistry, 2(2), 21-26.
Devi, S., Sivani D. V., Anusha D., Sarath G., & Sultana, S. M. (2020). Formulation and Evaluation of Antimicrobial Herbal Soap. International Journal of Pharmaceutical Sciences Review and Research, 71(2), 122-155. DOI no.: 10.47583/ijpsrr.2021.v71i02.019
Talpekar, P., Borikar M. 2016. Formulation, development and comparative study of facial scrub using synthetic and natural exfoliant Research Journal of Topical and Cosmetic Sciences 7(1), 1-8. DOI no.: 10.5958/2321-5844.2016.00001.7
Hasibuan, P. A. Z., Sumaiyah, S., & Siregar, D. H. (2022). Formulation and Evaluation of Body Scrub Cream Containing Ethanol Extract of Black Cumin Seeds (Nigella sativa L.) and Coffee Grounds (Coffea arabica L.) as Anti-aging. Indonesian Journal of Pharmaceutical and Clinical Research, 5(2), 09-17. DOI no.: 10.32734/idjpcr.v5i2.8256
Aglawe, S. B., & Gayke, A, Khurde A., Mehta, D. (2019). Preparation and evaluation of polyherbal facial scrub Preparation and evaluation of polyherbal facial scrub. Journal of Drug Delivery and Therapeutics 9(2):61-63. DOI no.: 10.22270/jddt.v9i2.2380
อรพรรณ วงศ์เครือวัลย์. (2564). การพัฒนาผลิตภัณฑ์เจลสครับขัดผิวกายจากกากเนื้อมะพร้าว กากอ้อย และกากสับปะรด. (การค้นคว้าอิสระวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต). สาขาวิชาวิทยาศาสตร์เครื่องสำอาง มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง.
Bergfeld, W. F., Belsito, D. V., Cohen, D. E., Klaassen, C. D., Liebler, D. C., Rettie, A. E., Ross, D., Shank, R. C., Slaga, T. J., Snyder, P. W., & Tilton, S. C. (2022). Safety assessment of radish root–derived ingredients as used in cosmetics. International Journal of Toxicology, 41(1), 1-15. Retrieved from https://cir-safety.org/sites/default/files/Radish%20Root.pdf
Jakmatakul, R., Suttisri, R., & Tengamnuay, P. (2009). Evaluation of antityrosinase and antioxidant activities of Raphanus sativus root: comparison between freeze-dried juice and methanolic extract. Thai Journal of Pharmaceutical Sciences, 33, 22-30. DOI no.: 10.56808/3027-7922.2181
อรัญญา มโนสร้อย, และธีรเดช มโนสร้อย. (2537). เครื่องสำอาง เล่มที่ 4. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
นรากร ศรีสุข และศนิ จิระสถิตย์. (2022). การพัฒนาผลิตภัณฑ์สบู่เหลวอาบน้ำจากผงถ่านกะลามะพร้าวผสมน้ำมันมะพร้าวชนิดสกัดเย็น. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ, 8(2), 56–67. สืบค้นจาก https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/scihcu/article/view/247012
ประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร. (2564). เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการขึ้นทะเบียนตำรับผลิตภัณฑ์สมุนไพรแผนไทยและแผนพื้นบ้าน พ.ศ. 2564. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 138 ตอนพิเศษ 88 ง.
ประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร. (2566). เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการขึ้นทะเบียนตำรับผลิตภัณฑ์สมุนไพรแผนไทยและแผนพื้นบ้าน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2566. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 140 ตอนพิเศษ 45 ง.
ธเนศวร นวลใย. (2564). เจลอาบน้ำสูตรเฉพาะชุมชนเขาเต่า. รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์. วิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์.
เบญจมาศ ทานสุวรรณ. (2559). การพัฒนาผลิตภัณฑ์สบู่จากกากกาแฟอาราบิก้า (ดงมะไฟ) ตำบลมะเกลือใหม่ อำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมา. รายงานการวิจัย. มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา.
อเนก หาลี, และบุญยกฤต รัตนพันธุ์. (2560). การศึกษาประสิทธิภาพในการต้านอนุมูลอิสระจากพืชผักสมุนไพร พื้นบ้าน 15 ชนิด. มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร.
เจนจิรา จิรัมย์, และประสงค์ สีหานาม. (2554). อนุมูลอิสระและสารต้านอนุมูลอิสระ แหล่งที่มาและกลไกการเกิดปฏิกิริยา. ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
สุรวดี สารอินสม. (2559). การศึกษาสูตรการผลิตครีมขัดผิวสมุนไพรจากเมล็ดมะขามที่ดีที่สุด. วารสารวิชาการคณะเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง, 9(1), 84-95.
