การระบุชนิดปูน้ำเค็มในบริเวณอ่าวยาง จังหวัดจันทบุรี โดยใช้เทคนิคดีเอ็นเอ บาร์โค้ดดิ้ง

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการระบุชนิดปูน้ำเค็มบริเวณอ่าวยาง จังหวัดจันทบุรี โดยใช้เทคนิคดีเอ็นเอ บาร์โค้ดดิ้ง จากการวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์ของยีนไซโตโครม ซี ออกซิเดส วัน (Cytochrome c oxidase I gene; COI) ในไมโตคอนเดรีย จากตัวอย่างปูน้ำเค็มทั้งหมด 57 ตัวอย่าง พบว่าสามารถเพิ่มปริมาณดีเอ็นเอในส่วนของยีน COI โดยเทคนิค PCR และได้ข้อมูลลำดับนิวคลีโอไทด์ของปูน้ำเค็มทุกตัวอย่าง โดยมีความยาวของลำดับนิวคลีโอไทด์อยู่ประมาณ 700 คู่เบส เมื่อทำการเปรียบเทียบข้อมูลพันธุกรรมของตัวอย่างปูกับฐานข้อมูลพันธุกรรม GenBank พบว่า สามารถระบุชนิดของปูน้ำเค็ม ได้จำนวน 10 ชนิด จาก 5 วงศ์ โดยมีค่าความคล้ายคลึงทางพันธุกรรมสูงถึง 98.05%-100% โดยผลการระบุชนิดด้วยเทคนิคดีเอ็นเอ บาร์โค้ดดิ้ง พบว่า มีความสอดคล้องกับการระบุชนิดด้วยลักษณะทางสัณฐาน ผลการสร้างแผนภูมิต้นไม้แสดงความสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการ (Phylogenetic tree) ด้วยวิธี Neighbor-joining พบว่าตัวอย่างปูทุกชนิดรวมกลุ่มกันในลักษณะ Monophyletic clade โดยสามารถแยกกลุ่มของปูแต่ละวงศ์ (Portunidae, Menippidae, Calappidea, Eriphiidae และ Xanthidae) และปูแต่ละชนิดตามสายวิวัฒนาการออกจากกันได้อย่างชัดเจน การศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าเทคนิคดีเอ็นเอ บาร์โค้ดดิ้งมีความเหมาะสมและมีประสิทธิภาพในการยืนยันชนิดปูน้ำเค็มในบริเวณอ่าวยาง จังหวัดจันทบุรี ซึ่งถือเป็นตัวแทนของพื้นที่ชายฝั่งตะวันออกของประเทศไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งปูบางชนิดที่มีลักษณะทางสัณฐานคล้ายคลึงกันมาก หรือมีความแปรผันของลักษณะทางสัณฐานภายในชนิด ข้อมูลที่ได้สามารถใช้เป็นฐานข้อมูลอ้างอิงทางพันธุกรรมของปูน้ำเค็มในอนาคต สนับสนุนการศึกษาด้านอนุกรมวิธานเชิงโมเลกุล ใช้ตรวจสอบชนิดปูในงานอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง รวมถึงการตรวจสอบความถูกต้องของชนิดในผลิตภัณฑ์อาหารทะเล