ทางเลือกการใช้ประโยชน์พื้นที่ราบน้ำท่วมของเอกชน บริเวณกุดของแม่น้ำชี โดยการฟื้นฟูปลูกเสริมป่าบุ่งป่าทาม

บทคัดย่อ

การพัฒนาเศรษฐกิจโดยการเปลี่ยนแปลงสภาพการใช้ที่ดินป่าบุ่งป่าทามในลุ่มแม่น้ำมูลและชีให้เป็นพื้นที่เกษตรกรรม ทำให้นิเวศป่าไม้ดั้งเดิมถูกทำลายและผลผลิตทางการเกษตรที่ต่ำ ด้วยลักษณะเฉพาะของพื้นที่ที่เป็นที่ราบน้ำท่วมที่มีน้ำท่วมขังเป็นเวลานาน 3-4 เดือน ระดับความลึกที่ 1-4 เมตร ทำให้ผลผลิตทางการเกษตรเสียหาย ที่ดินเอกชนเหล่านี้จึงถูกปล่อยทิ้งร้าง โดยเฉพาะที่ดินที่มีเอกสารสิทธิของเอกชนรอบกุดของลำน้ำมูลและชี ขณะเดียวกันอัตราภาษีที่ดินของพื้นที่ถูกทิ้งร้างไม่ใช้ประโยชน์มีอัตราก้าวหน้าและสูงกว่าที่ดินเพื่อการเกษตรมาก ดังนั้นเพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว การศึกษานี้จึงเป็นโครงการนำร่องเพื่อนำเสนอความเป็นไปได้ในการใช้ประโยชน์ที่ดิน ใน 3 ทางเลือก คือ (1) ปล่อยให้พื้นที่มีการฟื้นตัวตามธรรมชาติในเวลา 15 ปี (2) ปลูกสวนป่าเศรษฐกิจ โดยใช้วิธีการปลูกเสริมป่าบุ่งป่าทามดั้งเดิมตามหลักฟื้นฟูนิเวศป่าไม้ (3) พัฒนาสระเก็บน้ำในพื้นที่ เพิ่มจากทางเลือกที่ 2 และปลูกสวนป่าในพื้นที่ที่เหลือ การประเมินความคุ้มค่าการลงทุนเบื้องต้น สรุปว่าทางเลือกที่ 2 มีความเหมาะสมมากที่สุด เจ้าของที่ดินได้รับประโยชน์สูงสุดดังนี้ (1) จ่ายภาษีที่ดินในราคาถูก (2) นำเงินภาษีที่ดินที่ประหยัดได้ ไปลงทุนปลูกสวนป่าและดูแลรักษาป่าใน 3 ปีแรก (3) มีแหล่งน้ำธรรมชาติใกล้กับแปลงที่ดิน ไม่ต้องลงทุนและเสียที่ดินเพื่อสร้างสระเก็บน้ำ (4) ป่าทามที่ได้รับการฟื้นฟู จะเป็นแหล่งอาหาร วัสดุ พลังงาน และรายได้ให้กับคนท้องถิ่นผู้ดูแลและชุมชน โดยเจ้าของที่ดินไม่ต้องจ่ายค่าดูแลรักษาเป็นตัวเงิน ตั้งแต่ปีที่ 4 เป็นต้นไป (5) ต้นไม้ในป่าบุ่งป่าทามนี้ช่วยดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์ เป็นประโยชน์กับสิ่งแวดล้อม สามารถประเมินเป็นปริมาณคาร์บอนเครดิตได้ในอนาคต