จริยธรรมการวิจัยในมนุษย์หรือสัตว์
จริยธรรมการวิจัยในมนุษย์และสัตว์ (Ethical Concerns in Human or Animal Subjects)
จริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ (Human Subjects)
1.1 การขออนุมัติจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์
1. การศึกษาหรือการวิจัยที่เกี่ยวข้องกับผู้เข้าร่วมการวิจัยที่เป็นมนุษย์ ข้อมูลส่วนบุคคล ข้อมูลสุขภาพ หรือตัวอย่างชีวภาพที่สามารถระบุตัวบุคคลได้ ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม เช่น ปัสสาวะ เลือด เซรั่ม หรือเนื้อเยื่อ ต้องผ่านการพิจารณาและได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการพิจารณาจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ (Institutional Review Board: IRB) หรือคณะกรรมการจริยธรรมที่ได้รับการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการก่อนเริ่มดำเนินการวิจัย
2. หากได้รับการยกเว้นการพิจารณาจริยธรรม (Waiver) จะต้องระบุการได้รับยกเว้นดังกล่าวพร้อมเหตุผลประกอบอย่างชัดเจน
1.2 รายละเอียดการรับรองจริยธรรมที่ต้องระบุในต้นฉบับ
ผู้ประพันธ์ต้องระบุชื่อเต็มของคณะกรรมการจริยธรรม หรือคณะกรรมการพิจารณาประจำสถาบัน (Institutional Review Board: IRB) วันที่ได้รับอนุมัติ และหมายเลขใบรับรองหรือรหัสการอนุมัติ (Approval Number) ในส่วนระเบียบวิธีวิจัย (Methods) หรือในหัวข้อ “Institutional Review Board Statement” หรือ “Ethical Approval” ของต้นฉบับ
1.3 การให้ความยินยอมเพื่อเข้าร่วมโครงการวิจัย
1. ผู้ประพันธ์ต้องระบุในต้นฉบับอย่างชัดเจนว่าได้รับความยินยอมเพื่อเข้าร่วมโครงการวิจัย (Informed Consent) จากผู้เข้าร่วมการวิจัยแล้ว
2. กรณีที่ใช้ความยินยอมด้วยวาจา (Verbal Informed Consent) จะต้องระบุเหตุผลความจำเป็นที่ไม่สามารถใช้เอกสารยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษรได้
1.4 หลักการทำประโยชน์และความไม่ก่อให้เกิดอันตราย
1. ผู้ประพันธ์ต้องให้ความสำคัญสูงสุดต่อสวัสดิภาพและความเป็นอยู่ที่ดีของผู้เข้าร่วมการวิจัย พร้อมทั้งลดความเสี่ยงหรืออันตรายที่อาจเกิดขึ้นให้เหลือน้อยที่สุด
2. ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับจากการศึกษาต้องมีน้ำหนักมากกว่าความเสี่ยง และนักวิจัยมีหน้าที่ลดทอนความเสี่ยงและดูแลความปลอดภัยของผู้เข้าร่วมการวิจัยตลอดระยะเวลาการศึกษา
1.5 สิทธิความเป็นส่วนตัวและการรักษาความลับ
1. ผู้ประพันธ์ต้องปกป้องความเป็นส่วนตัวของผู้เข้าร่วมการวิจัย รักษาความลับ และปกปิดข้อมูลส่วนบุคคลของผู้เข้าร่วมการวิจัยอย่างเคร่งครัด ทั้งในกระบวนการเก็บรวบรวมข้อมูล การจัดเก็บ และการตีพิมพ์เผยแพร่
2. วารสารขอสงวนสิทธิ์ในการปฏิเสธต้นฉบับที่ไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดนี้ รวมถึงอาจขอเอกสารหลักฐานเพิ่มเติมในภายหลัง
จริยธรรมการวิจัยในสัตว์ทดลอง (Animal Subjects)
2.1 การขออนุมัติจากคณะกรรมการกำกับดูแลการดำเนินงานต่อสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์
การศึกษา การวิจัย และขั้นตอนหรือกระบวนการใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับสัตว์ทดลอง จะต้องจัดทำขึ้นด้วยเป้าหมายเพื่อความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์เท่านั้น และต้องได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการกำกับดูแลการดำเนินงานต่อสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ (Institutional Animal Care and Use Committee: IACUC) ก่อนเริ่มดำเนินการวิจัย
2.2 กรณีไม่มีคณะกรรมการกำกับดูแลการดำเนินงานต่อสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์
1. หากไม่มีคณะกรรมการกำกับดูแลการดำเนินงานต่อสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ในพื้นที่สำหรับการยื่นขอพิจารณา ผู้ประพันธ์ต้องทราบว่าจริยธรรมของงานวิจัยจะถูกประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิ (Reviewers) และบรรณาธิการ
2. ผู้ประพันธ์ต้องจัดทำเอกสารอธิบายความเหมาะสมเชิงจริยธรรมของงานวิจัย โดยใช้กรอบแนวคิดเช่นเดียวกับคณะกรรมการ IACUC และวารสารอาจขอเอกสารหลักฐานนี้เพิ่มเติมในภายหลัง
2.3 รายละเอียดการอนุมัติที่ต้องระบุในต้นฉบับ
ผู้ประพันธ์ต้องระบุชื่อเต็มของคณะกรรมการกำกับดูแลการดำเนินงานต่อสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ วันที่ออกใบอนุญาต และหมายเลขใบอนุญาต ในส่วนระเบียบวิธีวิจัย (Materials and Methods) หรือในหัวข้อ “Ethical Approval” ของต้นฉบับ
2.4 แนวปฏิบัติและมาตรฐานสากลสำหรับการทดลองในสัตว์
การทดลองในสัตว์ทุกกรณีต้องเป็นไปตามแนวทาง ARRIVE (Animal Research: Reporting of In Vivo Experiments) หรือคู่มือ “Guide for the Care and Use of Laboratory Animals” ตามที่ระบุในแนวทาง TCI
เอกสารอ้างอิงตามต้นฉบับ:
- ARRIVE Guidelines: https://arriveguidelines.org/
- Guide for the Care and Use of Laboratory Animals, National Research Council, Washington, D.C.: National Academy Press, 1996
2.5 การปฏิบัติตามหลักสวัสดิภาพสัตว์
สำหรับงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับสัตว์ ผู้ประพันธ์ต้องยืนยันว่าการศึกษาดำเนินการสอดคล้องกับแนวปฏิบัติด้านสวัสดิภาพสัตว์ทั้งระดับชาติและนานาชาติ เช่น มาตรฐาน AAALAC หรือหลักเกณฑ์และแนวทางจริยธรรมการใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ของสภาวิจัยแห่งชาติ (NRC) แห่งประเทศไทย
เอกสารอ้างอิงตามต้นฉบับ:
- AAALAC: https://www.aaalac.org/
- แนวทางจริยธรรมการใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์: https://nriis.go.th/FileUpload/AttatchFile/News/256204301205489837642.pdf
แหล่งอ้างอิง: แนวทางของศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย (Thai-Journal Citation Index Centre: TCI)