การจัดการความรู้การใช้สมุนไพรในครัวเรือนเพื่อการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุจังหวัดลำปาง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยผสมผสานครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมการใช้สมุนไพรในครัวเรือนและถอดบทเรียนองค์ความรู้การใช้สมุนไพรในครัวเรือนในการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุในจังหวัดลำปาง กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุที่มีอายุ 60-75 ปี จำนวน 397 คน และสัมภาษณ์เชิงลึกและสนทนากลุ่ม จำนวน 15 ราย เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามการจัดการความรู้การใช้สมุนไพรในครัวเรือนเพื่อการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุในจังหวัดลำปาง จำนวน 44 ข้อ ตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงเนื้อโดยหาค่า IOC มีค่าตั้งแต่ 0.84-1.00 และมีค่าความเชื่อมั่น (α) เท่ากับ 0.92 และแบบสัมภาษณ์การจัดการความรู้การใช้สมุนไพรในครัวเรือนเพื่อการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุในจังหวัดลำปาง สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ (ร้อยละ 76.83) เคยใช้สมุนไพรในการดูแลสุขภาพ มากกว่าครึ่งหนึ่ง (ร้อยละ 69.52) มีความรู้เรื่องการใช้สมุนไพรอยู่ในระดับสูง และมากกว่าครึ่ง (ร้อยละ 67.51) มีการใช้สมุนไพรโดยรับประทานสดหรือนำมาปรุงอาหาร เกือบครึ่งหนึ่ง (ร้อยละ 49.12) มีพฤติกรรมการใช้สมุนไพรอยู่ในระดับปานกลาง นอกจากนี้ ข้อมูลเชิงคุณภาพพบว่า ผู้สูงอายุมีความรู้เกี่ยวกับสมุนไพรในระดับดีมาก โดยสามารถระบุสรรพคุณและวิธีการใช้สมุนไพรได้อย่างถูกต้อง ส่วนผู้สูงอายุทั่วไปมีความรู้พื้นฐานในการใช้สมุนไพรที่พบได้ในครัวเรือน เช่น ขิง ฟ้าทะลายโจร ขมิ้นชัน และกระเทียม แสดงให้เห็นถึงภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สามารถดูแลสุขภาพผู้สูงอายุได้อย่างเหมาะสม สะท้อนความเข้าใจในการใช้สมุนไพรพื้นบ้านผสมผสานกับข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ยุคใหม่
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ใน Journal of SciTech-ASEAN ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ใน Journal of SciTech-ASEAN ถือเป็นลิขสิทธิ์ของ Journal of SciTech-ASEAN หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจาก Journal of SciTech-ASEAN ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
Amalraj, A., Pius, A., Gopi, S., & Gopi, S. (2017). Biological activities of curcuminoids, other biomolecules from turmeric and their derivatives–A review. Journal of traditional and complementary medicine, 7(2), 205-233. https://doi.org/10.1016/j.jtcme.2016.05.005
Ananchaisarp, T., Rungruang, S., Theerakulpisut, S., Kamsakul, P., Nilbupha, N., Chansawangphop, N., ... & Prasertsri, K. (2021). Usage of herbal medicines among the elderly in a primary care unit in Hat Yai, Songkhla province, Thailand. Asian Biomedicine: Research, Reviews and News, 15(1), 35. https://doi.org/10.2478/abm-2021-0005.
APQC. (2025). 2025 Knowledge Management Priorities and Trends Survey Report. American Productivity & Quality Center. https://www.apqc.org/resource-library/resource-listing/2025-knowledge-management-priorities-and-trends-survey-report
Astutik, S., Pretzsch, J., & Ndzifon Kimengsi, J. (2019). Asian medicinal plants’ production and utilization potentials: A review. Sustainability, 11(19), 5483. https://doi.org/10.3390/su11195483
Berkes, F. (2017). Sacred ecology (4th ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315114644
Fakkham, S., Sirithanawutichi, T., Jarupoonpol, V., Homjumpa, P., & Bunalesnirunltr, M. (2012). The integration of the applied Thai traditional medicine into hospitals of the current health delivery system: the development of an administrative/management model. Journal of the Medical Association of Thailand, 95(2), 257-263.
Gavin, M. C., McCarter, J., Berkes, F., Mead, A. T. P., Sterling, E. J., Tang, R., & Turner, N. J. (2018). Effective biodiversity conservation requires dynamic, pluralistic, partnership-based approaches. Sustainability, 10(6), 1846. https://doi.org/10.3390/su10061846
Heisig, C., Diedenhoven, J., Jensen, C., Gehrke, H., & Turek, T. (2020). Selective hydrogenation of biomass‐derived succinic acid: Reaction network and kinetics. Chemical Engineering & Technology, 43(3), 484-492. https://doi.org/10.1002/ceat.201900324
Inthajak, T. (2021). Herbal use behaviors among people in Mueang District, Mae Hong Son Province [Research report]. Mae Hong Son College, Chiang Mai Rajabhat University.
Jungsomjatepaisal, P. (2019). Development of a Prototype for Promoting the Use of Herbal Medicine in Households in Thailand. Journal of Health Science of Thailand, 28(6), 1092–1103.
Kanjanahattakij, N., Kwankhao, P., Vathesatogkit, P., Thongmung, N., Gleebbua, Y., Sritara, P., & Kitiyakara, C. (2019). Herbal or traditional medicine consumption in a Thai worker population: pattern of use and therapeutic control in chronic diseases. BMC complementary and alternative medicine, 19(1), 258. https://doi.org/10.1186/s12906-019-2652-z
Kocaadam, B., & Şanlier, N. (2017). Curcumin, an active component of turmeric (Curcuma longa), and its effects on health. Critical reviews in food science and nutrition, 57(13), 2889-2895. https://doi.org/10.1080/10408398.2015.1077195
Koster, J., McElreath, R., Hill, K., Yu, D., Shepard Jr, G., Van Vliet, N., ... & Ross, C. (2020). The life history of human foraging: Cross-cultural and individual variation. Science advances, 6(26), eaax9070. https://doi.org/10.1126/sciadv.aax9070
Kurin, R. (2007). Safeguarding intangible cultural heritage: Key factors in implementing the 2003 Convention. International journal of intangible heritage, 2(8), 9-20.
Langeder, J., Grienke, U., Chen, Y., Kirchmair, J., Schmidtke, M., & Rollinger, J. M. (2020). Natural products against acute respiratory infections: Strategies and lessons learned. Journal of ethnopharmacology, 248, 112298. https://doi.org/10.1016/j.jep.2019.112298
Lave, J., & Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge university press.
Martínez-Martínez, A., Cegarra-Navarro, J. G., Garcia-Perez, A., & Vicentini, F. (2021). Extending structural capital through pro-environmental behaviour intention capital: an outlook on Spanish hotel industry. Journal of Intellectual Capital, 22(3), 633-652. https://doi.org/10.1108/JIC-03-2020-0075
Ministry of Public Health. (2017). The first national master plan on Thai herbal development, 2017-2021. Department of Thai Traditional and Alternative Medicine. (in Thai)
Napier, A. D., Ancarno, C., Butler, B., Calabrese, J., Chater, A., Chatterjee, H., ... & Woolf, K. (2014). Culture and health. The Lancet, 384(9954), 1607-1639.
Nation Thailand. (2025). Thai herbal medicine promoted as alternative to Western treatments. The Nation Thailand. https://www.nationthailand.com/news/policy/40046666
Nordin, R., Hassan, K. H., & Zainol, Z. A. (2012). Traditional knowledge documentation: preventing or promoting biopiracy. Pertanika Journal of Social Sciences & Humanities, 20, 11-22.
Reyes-García, V., Gallois, S., Pyhälä, A., Díaz-Reviriego, I., Fernández-Llamazares, Á., Galbraith, E., ... & Napitupulu, L. (2021). Happy just because. A cross-cultural study on subjective wellbeing in three Indigenous societies. PLoS One, 16(5), e0251551. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0251551
Ruangsan, N., Sanmee, W., Nasaweang, B., Thitapañyo, P. M., & Saengyoi, P. P. (2021). A Model of Knowledge Management for Local Herbal Healers Based on Sufficiency Economy Philosophy in Thailand. Psychology and Education, 58(2), 3666-3671.
Sukparseart, A., Pakamwang, J., Wisungre, S., & Sricharoen, J. (2024). The Development of Semantic Thai Herb Knowledge Mining for Treatment. Recent Science and Technology, 16(3), 716-733.
Thai Embassy Maputo. (2020). The Resurgence of Thai Herbs. https://maputo.thaiembassy.org/en/content/the-resurgence-of-thai-herbs
Tungkwampian, W., Theerarungchaisri, A., & Buranarach, M. (2015). Development Thai herbal medicine knowledge base using ontology technique. Thai Journal of Pharmaceutical Sciences (TJPS), 39(3), 102-109.
Venkitachalam, K., & Busch, P. (2012). Tacit knowledge: review and possible research directions. Journal of knowledge management, 16(2), 357-372. https://doi.org/10.1108/13673271211218915
Vrontis, D., Chaudhuri, R., & Chatterjee, S. (2022). Adoption of digital technologies by SMEs for sustainability and value creation: Moderating role of entrepreneurial orientation. Sustainability, 14(13), 7949. https://doi.org/10.3390/su14137949
Wanjohi, B. K., Sudoi, V., Njenga, E. W., & Kipkore, W. K. (2020). An ethnobotanical study of traditional knowledge and uses of medicinal wild plants among the Marakwet Community in Kenya. Evidence‐Based Complementary and Alternative Medicine, 2020(1), 3208634. https://doi.org/10.1155/2020/3208634
World Health Organization. (2019). WHO global report on traditional and complementary medicine 2019. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/978924151536
Yaiprasert, C., & Yusakul, G. (2022). Artificial intelligence for target symptoms of Thai herbal medicine by web scraping. International Journal of Data & Network Science, 6(3), 1013-1022.
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). Harper & Row.
