การพัฒนากรอบการจัดการแบบบูรณาการลีนซิกส์ซิกมา และแบบจำลองอ้างอิง การดำเนินงานของซัพพลายเชนปลานิลในจังหวัดอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์โครงสร้างและประสิทธิภาพของซัพพลายเชนปลานิลในจังหวัดอุบลราชธานี และพัฒนากรอบการปรับปรุงแบบบูรณาการที่ผสานแบบจำลองอ้างอิงการดำเนินงานซัพพลายเชน แนวคิดลีน และกระบวนการของซิกส์ซิกมา แม้ว่าพื้นที่จะมีผลผลิตปลานิลประมาณ 11,601 ตันต่อปี คิดเป็นมูลค่า 670.9 ล้านบาท แต่ระบบซัพพลายเชนยังคงเผชิญกับความไม่มีประสิทธิภาพเชิงโครงสร้าง การประสานงานที่อ่อนแอ และการกระจายมูลค่าที่ไม่เป็นธรรมระหว่างผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย การวิจัยนี้ใช้การออกแบบเชิงคุณภาพแบบกรณีศึกษาเดี่ยว โดยเก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสังเกตภาคสนามจากผู้ให้ข้อมูลจำนวน 20 ราย ครอบคลุม 4 กลุ่ม ได้แก่ ฟาร์มเพาะพันธุ์ ฟาร์มเลี้ยงแบบกระชัง ผู้ขนส่ง/ผู้ค้าส่ง และผู้ค้าปลีก จากนั้นใช้ SCOR ในการวิเคราะห์กระบวนการซัพพลายเชน ใช้แนวคิดลีนในการระบุความสูญเปล่า และใช้ DMAIC เป็นกรอบในการวิเคราะห์ปัญหาและออกแบบแนวทางปรับปรุงอย่างเป็นระบบ ผลการศึกษาพบว่ากระบวนการวางแผนเป็นคอขวดสำคัญที่สุดของซัพพลายเชน เนื่องจากขาดการพยากรณ์ความต้องการและการแบ่งปันข้อมูล ส่งผลให้เกิดการจัดหาแบบตอบสนอง การผลิตไม่สอดคล้องกับความต้องการ และกระบวนการขนส่งที่กระจัดกระจาย การวิเคราะห์ด้วยแนวคิดลีนพบว่าความสูญเปล่าประเภทการขนส่งและการรอคอยเป็นปัญหาหลัก จากการประเมินตัวชี้วัดด้วยมาตรวัดแบบลิเคิร์ต 5 ระดับ พบว่าประสิทธิภาพด้านระยะเวลาการส่งมอบ (2/5) ต้นทุนการขนส่ง (2/5) และการประสานงานระหว่างผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (1/5) อยู่ในระดับต่ำ ขณะที่ความเชื่อถือได้ของการส่งมอบคำสั่งซื้ออยู่ในระดับปานกลาง (3/5) จากผลการศึกษาได้เสนอแนวทางปรับปรุงจำนวน 7 แนวทาง ครอบคลุมระยะสั้น กลาง และยาว ได้แก่ การสร้างกลไกแบ่งปันข้อมูลความต้องการ การรวมเส้นทางขนส่ง การรับรองมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี การจัดตั้งสหกรณ์เกษตรกร และการพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ความโปร่งใส และการประสานงาน โดยแสดงให้เห็นว่ากรอบการทำงานแบบบูรณาการ SCOR–Lean–DMAIC สามารถใช้ในการวิเคราะห์และแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้าง เชิงปฏิบัติการ และเชิงระบบของซัพพลายเชนเกษตรกรรมแบบรายย่อยได้อย่างเป็นระบบ