ผลของสารผสมล่วงหน้าประเภทวิตามินและแร่ธาตุผสมโพรไบโอติก (Pro Max Plus) ต่อสมรรถภาพการเจริญเติบโตและตอบสนองทางระบบภูมิคุ้มกันปลานิล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การพัฒนาสารเสริมอาหารที่สามารถส่งเสริมการเจริญเติบโต สุขภาพและผลตอบแทนทางเศรษฐกิจของสัตว์น้ำเป็นประเด็นสำคัญของการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเชิงพาณิชย์ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลของสารผสมล่วงหน้าประเภทวิตามินและแร่ธาตุเสริมโพรไบโอติก (Pro Max Plus) ต่อสมรรถภาพการเจริญเติบโต การใช้ประโยชน์จากอาหาร การตอบสนองทางภูมิคุ้มกันแต่กำเนิดและผลตอบแทนทางเศรษฐกิจของปลานิล (Oreochromis niloticus) วัยรุ่น (ขนาดน้ำหนักเริ่มต้นเฉลี่ย 42.36 ± 3.95 กรัม) ภายใต้แผนการทดลองแบบสุ่มตลอด (CRD) ประกอบด้วย 3 ชุดการทดลอง ได้แก่ กลุ่ม Control ซึ่งได้รับอาหารพื้นฐานโดยไม่เสริมสาร กลุ่ม Pro Max ซึ่งได้รับอาหารพื้นฐานเสริมสารผสมล่วงหน้าประเภทวิตามินและแร่ธาตุ 5 กรัมต่อกิโลกรัมอาหาร และกลุ่ม Pro Max Plus ซึ่งได้รับอาหารพื้นฐานเสริมสารผสมล่วงหน้าประเภทวิตามินและแร่ธาตุที่มีโพรไบโอติก 5 กรัมต่อกิโลกรัมอาหาร โดยทดลอง 60 วัน ผลการศึกษาพบว่าปลานิลที่ได้รับอาหารในกลุ่ม Pro Max Plus มีสมรรถภาพการเจริญเติบโตดีกว่ากลุ่มอื่นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) โดยมีน้ำหนักเพิ่มสูงสุด (68.80 กรัม) อัตราการเจริญเติบโตต่อวัน (1.15 กรัมต่อวัน) และอัตราการเจริญเติบโตจำเพาะ (1.85% ต่อวัน) สูงที่สุด ขณะเดียวกันมีประสิทธิภาพการใช้อาหารดีที่สุด โดยมีค่าอัตราแลกเนื้อ (FCR) ต่ำสุดที่ 0.80 และมีอัตราการรอดตายสูงสุดที่ร้อยละ 95.55 การเสริมโพรไบโอติกช่วยเพิ่มกิจกรรมของเอนไซม์ไลโซไซม์ กิจกรรมการใช้ออกซิเจนอย่างรวดเร็วเพื่อสร้างสารอนุมูลอิสระ (Respiratory burst) และระดับปฏิกิริยาการจับกลุ่มของแอนติบอดี (Agglutinating antibody titers) นอกจากนี้ยังส่งเสริมการแสดงออกของยีน IL-1β และปรับการแสดงออกของยีน TNF-α ซึ่งสะท้อนถึงการเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกันที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น แม้อาหารสูตรเสริมโพรไบโอติกจะมีต้นทุนสูงกว่าเล็กน้อย แต่ให้ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจดีที่สุด โดยมีค่าอัตราส่วนผลประโยชน์ต่อต้นทุน (BCR) สูงสุดเท่ากับ 1.91 และมีกำไร 2.19 ± 0.10 บาท/ตัว ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการเสริมสารผสมล่วงหน้าประเภทวิตามินและแร่ธาตุร่วมกับโพรไบโอติกเป็นแนวทางด้านโภชนาการที่มีศักยภาพในการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต เสริมสร้างภูมิคุ้มกันและเพิ่มความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจในการเพาะเลี้ยงปลานิลเชิงพาณิชย์
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ใน Journal of SciTech-ASEAN ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ใน Journal of SciTech-ASEAN ถือเป็นลิขสิทธิ์ของ Journal of SciTech-ASEAN หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจาก Journal of SciTech-ASEAN ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
Adeoye, A. A., Yomla, R., Jaramillo-Torres, A., Rodiles, A., Merrifield, D. L., & Davies, S. J. (2016). Combined effects of exogenous enzymes and probiotic on Nile tilapia (Oreochromis niloticus) growth, intestinal morphology and microbiome. Aquaculture, 463, 61-70. https://doi.org/10.1016/j.aquaculture.2016.05.028
Amenyogbe, E. (2023). Application of probiotics for sustainable and environment-friendly aquaculture management-A review. Cogent Food and Agriculture, 9(1), 2226425. https://doi.org/10.1080/23311932.2023.2226425
Ashraf, R., & Shah, N. P. (2014). Immune system stimulation by probiotic microorganisms. Critical reviews in food science and nutrition, 54(7), 938-956. https://doi.org/10.1080/10408398.2011.619671
Bahaddad, S. A., Almalki, M. H., Alghamdi, O. A., Sohrab, S. S., Yasir, M., Azhar, E. I., & Chouayekh, H. (2023). Bacillus species as direct-fed microbial antibiotic alternatives for monogastric production. Probiotics and antimicrobial proteins, 15, 1-16. https://doi.org/10.1007/s12602-022-09909-5
Cano-Lozano, J. A., Diaz, L. M. V., Bolivar, J. F. M., Hume, M. E., & Pardo, R. Y. R. (2022). Probiotics in tilapia (Oreochromis niloticus) culture: Potential probiotic Lactococcus lactis culture conditions. Journal of bioscience and bioengineering, 133(3), 187-194. https://doi.org/10.1016/j.jbiosc.2021.11.004
Chadzinska, M., Savelkoul, H. F., & Verburg-van Kemenade, B .L. (2009). Morphine affects the inflammatory response in carp by impairment of leukocyte migration. Developmental and Comparative Immunology, 33(1), 88-96. https://doi.org/10.1016/j.dci.2008.07.004
Chandan, R. C., Parry Jr, R. M., & Shahani, K. M. (1965). Purification and some properties of bovine milk lysozyme. Biochimica et Biophysica Acta (BBA)-Enzymology and Biological Oxidation, 110(2), 389-398. https://doi.org/10.1016/S0926-6593(65)80046-7
Dawood, M.A., Koshio, S., & Esteban, M.Á. (2018). Beneficial roles of feed additives as immunostimulants in aquaculture: a review. Reviews in Aquaculture, 10(4), 950-974. https://doi.org/10.1111/raq.12209
El-Saadony, M. T., Alagawany, M., Patra, A. K., Kar, I., Tiwari, R., Dawood, M. A., & Abdel-Latif, H. M. (2021). The functionality of probiotics in aquaculture: An overview. Fish and shellfish immunology, 117, 36-52. https://doi.org/10.1016/j.fsi.2021.07.007
Ferraboschi, P., Ciceri, S., and Grisenti, P. (2021). Applications of lysozyme, an innate immune defense factor, as an alternative antibiotic. Antibiotics, 10(12), 1534. https://doi.org/10.3390/antibiotics10121534
Goudarzi, F., Kiani, A., Nami, Y., Shahmohammadi, A., Mohammadalipour, A., Karami, A., & Haghshenas, B. (2024). Potential probiotic Lactobacillus delbrueckii subsp. lactis KUMS-Y33 suppresses adipogenesis and promotes osteogenesis in human adipose-derived mesenchymal stem cell. Scientific Reports, 14, 9689. https://doi.org/10.1038/s41598-024-60061-2
Hai, N. V. (2015). The use of probiotics in aquaculture. Journal of applied microbiology, 119(4), 917-935. https://doi.org/10.1111/jam.12886
Hancz, C. (2022). Application of probiotics for environmentally friendly and sustainable aquaculture: a review. Sustainability, 14(22), 15479. https://doi.org/10.3390/su142215479
Hassan, A., Ahmed, I., Reshi, Q.M., & Hassan, P. (2025). Role of fat-soluble vitamins in fish nutrition. In A. A. Editor (Ed.), Aquaculture: Enhancing food security and nutrition (pp. 203–224). Springer Nature. https://doi.org/10.1007/978-3-031-92858-1_10
Hill, C., Guarner, F., Reid, G., Gibson, G.R., Merenstein, D.J., Pot, B., & Sanders, M.E. (2014). The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic. Nature reviews Gastroenterology and hepatology, 11, 506-514. https://doi:10.1038/nrgastro.2014.66
Kaew-on, S., Areechon, N., & Wanchaitanawong, P. (2016). Effects of Pediococcus pentosaceus PKWA-1 and Bacillus subtilis BA04 on growth performances, immune responses and disease resistance against Aeromonas hydrophila in Nile Tilapia (Oreochromis niloticus Linn.). Chiang Mai Journal of Science, 43, 997-1006.
Kayansamruaj, P., Pirarat, N., Hirono, I., & Rodkhum, C. (2014). Increasing of temperature induces pathogenicity of Streptococcus agalactiae and the up-regulation of inflammatory related genes in infected Nile tilapia (Oreochromis niloticus). Veterinary microbiology, 172(1-2), 265-271. https://doi.org/10.1016/j.vetmic.2014.04.013
Khan, M.A., Zafar, N., & Naz, S. (2025). Nutritional Strategies for Improving Growth and Health in Aquaculture. Aquaculture: Enhancing Food Security and Nutrition, 1. https://doi.org/10.1007/978-3-031-92858-1_1
Kuebutornye, F. K. A., Abarike, E.D., & Lu, Y. (2019). A review on the application of Bacillus as probiotics in aquaculture, Fish & Shellfish Immunology, 87, 820-828, https://doi.org/10.1016/j.fsi.2019.02.010
Liu, C.H., Chiu, C.S., Ho, P.L., & Wang, S.W. (2009). Improvement in the growth performance of white shrimp, Litopenaeus vannamei, by a protease‐producing probiotic, Bacillus subtilis E20, from natto, Journal of Applied Microbiology, 107(3), 1031–1041, https://doi.org/10.1111/j.1365-2672.2009.04284.x
Lutgendorff, F., Akkermans, L.M., & Soderholm, J.D. (2008). The role of microbiota and probiotics in stress-induced gastrointestinal damage. Current molecular medicine, 8(4), 282-298. https://doi.org/10.2174/156652408784533779
Martins, P. S., Kallas, E.G., Neto, M. C., Dalboni, M. A., Blecher, S., & Salomão, R. (2003). Upregulation of reactive oxygen species generation and phagocytosis, and increased apoptosis in human neutrophils during severe sepsis and septic shock. Shock, 20(3), 208-212. https://doi: 10.1097/01.shk.0000079425.52617.db
Mohammed, E. A. H., Ahmed, A. E. M., Kovács, B., & Pál, K. (2025). The Significance of Probiotics in Aquaculture: A Review of Research Trend and Latest Scientific Findings. Antibiotics, 14(3), 242. https://doi.org/10.3390/antibiotics14030242
Moreira, M., Schrama, D., Farinha, A. P., Cerqueira, M., Raposo de Magalhaes, C., Carrilho, R., & Rodrigues, P. (2021). Fish pathology research and diagnosis in aquaculture of farmed fish; a proteomics perspective. Animals, 11(1): 125. https://doi.org/10.3390/ani11010125
Mukhtar, S., Hussain, S. M., Ali, S., Yilmaz, E., Shahzad, M. M., Munir, M., & Rashid, E. (2025). Promoting sustainable aquaculture: exploring antibiotic alternatives to fight against pathogens. International Aquatic Research, 17(1). https://doi.org/10.22034/iar.2025.2008914.1732
Newaj-Fyzul, A., Al-Harbi, A. H., & Austin, B. (2014). Developments in the use of probiotics for disease control in aquaculture. Aquaculture, 431(1-11). https://doi.org/10.1016/j.aquaculture.2013.08.026
Olmos, J., Acosta, M., & Mendoza, G. (2020). Bacillus subtilis, an ideal probiotic bacterium to shrimp and fish aquaculture that increase feed digestibility, prevent microbial diseases, and avoid water pollution. Archives of Microbiology 202, 427–435 https://doi.org/10.1007/s00203-019-01757-2
Panase, A., Thirabunyanon, M., Promya, J., Palic, D., & Chitmanat, C. (2023). Synergistic Effects of Fructooligosaccharide and Bacillus subtilis Dietary Supplementation on Growth, Innate Immune Responses, and Protection against Streptococcus agalactiae in Juvenile Nile Tilapia (Oreochromis niloticus). Chiang Mai Journal of Science, 50(5). https://doi.org/: 10.12982/CMJS.2023.050
Pirarat, N., Kobayashi, T., Katagiri, T., Maita, M., & Endo, M. (2006). Protective effects and mechanisms of a probiotic bacterium Lactobacillus rhamnosus against experimental Edwardsiella tarda infection in tilapia (Oreochromis niloticus). Veterinary immunology and immunopathology, 113(3-4), 339-347. https://doi.org/10.1016/j.vetimm.2006.06.003
Pohlenz, C., & Gatlin III, D. M. (2014). Interrelationships between fish nutrition and health. Aquaculture, 431, 111-117. https://doi.org/10.1016/j.aquaculture.2014.02.008
Pradeepkiran, J. A. (2019). Aquaculture role in global food security with nutritional value: a review. Translational Animal Science, 3(2), 903-910. https://doi.org/10.1093/tas/txz012
Rahayu, S., Amoah, K., Huang, Y., Cai, J., Wang, B., Shija, V. M., & Jiang, M. (2024). Probiotics application in aquaculture: its potential effects, current status in China and future prospects. Frontiers in Marine Science, 11, 1455905. https://doi.org/10.3389/fmars.2024.1455905
Ramos, M. A., Batista, S., Pires, M. A., Silva, A. P., Pereira, L. F., Saavedra, M.J., & Rema, P. (2017). Dietary probiotic supplementation improves growth and the intestinal morphology of Nile tilapia. Animal, 11(8), 1259-1269 https://doi.org/10.1017/S1751731116002792
Ringø, E. Z. Z. V., Zhou, Z., Vecino, J. G., Wadsworth, S., Romero, J., Krogdahl, Å., & Merrifield, D.L. (2016). Effect of dietary components on the gut microbiota of aquatic animals. A never‐ending story? Aquaculture nutrition, 22(2), 219-282. https://doi.org/10.1111/anu.12346
Sahu, M. K., Swarnakumar, N. S., Sivakumar, K., Thangaradjou, T., & Kannan, L. (2008). Probiotics in aquaculture: importance and future perspectives. Indian journal of microbiology, 48(3), 299-308. https://doi.org/10.1007/s12088-008-0024-3
Saras, T. (2023). Unlocking the power of vitamins: A comprehensive guide to optimal health. Tiram Media.
Saurabh, S., & Sahoo, P. K. (2008). Lysozyme: an important defence molecule of fish innate immune system. Aquaculture research, 39(3), 223-239. https://doi.org/10.1111/j.1365-2109.2007.01883.x
Secombes, C. J. (1990). Isolation of salmonid macrophages and analysis of their killing activity. Techniques in fish immunology, 1, 137-163.
Shanahan, F. (2010). Probiotics in perspective. Gastroenterology, 139(6), 1808-1812. https://doi: 10.1053/j.gastro.2010.10.025
Sharifuzzaman, S. M., & Austin, B. (2017). Probiotics for disease control in aquaculture. In B. Austin & A. Newaj-Fyzul (Eds.), Diagnosis and control of diseases of fish and shellfish. Wiley. https://doi.org/10.1002/9781119152125.ch8
Sihag, R. C., & Sharma, P. (2012). Probiotics: the new ecofriendly alternative measures of disease control for sustainable aquaculture. Journal of Fisheries and Aquatic Science, 7(2), 72-103. https://doi: 10.3923/jfas.2012.72.103
Sundström, J. F., Albihn, A., Boqvist, S., Ljungvall, K., Marstorp, H., Martiin, C., & Magnusson, U. (2014). Future threats to agricultural food production posed by environmental degradation, climate change, and animal and plant diseases–a risk analysis in three economic and climate settings. Food Security, 6(2), 201-215. https://doi.org/10.1007/s12571-014-0331-y
Ticinesi, A., Meschi, T., Lauretani, F., Felis, G., Franchi, F., Pedrolli, C., & Maggio, M. (2016). Nutrition and inflammation in older individuals: focus on vitamin D, n-3 polyunsaturated fatty acids and whey proteins. Nutrients, 8(4), 186.https://doi.org/10.3390/nu8040186
Van Zyl, W. F., Deane, S. M., & Dicks, L. M. (2020). Molecular insights into probiotic mechanisms of action employed against intestinal pathogenic bacteria. Gut microbes, 12(1), 1831339. https://doi.org/10.1080/19490976.2020.1831339
Wang, A. R., Ran, C., Ringø, E., & Zhou, Z. G. (2018). Progress in fish gastrointestinal microbiota research. Reviews in Aquaculture, 10(3), 626-640. https://doi.org/10.1111/raq.12191
Wang, J., & Ji, H. (2019). Influence of probiotics on dietary protein digestion and utilization in the gastrointestinal tract. Current Protein and Peptide Science, 20(2), 125-131. https://doi.org/10.2174/1389203719666180517100339
Wu, S., Pan, M., Zan, Z., Jakovlić, I., Zhao, W., Zou, H., & Wang, G. (2024). Regulation of lipid metabolism by gut microbiota in aquatic animals. Reviews in Aquaculture, 16(1), 34-46.https://doi.org/10.1111/raq.12819
Yang, Y., Kumrungsee, T., Okazaki, Y., Watanabe, T., Inoue, J., Iguchi, T., & Kato, N. (2025). Potential roles of exogenous proteases and lipases as prebiotics. Nutrients, 17(5), 924. https://doi.org/10.3390/nu17050924
Yarahmadi, P., Miandare, H. K., Farahmand, H., Mirvaghefi, A., & Hoseinifar, S.H. (2014). Dietary fermentable fiber upregulated immune related genes expression, increased innate immune response and resistance of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) against Aeromonas hydrophila. Fish and shellfish immunology, 41(2), 326-331. https://doi.org/10.1016/j.fsi.2014.09.007
Zhydzetski, A., Głowacka-Grzyb, Z., Bukowski, M., Żądło, T., Bonar, E., & Władyka, B. (2024). Agents targeting the bacterial cell wall as tools to combat gram-positive pathogens. Molecules, 29(17), 4065. https://doi.org/10.3390/molecules29174065