การออกแบบและพัฒนาเครื่องดื่มน้ำสำรองโดยประยุกต์ใช้การกระจายหน้าที่เชิงคุณภาพ (QFD) ร่วมกับหลักการของคาโน (Kano model) และการออกแบบการทดลอง (DOE)

วัชนะชัย   จูมผา; รุ่งฤทัย  ตันเงิน; สุปราณี ฆ้องชะดา; สุชาติ  ธะนะบุญญา; วรพจน์ ศิริรักษ์

ผู้แต่ง

วัชนะชัย จูมผา คณะวิศวกรรมศาสตร์บูรณาการและเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก วิทยาเขตจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี https://orcid.org/0000-0003-3202-865X
รุ่งฤทัย ตันเงิน คณะวิศวกรรมศาสตร์บูรณาการและเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก วิทยาเขตจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี
สุปราณี ฆ้องชะดา คณะวิศวกรรมศาสตร์บูรณาการและเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก วิทยาเขตจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี
สุชาติ ธะนะบุญญา คณะวิศวกรรมศาสตร์บูรณาการและเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก วิทยาเขตจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี
วรพจน์ ศิริรักษ์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล้านนา เชียงราย จังหวัดเชียงราย https://orcid.org/0000-0001-9646-7876

คำสำคัญ:

น้ำสำรอง, การกระจายหน้าที่เชิงคุณภาพ, หลักการของคาโน, การออกแบบการทดลอง

บทคัดย่อ

เนื่องจากคนรักสุขภาพมีความต้องการเครื่องดื่มที่มีประโยชน์ต่อร่างกายและดื่มได้ง่าย ดังนั้นงานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณลักษณะของผลิตภัณฑ์น้ำสำรองที่ผู้บริโภคต้องการ และเพื่อออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์น้ำสำรองให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภค งานวิจัยนี้เป็นการประยุกต์ใช้เทคนิคการกระจายหน้าที่เชิงคุณภาพ (QFD) ร่วมกับหลักการของคาโน (Kano model) และการออกแบบการทดลอง (DOE) รวมทั้งการทดสอบประสาทสัมผัส ด้วยวิธีการทดสอบแบบ 9-Point hedonic scale test โดยพิจารณาลักษณะที่ปรากฏคือ สี กลิ่น รสชาติ ความหนืด และความชอบโดยรวม ซึ่งมีขั้นตอนเริ่มจากการสำรวจผู้บริโภคที่เคยดื่มน้ำสำรอง จำนวน 414 คน ผลจากการออกแบบและพัฒนาเครื่องดื่มน้ำสำรองโดยนำข้อกำหนดทางเทคนิคที่มีความสำคัญร้อยละ 80 มาเป็นแนวทางในการออกแบบและพัฒนา หลังจากนั้นได้วางแผนการทดลอง ด้วยการผสมกับสมุนไพรที่เกี่ยวข้องจำนวน 16 สูตร แล้วทดสอบประสาทสัมผัสโดยผู้ทดสอบที่ไม่ผ่านการฝึกฝน จำนวน 34 คน ผลจากการทดสอบผู้บริโภคมีความพึงพอใจมากที่สุดมี 2 สูตร ได้แก่ สูตรที่ 9 ประกอบด้วยน้ำสำรอง 500 มิลลิกรัม ชาเขียวและกระเจี๊ยบ 50 มิลลิกรัม เท่ากัน บัวบกและเก๊กฮวย 100 มิลลิกรัม เท่ากัน หญ้าหวาน 0.1 มิลลิกรัม และน้ำ 200 มิลลิกรัม และสูตรที่ 16 ประกอบด้วยน้ำสำรอง 500 มิลลิกรัม ชาเขียว 50 มิลลิกรัม กระเจี๊ยบ 100 มิลลิกรัม บัวบก 50 มิลลิกรัม เก๊กฮวย 100 มิลลิกรัม หญ้าหวาน 0.1 มิลลิกรัม และน้ำ 200 มิลลิกรัม โดยทั้ง 2 สูตรมีความพึงพอใจเท่ากับ 6.59 คะแนน ผลจากการศึกษาวิจัยทำให้ได้น้ำสำรองที่มีประโยชน์ต่อร่างกายและสามารถดื่มได้ง่าย

เอกสารอ้างอิง

Ahmadabadi, H. Z., Zamzam, F., Meybodi, F.R., Streimikiene, D., & Mardani, A. (2018). Development of a new sesame product using QFD and DOE methods: A case study of sesame product in Yazd. Montenegrin Journal of Economics, 14(1), 27-44.

Aroonrungsawasdi, S., Chumsri, N., & Utarwuthipong, T. (2019). Healthy drink from riceberry rice with black bean and FOS-prebiotic. Journal of Food Technology Siam University, 15(1), 28-36. (In Thai)

Chen, K. J., Yeh, T. M., Pai, F. Y. & Chen, D. F. (2018). Integrating refined Kano model and QFD for service quality improvement in healthy fast-food chain restaurants. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(7), 1310, 1-16. https://doi:10.3390/ijerph15071310

Charoen Pokphand Group Co.,ltd. (2024, January 4). Special Report: The trend of health food and beverage market for the elderly is still strong. Kasikorn Research Center sees the market growing by 6% in 2024, in line with the aging society. https://www.wearecp.com/news-2024-01-04. (In Thai)

Insee, A., Tayana, N., Duangdee, N., Nat, R., Prateeptongkum, E., & Dent, M. (2023). Chlorogenic acid and biological activity of Chrysanthemum indicum L. extract at various geographical locations in Thailand. Journal of the Department of Medical Services, 48(3), 13-21. (In Thai)

Jaisamut, S., Junlatat, J., & Jaisamut, O. (2021). Comparison of anti-inflammatory effects of Centella asiatica (L.) urb. leaf extract in macrophages. YRU Journal of Science and Technology, 6(2), 137-144. (In Thai)

Joompha, W., Mongkontanawat, N., Laofoel, S., Natabumrung, L., & Yotatip, N. (2021). The application of quality function deployment for design and development of Malva nuts. In the 39th industrial engineering network conference (IE Network 2021). (pp. 635-640). Faculty of Engineering, Rajamangala University of Technology Srivijaya, Songkhla. (In Thai)

Kamnerdwam, A. T., Rawangwong, S., Pirom, T., Buamash, C. Phanthasri, P., & Laosat, C. (2024). Design and development of vases made from woven bamboo handicrafts by applying Kano model with the quality function deployment. Journal of Advanced Development In Engineering and Science, 14(41), 129-147. (In Thai)

Khuenpet, K. Suvarnakuta, P., Polpued, R., & Jaru-arayanun, R. (2018). Development of healthy Hom-Thong banana powder. Thai Science and Technology Journal, 27(6), 1023-1037. (In Thai)

Mala, A. (2023). Application of quality function deployment technique to develop grape jelly production process for elder. [Master’s thesis, Chiang Mai University]. https://tdc.thailis.or.th/tdc/advance.php. (In Thai)

Permgumlungsub, T., Navavongsathian, A., & Rungruang, P. (2021). Marketing mix factors and lifestyle influencing purchase decision of healthy-drink products of consumers in samut prakan province. Apheit Journal, 27(2), 16-28. (In Thai)

Phonpannawit, A. (2022). Healthy instant powdered drink product from luem pua glutinous rice and purple corn silk. Science and Technology Nakhon Sawan Rajabhat University Journal, 14(20), 1-14. (In Thai)

Phungam, N., Manucham, K., & Settapramote, N. (2023). Effects of stevia syrup substitution on the physical qualities of marshmallows. Journal of Sustainable Home Economics and Culture, 5(2), 71-83. (In Thai)

Ponga-ree, K., & Thawesaengskulthai, N. (2017). Establishing durian milk product innovation. In the 35th industrial engineering network conference (IE Network 2017). (pp. 202-208). Faculty of Engineering, Chiang Mai University, Chiang Mai. (In Thai)

Prasertsakul, D., & Worawitphinyo, T. (2020). Underlying factors towards the willingness to use functional drinks in Bangkok, Thailand. Executive Journal, 40(2), 51-63. (In Thai)

Rungsirisakun, R., Boonyaritthongchai, P., Sampanvejsobha, S., & Mengveha, N. (2016). Integrated product and process development: Chrysanthemum tea. Research report. King Mongkut’s University of Technology Thonburi. (In Thai)

Saenggasanee, N. (2022). An application of quality function deployment for orange juice product development [Master’s thesis, Prince of Songkla University]. https://tdc.thailis.or.th/tdc/advance.php. (In Thai)

Settapramote, N., Phungam, N. Luckason, W., & Yindeeram, O. (2021). Effect of wheat flour partial substitution with Irvingia malayana on quality of cupcake product. Agriculture and Technology Journal, 2(1), 81-89. (In Thai)

Srichamroen, A. (2023). Effect of extracted malva nut gum on physicochemical properties of frozen dough bread and in vitro digestion. Naresuan Agriculture Journal, 20(1), 1-22. (In Thai)

Sirikhansaeng, P. Saenkhot, N., & Chumsena, L. (2020). The study of chemical properties and sensory test of roselle wine and roselle mix with mulberry wine. Rajamangala University of Technology Tawan-ok Research Journal, 13(1), 111-119. (In Thai)

Sirinkraporn, S., & Ting, L. (2024). Analysis of brand expectation for Chinese natural dyes based on the Kano model. Journal of Philosophical Vision, 29 (2), 229-238. (In Thai)

Sudasna-Na-Ayudthya, P., & Luangpaiboon, P. (2008). Design and analysis of experiment. Top Publishing. Bangkok. (In Thai)

Sukhasem, S., & Klinkajorn, S. (2017). Stabilizer agent from malva nut (Scaphium scaphigerunm) in food products. Thai Agricultural Research Journal, 35(1), 14-30. (In Thai)

Supaking, J. (2022). Development of function beverage from banana mixed with herbal. Journal of Science and Technology Thonburi University, 6(2), 38-45. (In Thai)

Surawan, N. (2021). Study of antioxidant of tea. [Master’s thesis, Dhurakij Pundit University]. https://tdc.thailis.or.th/tdc/advance.php. (In Thai)

Thonabut, J. (2021). Development of the date plam-roselle jam from krueo ma noy leaves (Cissampelos pareira L.). Life Sciences and Environment Journal, 22(1), 97-111. (In Thai)

Tongaggaw, J. (2013). Centella asiatica (Linn.) Urban: A very useful herb. Journal of Science and Technology, Ubon Ratchathani University, 15(3), 70-75. (In Thai)

Vongvit, R., Anuwedh,T., & Nimyeam, N. (2017). The QFD approach to the automated storage machine development. Engineering Journal of Research and Development, 28(4), 37-48. (In Thai)

Vongvit, R., Churaksa, T., & Rattana, N. (2024). Exploring augmented reality design for robot maintenance training through the Kano model. Science & Technology Asia, 29(2), 102-113.

Wigraisakda, K., Srathongkham, T., & Murnpho, S. (2024). Factors affecting the decision on buying functional drink. Liberal Arts, Science and Technology, 1(1), 52-65. (In Thai)