การประเมินคุณภาพน้ำในลุ่มน้ำน่านที่สถานีวัดน้ำ N.1 โดยใช้แบบจำลอง QSWAT
คำสำคัญ:
คุณภาพน้ำ, โปรแกรม QGIS, แบบจำลอง QSWAT, ความแม่นยำ, ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์บทคัดย่อ
งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินคุณภาพน้ำในลุ่มน้ำน่านที่สถานีวัดน้ำ N.1 อย่างเช่น ปริมาณดัชนีคุณภาพน้ำ Dissolved Oxygen (DO) และ Biological Oxygen Demand (BOD) โดยการศึกษาครั้งนี้ใช้โปรแกรม QGIS ประกอบด้วยแบบจำลอง QSWAT ในการติดตามคุณภาพน้ำ โดยเทียบตั้งแต่ปี พ.ศ. 2559 ถึงปี พ.ศ. 2561 พบว่า แบบจำลองสามารถจำลองปริมาณน้ำท่าได้อย่างแม่นยำในช่วงการปรับเทียบค่า R2 =0.7139 และ NSE =0.6934 และยังคงอยู่ในเกณฑ์ที่ยอมรับได้ในช่วงการทวนสอบค่า R2 =0.6658 และ NSE =0.5866 สำหรับการจำลองค่าดัชนีคุณภาพน้ำ แบบจำลองสามารถแสดงค่าดัชนีคุณภาพน้ำ DO และ BOD ได้ใกล้เคียงกับข้อมูลจริงในหลายช่วงการศึกษา โดยเฉพาะในฤดูฝน ซึ่งมีการไหลของน้ำสูงและสามารถเจือจางมลพิษได้ดี อย่างไรก็ตามในฤดูแล้งแบบจำลองมีความคลาดเคลื่อนเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในเดือนที่มีการไหลของน้ำน้อยและมลพิษสะสมสูง จากผลการศึกษาสรุปได้ว่าแบบจำลอง QSWAT มีประสิทธิภาพสูงในการจำลองปริมาณน้ำท่าและคุณภาพน้ำในฤดูฝน และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและติดตามคุณภาพน้ำในพื้นที่ลุ่มน้ำอื่น ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
Arnold, J. G., Srinivasan, R., Muttiah, R. S., & Williams, J. R. (1998). Large area hydrologic modeling and assessment: Part 1. Model development. Journal of the American Water Resources Association, 34(1), 73–89. https://doi.org/10.1111/j.1752-1688.1998.tb05961.x
Boochayan, A., Pahanich, W., & Sartsin, P. (2018). Geoinformatics technology and geographic literacy. Journal of Humanities and Social Sciences, Surin Rajabhat University, 20(2), 385–397. (In Thai)
Chacuttrikul, P., Pukngam, S., & Thueksathit, S. (2014). Application of the SWAT model to study the impact of El Niño and La Niña on runoff in the Lam Chi sub-basin. Khon Kaen Research Journal (Graduate Studies), 14(1), 24–35. (In Thai)
Nash, J. E., & Sutcliffe, J. V. (1970). River flow forecasting through conceptual models: Part 1. A discussion of principles. Journal of Hydrology, 10(3), 282–290. https://doi.org/10.1016/0022-1694(70)90255-6
Neitsch, S. L., Arnold, J. G., Kiniry, J. R., & Williams, J. R. (2011). Soil and water assessment tool theoretical documentation version 2009. Texas Water Resources Institute.
Prasanchum, H., Chaowiwat, W., Muangthong, S., Sarinnapakorn, K., & Boonyaaroonnate, S. (2022). Evaluation of SWAT hydrological model performance for runoff simulation using multi-site calibration and validation techniques in Mun River Basin. In The 27th National Convention on Civil Engineering (NCCE 27)(pp. 1-8), Chiang Rai, Thailand. (In Thai)
Royal Irrigation Department. (2019, February 10). Upper Northern Irrigation Hydrology Center. http://www.hydro-1.rid.go.th/. (In Thai)
Santosa, P. (2016, June 14). QGIS interface for SWAT (QSWAT) tutorial. https://www.santosasandyputra.wordpress.com/2016/06/14/step-2-qgis-interface-for-swat-qswat-tutorial/
Singkran, N., Yenpiem, A., & Sasitorn, P. (2010). Determining water conditions in the northeastern rivers of Thailand using time series and water quality index models. Journal of Sustainable Energy & Environment, 1(2), 47–58.
Suksomboon, R., & Boonmak, P. (2023). Effects of hydraulic loading rate and solids loading rate on groundwater filtration efficiency using groundwater filtration units. Journal of Agriculture and Technology, 4(3), 36–44. (In Thai)
Tufa, F. G., & Sime, C. H. (2021). Stream flow modeling using SWAT model and the model performance evaluation in Toba sub watershed, Ethiopia. Modeling Earth Systems and Environment, 7, 2653–2665. https://doi.org/10.1007/s40808-020-01039-7
Tumkoon, K., Sittichok, K., & Thepprasit, C. (2017). A comparison of calibration techniques of the SWAT model for runoff estimation into Kwae Noi Bamrung Dan Reservoir, Phitsanulok Province. Kasetsart University Journal of Science and Technology, 6(3), 41–59. (In Thai)
Wang, Z., Cao, J., & Yang, H. (2021). Multi-time scale evaluation of forest water conservation function in the semiarid mountains area. Forests, 12, 116. https://doi.org/10.3390/f12020116
Wongsasri, S. (2011). Runoff estimation in the Phong River Basin, Nong Bua Lamphu Province using the SWAT model [Unpublished master’s thesis]. Khon Kaen University. (In Thai)
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารเกษตรศาสตร์และเทคโนโลยี มทร.อีสาน
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารทดสอบระบบ ThaiJo2 ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื่อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการดีพิมพ์ในวารสารทดสอบระบบ ThaiJo2 ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารทดสอบระบบ ThaiJo2 หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่หรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรณ์จากวารสารทดสอบระบบ ThaiJo2 ก่อนเท่านั้น
