ประสิทธิภาพของรูปทรงและความสูงของกับดักกาวเหนียวต่อการจับแมลงวัน (Diptera: Muscidae) ในฟาร์มโคนม จังหวัดสระบุรี ประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
แมลงวันจัดเป็นแมลงศัตรูสำคัญในโคและอาจก่อให้เกิดความสูญเสียทางเศรษฐกิจในฟาร์มโคนม แต่การศึกษาการใช้กับดักกาวเหนียวกับแมลงศัตรูเหล่านี้ในประเทศไทยยังมีจำกัด ดังนั้นวัตถุประสงค์ของงานวิจัยนี้เพื่อประเมินประสิทธิภาพรูปทรงที่แตกต่างและความสูงของกับดักกาวเหนียวสีน้ำเงินและสีขาวในการจับตัวเต็มวัยของแมลงวัน โดยดำเนินการทดลองในฟาร์มโคนม จังหวัดสระบุรี ในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงกันยายน พ.ศ. 2567 ทำการเปรียบเทียบประสิทธิภาพของรูปทรงกับดักกาวเหนียว 4 แบบ ได้แก่ วงกลม สามเหลี่ยม สี่เหลี่ยมผืนผ้า และสี่เหลี่ยมจัตุรัส และระดับความสูงของกับดักจากพื้นดิน 3 ระดับ ได้แก่ 20, 50 และ 80 เซนติเมตร ผลการทดลองพบว่า จำนวนแมลงวันที่จับได้ไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญระหว่างรูปทรงต่าง ๆ ของกับดัก แต่กับดักกาวเหนียวทั้งสีน้ำเงินและขาวขอบด้านล่างอยู่สูงจากพื้นดิน 20 เซนติเมตร สามารถดักจับแมลงวันได้มากที่สุด และมีแนวโน้มในการจับแมลงวันกลุ่มปากไม่กัดได้มากกว่าแมลงวันกลุ่มปากกัด ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการปรับความสูงของกับดักให้เหมาะสมสามารถเพิ่มประสิทธิภาพการดักจับ และช่วยให้การติดตามชนิดเป้าหมายในฟาร์มโคนมมีความแม่นยำยิ่งขึ้น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Beresford, D.V. and J.F. Sutcliffe. 2006. Studies on the effectiveness of coroplast sticky traps for sampling stable flies (Diptera: Muscidae), including a comparison to Alsynite. Journal of Economic Entomology 99(3): 1025 - 1035.
Beresford, D.V. and J.F. Sutcliffe. 2008. Stable fly (Stomoxys calcitrans: Diptera, Muscidae) trap response to changes in effective trap height caused by growing vegetation. Journal of Vector Ecology 33(1): 40 - 45.
Black, W.C. and E.S. Krafsur. 1985. Use of sticky traps to investigate seasonal trends in the spatial distribution of house flies and stable flies (Diptera: Muscidae). Journal of Medical Entomology 22(5): 550 - 557.
Boonsaen, P., A. Nevot, S. Onju, C. Fossaert, P. Chalermwong, K. Thaisungnoen, A. Lucas, S. Thévenon, R. Masmeatathip, S.Jittapalapong and M. Desquesnes. 2024. Measurement of the direct impact of hematophagous flies on feeder cattle: an unexpectedly high potential economic impact. Insects 15(10): 735, doi: 10.3390/insects15100735.
Bunthong, E., W. Klakankhai and K. Tainchum. 2019. Behavioral responses of adult stable flies to colors, shapes and odorants combined with sticky traps. Khon Kaen Agriculture Journal 47(suppl. 2): 429 - 434. (in Thai)
Cilek, J.E. 2003. Attraction of colored plasticized corrugated boards to adult stable flies, Stomoxys calcitrans (Diptera: Muscidae). Florida Entomologist 86(4): 420 - 423.
Crosskey, R.W.1993. Stable flies and horn flies (bloodsucking Muscidae). pp. 389 - 400. In: R.P. Lane and R.W. Crosskey (eds). Medical Insects and Arachnids. Chapman & Hall, London.
Desquesnes, M., S. Onju, P. Chalermwong, S. Jittapalapong and R. Masmeatathip. 2018. A review and illustrated description of Musca crassirostris, one of the most neglected haematophagous livestock flies. Medical and Veterinary Entomology 33(1): 16 - 30.
Getahun, M.N., S.B.S. Baleba, J. Ngiela, P. Ahuya and D. Masiga. 2024. Multimodal interactions in Stomoxys navigation reveal synergy between olfaction and vision. Scientific Reports 14: 17724, doi: 10.1038/s41598-024-68726-8.
Gilles, J., J.F. David, G. Duvallet, S. De La Rocque and E. Tillard. 2007. Efficiency of traps for Stomoxys calcitrans and Stomoxys niger niger on Reunion Island. Medical and Veterinary Entomology 21(1): 65 - 69.
Hogsette, J.A. and G.A. Ose. 2017. Improved capture of stable flies (Diptera: Muscidae) by placement of knight stick sticky fly traps protected by electric fence inside animal exhibit yards at the Smithsonian's National Zoological Park. Zoo Biology 36(6): 382 - 386.
Khumalo, W.V. and T.D. Galloway. 1996. Seasonal abundance of stable flies, Stomoxys calcitrans (L.) (Diptera: Muscidae), at Glenlea, Manitoba. Proceedings of the Entomological Society of Manitoba 52: 4 - 17.
Lehane, M.J. 2005. The Biology of Blood-Sucking in Insects. 2nd ed. Cambridge University Press, Cambridge. 321 p.
Murchie, A.K., C.E. Hall, A.W. Gordon and S. Clawson. 2018. Black border increases Stomoxys calcitrans catch on white sticky trap. Insects 9(1): 13, doi: 10.3390/insects9010013.
Nangoy, M., E. Sondakh, R. Koneri and U.K. Hadi. 2022. Fly species on cows around the Tangkoko Nature Reserve, North Sulawesi, Indonesia and their role as zoonotic disease vectors. Biodiversitas Journal of Biological Diversity 23(2): 631 - 636.
Ngoen-Klan, R., A. Khenmee, N. Paramathsakul, K. Pitpeng, K. Moophayak and T. Chareonviriyaphap. 2024. Spatiotemporal distribution of hematophagous flies (Diptera: Muscidae) on beef cattle farms in Bangkok, Thailand. Journal of Medical Entomology 61(3): 667 - 677.
Ola-Fadunsin, S.D., F.I. Gimba, D.A. Abdullah, F.F.J. Abdullah and R.A. Sani. 2020. Dataset on the diversity and distribution of biting flies collected from cattle farms in Peninsular Malaysia. Data in Brief 29: 105315, doi: 10.1016/j.dib.2020.105315.
Onju, S., K. Thaisungnoen, R. Masmeatathip, G. Duvallet and M. Desquesnes. 2020. Comparison of blue cotton and blue polyester fabrics to attract hematophagous flies in cattle farms in Thailand. Journal of Vector Ecology 45(2): 262 - 268.
Phasuk, J., P. Jhaiaun, C. Rungchalermlak, G.T. Nguyen, W. Chimnoi, P. Tongyoo and K. Kamyingkird. 2025. Comparison of colored sticky traps for Stomoxys calcitrans (Diptera: Muscidae) on dairy cattle farms in Saraburi province, Thailand. Journal of Economic Entomology 118(2): 959 - 965.
Phetcharat, Y., T. Wongtawan, P. Fungwithaya, J. Amendt and N. Sontigun. 2024. Species diversity and seasonal abundance of Stomoxyinae (Diptera: Muscidae) and tabanid flies (Diptera: Tabanidae) on a beef cattle and a buffalo farm in Nakhon Si Thammarat province, southern Thailand. Insects 15(10): 818, doi: 10.3390/insects15100818.
R Core Team. 2023. R: A language and environment for statistical computing. R Foundation for Statistical Computing, Vienna. (Online). Available: http://www.R-project.org/ (December 1, 2023).
Rochon, K., J.A. Hogsette, P.E. Kaufman, P.U. Olafson, S.L. Swiger and D.B. Taylor. 2021. Stable fly (Diptera: Muscidae)—biology, management, and research needs. Journal of Integrated Pest Management 12(1): 38, doi: 10.1093/jipm/pmab029.
Sharif, S., E. Liénard, G. Duvallet, L. Etienne, C. Mongellaz, C. Grisez, M. Franc, E. Bouhsira and P. Jacquiet. 2020. Attractiveness and specificity of different polyethylene blue screens on Stomoxys calcitrans (Diptera: Muscidae). Insects 11(9): 575, doi: 10.3390/insects11090575.
Showler, A.T. and W.L.A. Osbrink. 2015. Stable fly, Stomoxys calcitrans (L.), dispersal and governing factors. International Journal of Insect Science 7(7): 19 - 25.
Taylor, D.B. and D. Berkebile. 2006. Comparative efficiency of six stable fly (Diptera: Muscidae) traps. Journal of Economic Entomology 99(4): 1415 - 1419.
Taylor, D.B., K. Harrison and J.J. Zhu. 2020. Methods for surveying stable fly populations. Journal of Insect Science 20(6): 17, doi: 10.1093/jisesa/ieaa094.
Tumrasvin, W. and S. Shinonaga. 1978. Studies on medically important flies in Thailand V. On 32 species belonging to the subfamilies Muscinae and Stomoxyinae including the taxonomic keys (Diptera: Muscidae). Bulletin of Tokyo Medical and Dental University 25: 201 - 227.
Tunnakundacha, S., M. Desquesnes and R. Masmeatathip. 2017. Comparison of Vavoua, Malaise and Nzi traps with and without attractants for trapping of Stomoxys spp. (Diptera: Muscidae) and tabanids (Diptera: Tabanidae) on cattle farms. Agriculture and Natural Resources 51(4): 319-323.
