การใช้ซิลิกอนและโบรอนทางใบเพื่อบรรเทาผลกระทบจากอุณหภูมิสูงต่อผลผลิตและคุณค่าทางโภชนาการของข้าวพันธุ์ กข43
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ข้าวในฤดูนาปรังของประเทศไทยมักเกิดความเครียดเนื่องจากผลของอุณหภูมิสูง ทำให้ผลผลิตและคุณภาพเมล็ดลดลงเมื่อเทียบกับฤดูนาปี แม้การฉีดพ่นซิลิกอน หรือโบรอนทางใบสามารถช่วยบรรเทาผลกระทบนี้ แต่ยังไม่มีการศึกษาผลร่วมกันต่อผลผลิตและคุณค่าทางโภชนาการภายใต้ความแตกต่างของฤดูปลูก โดยเฉพาะข้าวพันธุ์ กข43 ซึ่งเป็นข้าวที่มีค่าดัชนีน้ำตาลต่ำและมีความสำคัญทางเศรษฐกิจเพิ่มขึ้น งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลของการฉีดพ่นซิลิกอนและโบรอนทางใบต่อผลผลิตและคุณภาพผลผลิตข้าวพันธุ์ กข43 ที่ปลูกฤดูนาปรังและนาปี กรรมวิธีทดลอง ได้แก่ ไม่มีการฉีดพ่นธาตุอาหาร ฉีดพ่นด้วยซิลิกอน (0.6% Si) ฉีดพ่นด้วยโบรอน (0.01% B) และฉีดพ่นด้วยซิลิกอน (0.6% Si) ร่วมกับโบรอน (0.01% B) ผลการทดลองพบว่าผลผลิตและคุณภาพผลผลิตเมล็ดในฤดูนาปรังต่ำกว่าฤดูนาปีอย่างมีนัยสำคัญ การฉีดพ่นด้วยซิลิกอนร่วมกับโบรอนช่วยเพิ่มการติดเมล็ด โดยเฉพาะในฤดูนาปรัง และเพิ่มผลผลิตเมล็ด โดยไม่ส่งผลกระทบต่อการสะสมไนโตรเจน และโปรตีนในเมล็ดข้าว แต่พบว่าทำให้การสะสมสังกะสีในเมล็ดลดลง ผลการศึกษานี้เป็นแนวทางการจัดการธาตุอาหารเพื่อรักษาผลผลิตและคุณค่าทางโภชนาการของข้าวพันธุ์ กข43 ในสภาพอุณหภูมิที่ต่างกันของแต่ละฤดูปลูก
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Aghamolki, M.T.K., M.K. Yusop, F.C. Oad, H. Zakikhani, H.Z. Jaafar, S. Kharidah and M.H. Musa. 2014. Heat stress effects on yield parameters of selected rice cultivars at reproductive growth stages. Journal of Food, Agricultural and Environment 12(2): 741 - 746.
Chaiwong, N. and C. Prom-u-thai. 2022. Significant roles of silicon for improving crop productivity and factors affecting silicon uptake and accumulation in rice: a review. Journal of Soil Science and Plant Nutrition 22(2): 1970 - 1982.
Chaiwong, N., T. Pusadee, S. Jamjod and C. Prom-u-thai. 2022. Silicon application promotes productivity, silicon accumulation and upregulates silicon transporter gene expression in rice. Plants 11(7): 989, doi: 10.3390/plants11070989.
Chen, W., X. Yao, K. Cai and J. Chen. 2011. Silicon alleviates drought stress of rice plants by improving plant water status, photosynthesis and mineral nutrient absorption. Biological Trace Element Research 142(1): 67 - 76.
Chen, Y., J.M. Smagula, W. Litten and S. Dunham. 1998. Effect of boron and calcium foliar sprays on pollen germination and development, fruit set, seed development, and berry yield and quality in lowbush blueberry (Vaccinium angustifolium Ait.). Journal of American Society for Horticultural Science 123(4): 524 - 531.
El-Temsah, M.E. 2017. Response of rice yield, its components and quality to silicon and boron foliar application. Middle East Journal of Agriculture Research 6(4): 1259 - 1267.
Huang, S., N. Yamaji, Y. Ma and J.F. Ma. 2020. Silicon suppresses zinc uptake through down-regulating zinc transporter gene in rice. Physiologia Plantarum 170(3): 425 - 432.
Jagadish, S., P. Craufure and T. Wheeler. 2007. High temperature stress and spikelet fertility in rice (Oryza sativa L.). Journal of Experimental Botany 58(7): 1627 - 1635.
Jongjaidee, J., S. Lordkaew, S. Konsaeng, S. Jamjod and B. Rerkasem. 2010. Influence of high temperature on pollen viability and fertilization in Thai rice varieties. Journal of Agriculture 26(Special Issue): 29 - 35. (in Thai)
Laenoi, S., B. Rerkasem, S. Lordkaew and C. Prom-u-thai. 2018. Seasonal variation in grain yield and quality in different rice varieties. Field Crops Research 221: 350 - 357.
Lordkaew, S., S. Konsaeng, J. Jongjaidee, B. Dell, B. Rerkasem and S. Jamjod. 2013. Variation in responses to boron in rice. Plant and Soil 363(1): 287 - 295.
Marschner, P. 2012. Marschner’s Mineral Nutrition of Higher Plants (3rd ed.). Academic Press. 651 p.
Matsui, T., K. Omasa and T. Horie. 2001. The difference in sterility due to high temperatures during the flowering period among japonica-rice varieties. Plant Production Science 4(2): 90 - 93.
Nolla, A., R.J. de Faria. G.H. Korndoerfer and T.B. da Silva. 2012. Effect of silicon on drought tolerance of upland rice. Journal of Food, Agriculture and Environment 10(1): 269 - 272.
Osotsapar, Y., A. Wongmaneerote and C. Hongprayoon. 2008. Fertilizers for Sustainable Agriculture. Kasetsart University Press, Bangkok. 519 p. (in Thai)
Osotsapar, Y. 2015. Soil, Nutrients and Fertilizer in Rice. Soil and Fertilizer Society of Thailand, Bangkok. 454 p. (in Thai)
Pandey, N. and B. Gupta. 2013. The impact of foliar boron sprays on reproductive biology and seed quality of black gram. Journal of Trace Elements in Medicine Biology 27: 58 - 64.
Perez, C.M., B.O. Juliano, S.P. Liboon, J.M. Alcantara and K.G. Cassman. 1996. Effects of late nitrogen fertilizer application on head rice yield, protein content, and grain quality of rice. Cereal Chemistry 73(5): 556 - 560.
Prasad, P.V.V., K.J. Boote, L.H. Allen Jr., J.E. Sheehy and J.M.G. Thomas. 2006. Species ecotype and cultivar differences in spikelet fertility and harvest index of rice in response to high temperature stress. Field Crops Research 95(2-3): 398 - 411.
Puranapong, N. 2005. Handbook of Soil and Plant Analysis. Maejo University, Chiang Mai. 286 p. (in Thai)
Rang, Z.W., S.V.K. Jagadish, Q.M. Zhou, P.Q. Craufurd and S. Heuer. 2011. Effect of high temperature and water stress on pollen germination and spikelet fertility in rice. Environmental and Experimental Botany 70(1): 58 - 65.
Rehman, A., M. Farooq, Z.A. Cheema, A. Nawaz and Z. Wahid. 2014. Foliage applied boron improves the panicle fertility, yield and biofortification of fine grain aromatic rice. Journal of Soil Science and Plant Nutrition 14(3): 723 - 733.
Rerkasem, B. 2017. The rice value chain: a case study of Thai rice. ASR: CMU Journal of Social Science and Humanities 4(1): 1 - 26.
Rerkasem, B. 2018. Thai Rice Science. Research Administration Center, Chiang Mai University: Chiang Mai. 296 p. (in Thai)
Rinsinjoy, R., S. Lordkaew and C.T. Prom-u-thai. 2019. Zinc accumulation in upland and wetland rice grown under non-flooded and flooded conditions. Journal of Agriculture 35(3): 425 - 434. (in Thai)
Sanpawithayakul, K., N. Kaewprasert, P. Tantiyavarong, S. Wichansawakun and T. Tharavanij. 2026. Determination of glycemic index of RD43 rice and Thai Hom Mali rice and effects on postprandial glucose and insulin responses in healthy participants: a crossover study. Thammasat University Hospital Journal Online 11(1): 169 - 181.
Sarkar, M.M., S. Mukherjee, P. Mathur and S. Roy. 2022. Exogenous nano-silicon application improves ion homeostasis, osmolyte accumulation and palliates oxidative stress in Lens culinaris under NaCl stress. Plant Physiology and Biochemistry 192: 143 - 161.
Songsriin, J., S. Yamuangmorn, S. Lordkaew, S. Jumrus, J. Veeradittakit, S. Jamjod and C. Prom-u-thai. 2023. Efficacy of soil and foliar boron fertilizer on boron uptake and productivity in rice. Agronomy 13(3): 692, doi: 10.3390/agronomy13030692.
Sukkeo, S. B. Rerkasem and S. Jamjod. 2017. Heat tolerance in Thai rice varieties. ScienceAsia 43(2): 61 - 69.
Sukyankij, S., S. Sukyankij, M. Phun-iam and T. Panich-pat. 2023. Response of rice to silicon fertilizer application and its effects on silicon availability in soil of Phra Nakhon Si Ayutthaya, Thailand. Journal of Agriculture 39(2): 155 - 167.
Thai Meteorological Department. 2026. Monthly Mean Rainfall in Thailand 30 years. (Online). Available: https://www.tmd.go.th/en/ClimateChart/monthly-mean-rainfall-in-thailand-mm-30-years (June 29, 2026). (in Thai)
Yoshida, S. 1978. Tropical Climate and Its Influence on Rice. International Rice Research Institute, Los Banos. 25 p.
