ผลของการใช้สารเคมีร่วมกับเชื้อราและแบคทีเรียปฏิปักษ์ต่อการเจริญของเส้นใยเชื้อรา Fusarium spp. สาเหตุโรคกิ่งแห้งของทุเรียน

บทคัดย่อ

โรคกิ่งแห้งของทุเรียนมีสาเหตุมาจากเชื้อรา Fusarium spp. ทำให้ต้นทุเรียนทรุดโทรม ผลผลิตลดและยืนต้นตายในหลายแหล่งปลูกของประเทศไทย การควบคุมโรคส่วนใหญ่มักใช้สารเคมีเป็นหลักและใช้อย่างต่อเนื่อง ทำให้เชื้อราเกิดความต้านทานต่อสารเคมีขึ้น การนำจุลินทรีย์ปฏิปักษ์มาใช้ร่วมกับสารเคมีจึงน่าจะช่วยแก้ปัญหาในการควบคุมเชื้อราที่ดื้อต่อสารเคมีได้ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทดสอบความไวของเชื้อรา Fusarium ต่อสารเคมีบางชนิด และทดสอบประสิทธิภาพของเชื้อราปฏิปักษ์ Trichoderma asperellum KU1 และแบคทีเรียปฏิปักษ์ Bacillus amyloliquefaciens KPS46 ต่อการยับยั้งเชื้อรา Fusarium ทั้งในสภาพที่มีและไม่มีสารเคมีบนอาหารเลี้ยงเชื้อโดยวิธี dual culture ผลการวิจัย พบว่า เชื้อรา Fusarium 2 ไอโซเลทเกิดความต้านทานปานกลาง (moderately resistant, MR) และ 5 ไอโซเลทเกิดความต้านทาน (resistant, R) ต่อสาร chlorothalonil โดยมีค่า EC₅₀ เท่ากับ 45.42-50.95 และ 146.85-661.32ppm ตามลำดับ, 6 ไอโซเลทเกิดความต้านทานปานกลาง (MR) ต่อสาร mancozeb (มีค่า EC₅₀ เท่ากับ 12.12-212.85ppm) และ 3 ไอโซเลทเกิดความต้านทานปานกลาง (MR) ต่อสาร difenoconazole (มีค่า EC₅₀ เท่ากับ 32.15-35.82ppm) ส่วนในสาร prochloraz ไม่พบเชื้อราเกิดความต้านทาน โดยมีค่า EC₅₀ อยู่ในช่วง <0.1-6.68ppm ผลการทดสอบประสิทธิภาพของจุลินทรีย์ปฏิปักษ์ต่อการยับยั้งเส้นใยเชื้อรา Fusarium spp. พบว่า เชื้อราปฏิปักษ์ T. asperellum KU1 มีประสิทธิภาพในการยับยั้ง 51.85-86.11 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งมากกว่าแบคทีเรียปฏิปักษ์ B. amyloliquefaciens KPS46 ที่ยับยั้งได้ 2.72-62.50 เปอร์เซ็นต์ อย่างไรก็ตาม เมื่ออยู่ในสภาวะที่มีสาร difenoconazole ที่ความเข้มข้น 0.1ppm แบคทีเรียปฏิปักษ์ KPS46 สามารถยับยั้งเชื้อรา Fusarium ไอโซเลทที่ต้านทานต่อสารเคมีได้มากขึ้น 1.40 เท่า ดังนั้นควรศึกษาการใช้สารเคมีร่วมกับจุลินทรีย์ปฏิปักษ์เพิ่มเติมเพื่อพัฒนาแนวทางควบคุมโรคกิ่งแห้งของทุเรียนในระดับโรงเรือนต่อไป