การระบุชนิดปูน้ำเค็มในบริเวณป่าชายเลนที่มีการฟื้นฟู อ่าวคุ้งกระเบน จังหวัดจันทบุรี โดยใช้ดีเอ็นเอบาร์โค้ด
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การทำลายพื้นที่ป่าชายเลนในประเทศไทย ส่งผลกระทบทำให้ความหลากหลายทางชีวภาพลดลง รวมถึงสัตว์อย่างปูน้ำเค็ม อ่าวคุ้งกระเบน จังหวัดจันทบุรี เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีการจัดทำโครงการปลูกป่าชายเลน และการศึกษาความหลากชนิดของปูน้ำเค็มในบริเวณดังกล่าวสามารถใช้เป็นตัวชี้วัดถึงความสำเร็จของโครงการได้ โดยการจำแนกชนิดปูน้ำเค็ม ในปัจจุบันมีการใช้ข้อมูลทางพันธุกรรมร่วมกับลักษณะทางสัณฐาน เพื่อให้ได้ข้อมูลที่มีความถูกต้องแม่นยำมากยิ่งขึ้น เนื่องจากปูบางชนิดมีลักษณะทางสัณฐานที่คล้ายคลึงกัน การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการใช้ดีเอ็นเอบาร์โค้ดมาระบุชนิดปูน้ำเค็ม ในบริเวณป่าชายเลนที่มีการฟื้นฟู อ่าวคุ้งกระเบน จังหวัดจันทบุรี โดยการวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์ของยีน Cytochrome oxidase subunit I (COI) ในดีเอ็นเอของไมโทคอนเดรีย เพื่อระบุชนิดปูน้ำเค็มจำนวน 58 ตัวอย่าง ผลการวิจัยพบว่าสามารถเพิ่มปริมาณดีเอ็นเอในส่วนของยีน COI โดยเทคนิค PCR และได้ข้อมูลลำดับนิวคลีโอไทด์ของปูน้ำเค็มทุกตัวอย่าง เมื่อเปรียบเทียบข้อมูลพันธุกรรมของตัวอย่างปูกับข้อมูลรหัสพันธุกรรมในฐานข้อมูลพันธุกรรม GenBank พบว่า สามารถระบุชนิดปูได้จำนวน 11 ชนิด โดย 10 ชนิด มีค่าความคล้ายคลึงทางพันธุกรรมสูงถึง 97.26% – 100% ได้แก่ ปูขาว (Scylla paramamosain) ปูม่วง (S. tranquebarica) ปูดำ (S. olivacea) ปูม้า (Portunus pelagicus) ปูหินก้ามฟ้า (Thalamita crenata) ปูกะตอยแดง (Charybdis affinis) ปูก้ามหัก (Venitus latreillei) ปูใบ้ก้ามโต (Myomenippe hardwickii) ปูแป้น (Varuna yui) และปูเสฉวนขาฟ้า (Clibanarius longitarsus) ส่วนอีก 1 ชนิด คือปูเป้ใบไม้ (Neodorippe callida) ไม่พบข้อมูลลำดับนิวคลีโอไทด์ของยีน COI ในฐานข้อมูล ความหลากชนิดของปูน้ำเค็มในพื้นที่ป่าชายเลนที่มีการฟื้นฟูของอ่าวคุ้งกระเบนที่พบในการศึกษาครั้งนี้ จำนวน 11 ชนิดนั้น มีความใกล้เคียงกับจำนวนชนิดปูที่พบในพื้นที่ป่าชายเลนธรรมชาติของอ่าวคุ้งกระเบนที่พบจำนวน 13 ชนิด และปูทะเลในสกุล Scylla ซึ่งเป็นปูเศรษฐกิจ พบในการศึกษาครั้งนี้จำนวน 3 ชนิด จากที่เคยมีรายงานพบเพียง 1 ชนิด จากผลการวิจัยสรุปได้ว่า ดีเอ็นเอบาร์โค้ดช่วยเพิ่มความเชื่อมั่นในการระบุชนิดปูน้ำเค็มได้เป็นอย่างดี ความหลากชนิดของปูในพื้นที่ป่าชายเลนฟื้นฟูที่มีใกล้เคียงกับพื้นที่ธรรมชาติ เป็นสิ่งที่บ่งบอกถึงความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่ป่าชายเลนปลูกบริเวณอ่าวคุ้งกระเบน จังหวัดจันทบุรี ผลที่ได้จากการศึกษานี้สามารถนำไปใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการติดตามความสำเร็จของการฟื้นฟูป่าชายเลนและความหลากหลายทางชีวภาพ ซึ่งจะเป็นแนวทางสำคัญในการวางแผนอนุรักษ์และจัดการทรัพยากรปูให้เกิดความยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง. (2556, 9 กรกฎาคม). ป่าชายเลน – ประโยชน์และความสำคัญ. https://km.dmcr.go.th/ c_11/d _ 684?utm_source=chatgpt.com.
ชุตาภา คุณสุข, วิรังรอง กรินท์ธัญญกิจ และอรอนงค์ บุญมี. (2565). การศึกษาโครงสร้างประชากรปูทะเล สกุล Scylla sp. เปรียบเทียบระหว่างป่าชายเลนธรรมชาติ และป่าชายเลนปลูกบริเวณอ่าวคุ้งกระเบน จังหวัดจันทบุรี. วารสารวิทยาศาสตร์บูรพา, 27(3), 1407-1424.
ดุจฤดี ปานพรหมมินทร์. (2556). ดีเอ็นเอบาร์โค้ดในปลา และการประยุกต์ใช้. วารสารนเรศวรพะเยา, 6(3), 174-181.
ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ และพันธุ์ทิพย์ วิเศษพงษ์พันธุ์. (2550). คู่มืออันดามัน : ปูทะเลไทย. บริษัท ไซเบอร์พริ้นท์ จำกัด.
ประดิษฐ์ แสงทอง. (2549). ความแตกต่างของนิวคลีโอไทด์ในไมโตคอนเดรียดีเอ็นเอของปูทะเล (Scylla spp.) ชนิดต่างๆ. [วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์]. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
มนัสวัณฏ์ แสงศักดา ภัทรธำรง, ณัฐชนา แก้วไฝ และเรืองฤทธิ์ พรหมดำ. (2561). ความหลากชนิดและการแพร่กระจายของปูที่จับได้จากโพงพางในทะเลสาบสงขลาตอนนอก. วารสารแก่นเกษตร, 46(6), 1159-1166.
สหัส ราชเมืองขวาง. (2557). สัตว์น้ำในป่าชายเลนคลองกำพวน จังหวัดระนอง. สถาบันวิจัยและพัฒนาแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
อรอนงค์ บุญมี. (2563). ความหลากชนิดของปูน้ำเค็มในบริเวณป่าชายเลน อ่าวคุ้งกระเบน จังหวัดจันทบุรี [วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี]. มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี.
Andriyono, S., Hidayah, R. I., Sulmartiwi, L., Hidayani, A. A. & Alam, J. (2022). Molecular identification and phylogenetic trees reconstruction of blue swimming crabs (Decapoda: Portunidae) from Pangpang Bay, Banyuwangi. Indonesian Journal of Marine Science, 27(2), 93-100.
Balasubramanian, C. P., Cubelio, S. S., Mohanlal, D. L., Ponniah, A. G., Kumar, R., Bineesh, K. K., Ravichandran, P., Gopalakrishnan, A., Mandal, A. & Jena, J. K. (2016). DNA sequence information resolves taxonomic ambiguity of the common mud crab species (Genus Scylla) in Indian waters. Mitochondrial DNA, 27(1), 270-275.
Bravo, H., Cheng, C. L. Y., Iannucci, A., Natali, C., Quadros, A., Rhodes, M., Yip, M. M. L., Cannicci, S. & Fratini, S. (2021). A DNA barcode libraly for mangrove gastropods and crabs of Hong Kong and the Greater Bay Area reveals an unexpected faunal diversity associated with the intertidal forests of Southern China. BMC Ecology and Evolution, 21(1), 1-15.
Department of Marine and Coastal Resources. (2013, November 22). Mangrove forest area in the past. https://km.dmcr.go.th/th/ c_11/d_690.
Evan, N. (2018). Molecular phylogenetics of swimming crabs (Portunoidae Rafinesque, 1815) support a revised family-level classification and suggests a single derived origin of symbotic taxa. PeerJ, 6:e4260. https://doi.org/10.7717/peerj. 4260.
Folmer, O., Black, M., Hoed, W., Lutz, R. & Vrijenhoek, R. (1994). DNA primers for amplification of mitochondrial cytochrome c oxidase subunit I from diverse metazoan invertebrates. Molecular Marine Biology and Biotechnology, 3(5), 294-299.
Gao, X. & Lee, S. Y. (2022). Feeding strategies of mangrove leaf-eating crabs for meeting their nitrogen needs on a low-nutrient diet. Frontiers in Marine Science, 9, 1-14.
Hebert, D. N. P., Cywinska, A., Ball L. S. & Dewaard R. J. (2003). Biological identifications through DNA barcodes. Proceeding of the Royal Society B, 270(1512), 313-321.
Kung Krabaen Bay Royal Development Study. (2020). Forest builders foundation in collaboration with Kung Krabaen Bay development study center forest and the Kung Krabaen Bay animal non-hunting area organize mangrove planting activities. https://www4.fisheries.go.th/local/index.php/main/view_activities/127/86669.
Kunsook, C. & Dumrongrojwatthana, P. (2017). Species diversity and abundance of marine crab (Portunidae: Decapoda) from a collapsible crab trap fishery at Kung Krabaen Bay, Chanthaburi Province, Thailand. Tropical Life Sciences Research, 28(1), 45-67.
Ma, H., Ma, C. & Ma, L. (2012). Molecular identification of genus Scylla (Decapoda :Portunidae) based on DNA barcoding and polymerase chain reaction. Biochemical Systematics and Ecology, 41, 41–47.
Magalhães, T., Robles, R., Felder, D. L. & Mantelatto, F. L. (2016). Integrative taxonomic study of the purse crab genus Persephona Leach, 1817 (Brachyura: Leucosiidae): combining morphology and molecular data. Plos One, 11(4), 1-34.
Naim, D. M., Nor, S. A. M & Mahbool S. (2020). Reassessment of species distribution and occurrence of mud crab (Scylla sp., Portunidae) in Malaysia through morphological and molecular identification. Saudi Journal of Biological Science, 27, 643-652.
Naruse, T., Darren C. J. and Osawa, M. (2014). Notes on a collection of stomatopod and decapod crustaceans from Cambodia. Cambodian Journal of Natural History, 1, 24–36.
Rosly, H. A. A. M., Nor, S. A. M. & Naim, D. M. (2017). Phylogenetic relationships within the Scylla (Portunidae) assessed by the mitochondrial DNA sequence. Biodiversitas. 18, 1696-1704.
Suthamrit, W. & Thaewnon-Ngiw, B. (2021). DNA barcoding of mountain crabs (Potamidae) from Phetchabun Mountains of Thailand: the first report of endemic and endangered species. Biochemistry & Molecular Biology, 7(26), 1-7.
Tamura, K., Stecher, G. & Kumar, S. (2021). MEGA11: Molecular Evolutionary Genetics Analysis version 11. Molecular Biology and Evolution, 38(7), 3022–3027.
Ward, R. D., Zemlak, T. S., Innes, B. H., Last, P. R. & Hebert, P. D. N. (2005). DNA barcoding Australia’s fish species. Philosophical Transactions of the Royal Society B, 360, 1847-1857.
Wong, E. H.-K. & Hanner, R. H. (2008). DNA barcoding detects market substitution in North American seafood. Food Research International, 41, 828-837.
