ผลของสารสกัดจากกะทกรก (Passiflora foetida Linn.) ต่อฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ไทโรซิเนส ฤทธิ์ยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ และฤทธิ์ต้านการอักเสบ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
กะทกรกเป็นพืชสมุนไพรที่พบได้ทั่วไปทุกภาคของประเทศไทย เป็นพืชที่มีฤทธิ์ทางชีวภาพ ได้แก่ ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ยับยั้งจุลินทรีย์ ต้านการอักเสบ และต้านแบคทีเรีย การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อตรวจสอบองค์ประกอบทางพฤกษเคมีและประเมินฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดจากส่วนต่างๆ ของกะทกรก ได้แก่ ใบ ดอก และเมล็ด โดยสกัดด้วยเทคนิคอัลตราโซนิคร่วมกับเอทานอล 70% จากนั้นนำสารสกัดมาวิเคราะห์หาสารพฤกษเคมีเบื้องต้น ปริมาณสารประกอบฟีนอลิกทั้งหมด ปริมาณสารประกอบฟลาโวนอยด์ทั้งหมด ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH radical scavenging assay ฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ไทโรซิเนสด้วยวิธี dopachrome ฤทธิ์ยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรค 4 ชนิด คือ แบคทีเรียแกรมบวก ได้แก่ Staphylococcus aureus และ Bacillus subtilis แบคทีเรียแกรมลบ ได้แก่ Escherichia coli และ Pseudomonas aeruginosa ด้วยวิธี microdilution และฤทธิ์ต้านการอักเสบด้วยวิธียับยั้งการหลั่ง Nitric oxide ในเซลล์ RAW 264.7 ผลการทดลอง พบว่า สารสกัดหยาบส่วนใบ ดอก และเมล็ด พบสารพฤกษเคมี ได้แก่ ฟลาโวนอยด์ คูมาริน ซาโปนิน แทนนิน และ เทอร์ปีนอยด์ และสารสกัดหยาบใบกะทกรกมีปริมาณฟีนอลิกทั้งหมด และ ปริมาณฟลาโวนอยด์ทั้งหมดสูงที่สุด (47.06 mg GAE/g extract และ 50.87 mg QE/g extract ตามลำดับ) นอกจากนี้ สารสกัดหยาบใบกะทกรกมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ไทโรซิเนส และฤทธิ์ต้านการอักเสบที่ดีที่สุด โดยมีค่า IC50 เท่ากับ 612.25 µg/mL, 202.39 µg/mL และ 15.26 µg/mL ตามลำดับ การทดสอบฤทธิ์ยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ พบว่า สารสกัดหยาบใบกะทกรกมีประสิทธิภาพในการยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ทั้ง 4 ชนิด ได้ดีกว่าสารสกัดหยาบจากดอกและเมล็ดกะทกรกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ(p<0.05) ผลการศึกษาแสดงให้เห็นศักยภาพของสารสกัดจากใบกะทกรกมีในฤทธิ์ทางชีวภาพดีที่สุด เมื่อเปรียบเทียบกับสารสกัดหยาบส่วนดอกและเมล็ด ซึ่งผลที่ได้สามารถนำมาใช้เป็นส่วนผสมสำหรับพัฒนาผลิตภัณฑ์ เช่น ผลิตภัณฑ์ต้านอนุมูลอิสระ ยับยั้งไทโรซิเนส ยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ และต้านการอักเสบ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ดวงกมล เรือนงาม. (2557). การสกัดสารต้านอนุมูลอิสระ. วารสารวิทยาศาสตร์ลาดกระบัง, 23(2), 120-139.
เนตรนภา เมยกลาง และ เฉลิม เรืองวิริยะชัย. (2557). การหาปริมาณสารประกอบฟีนอลิกและฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระ ในเครื่องดื่มน้ำผลไม้. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยขอนแก่น, 14 (4), 60-79.
สุรพล พหลภาคย์, จุฑาทิพย์ พหลภาคย์, และสัณฐิตา ตังคจิวางกูร. (2556). การอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์จากพืชสมุนไพรกะทกรก. การประชุมวิชาการประจำปี ภายใต้โครงการส่งเสริมการวิจัยในอุดมศึกษา(HERP) ครั้งที่ 1 (น.196-203). มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม.
อารีรัตน์ ใสส่อง และ ขวัญุเรือน นาคสุวรรณ์กุล, (2566) ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ปริมาณฟีนอลิกรวม และปริมาณฟลาโวนอยด์รวมของสารสกัดหยาบของไลเคน. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 25(2), 26-37.
Agunu, A., Yusuf, S., Andrew, G. O., Zezi, A. U., & Abdurahman, E. M. (2005). Evaluation of five medicinal plants used in diarrhoea treatment in Nigeria. Journal of Ethnopharmacology, 101(1-3), 27-30. https://doi.org/10.1016/j.jep.2005.03.025
Ajane, G., & Patil, A. S. (2019). Evaluation of antioxidant potential of Passiflora foetida extract and quantitative evaluation of its phytochemical content: A possible natural antioxidant. Pharmaceutical Chemistry Journal, 6, 14–24.
Akila, E., & Haroon, M. (2022). Preliminary phytochemical screening and antibacterial activity of leaves of Passiflora foetida Linn. RGUHS Journal of Pharmaceutical Sciences, 12(2), 37–43. https://doi.org/10.26463/rjps.12_2_5
Alara, O. R., Abdurahman, N. H., Ukaegbu, C. I., & Kabbashi, N. A. (2019). Extraction and characterization of bioactive compounds in Vernonia amygdalina leaf ethanolic extract comparing Soxhlet and microwaveassisted extraction techniques. Journal of Taibah
University for Science, 13(1), 414–422. https://doi.org/10.1080/16583655.2019.1582460.
Alves, C. Q., Brandão, H. N., David, J. M., David, J. P., & Lima, L. S. (2007). Evaluation of the antioxidant activity of flavonoids. Dialogues Sci, 12, 1–8.
Anandan, R., Jayakar, B., Jeganathan, S., Manavalan, R., & Kumar, S. R. (2009). Effect of ethanol extract of fruits of Passiflora foetida Linn. on CCl4 induced hepatic injury in rats. Journal of Pharmacy Research, 2(3), 413–415.
Annegowda, H. V., Bhat, R., Min-Tze, L., Karim, A. A., & Mansor, S. M. (2012). Influence of sonication treatments and extraction solvents on the phenolics and antioxidants in star fruits. Journal of Food Science and Technology, 49(4), 510-514. https://doi.org/ 10.1007/s13197-011-0435-8.
Asadujjaman, M., Mishuk, A. U., Hossain, A. M., & Karmakar, U. K. (2014). Medicinal potential of Passiflora foetida L. plant extracts: biological and pharmacological activities. Journal of Integrative Medicine, 12(2), 121–126. https://doi.org/10.1016/S2095-4964(14)60017-0.
Ayoola, G. A., Coker, H. A. B., Adesegun, S. A., Adepoju-Bello, A. A., Obaweya, K., Ezennia, E. C., & Atangbayila, T. O. (2008). Phytochemical screening and antioxidant activities of some selected medicinal plants used for malaria therapy in southwestern Nigeria.
Tropical Journal of Pharmaceutical Research, 7(3), 1019–1024.
Baby, E., Balasubramaniam, A., Manivannan, R., Jose, J., & Senthilkumar, N. (2010). Antibacterial activity of methanolic root extract of Passiflora foetida Lin. Journal of Pharmaceutical Science and Research, 2(1), 38–40.
Bagul, U. S., & Sivakumar, S. M. (2016). Antibiotic susceptibility testing: A review on current practices. International Journal of Pharmaceutics, 6(3), 11–17.
Balouiri, M., Sadiki, M., & Ibnsouda, K. S. (2016). Methods for in vitro evaluating antimicrobial activity: A review. Journal of Pharmaceutical Analysis, 6(2), 71–79. https://doi.org/10.1016/j.jpha.2015.11.005.
Butsat, S., & Siriamornpun, S. (2010). Phenolic acids and antioxidant activities in husk of different Thai rice varieties. Food Science and Technology International, 16(1), 329–336. https://doi.org/10.1177/108201321036696.
Carvalho, F. K. L., Medeiros, R. M. T., Araujo, J. A. S., & Riet-Correa, F. (2011). Experimental poisoning by Passiflora foetida (Passifloraceae) in goats. Pesquisa Veterinaria Brasileira, 31(6), 477–481.
Casierra-Posada, F., & Jarma-Orozco, A. (2016). Nutritional composition of Passiflora species. In Nutritional Composition of Fruit Cultivars (pp. 517–534). Elsevier BV. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-408117-8.00022-2.
Chang, T. S. (2009). An updated review of tyrosinase inhibitors. International Journal of Molecular Sciences, 10(6), 2440–2475. https://doi.org/10.3390/ijms10062440
Chemat, F., Rombaut, N., Sicaire, A. G., Meullemiestre, A., Fabiano-Tixier, A. S., & Abert-Vian, M. (2017). Ultrasound assisted extraction of food and natural products: Mechanisms, techniques, combinations, protocols and applications. A review. Ultrasonics Sonochemistry, 34, 540-560. https://doi.org/10.1016/j.ultsonch.2016.06.035
Chiavaroli, A., Simone, S. C. D., Sinan, K. I., Ciferri, M. C., Flores, G. A., Zengin, G., Etienne, O. K., Ak, G., Mahomoodally, M. F., Jugreet, S., Cziáky, Z., Jekớ, J., Recinella, L., Brunetti, L., Leone, S., Angelini, P., Venanzoni, R., Menghini, L., Ferrante, C., & Orlando, G. (2020). Pharmacological properties and chemical profiles of Passiflora foetida L. extracts: Novel insights for pharmaceuticals and nutraceuticals. Processes, 8(1034), 1-23. https://doi.org/10.3390/pr8091034.
Chua, L. S. (2016). Untargeted MS-based small metabolite identification from the plant leaves and stems of Impatiens balsamina. Plant Physiology and Biochemistry, 106, 16–22. https://doi.org/10.1016/j.plaphy.2016.04.040.
Cowan, M. M. (1999). Plant products as antimicrobial agents. Clinical Microbiology Reviews, 12(4), 564-582.
Cushnie, T. P. T., & Lamb, A. J. (2005). Antimicrobial activity of flavonoids. International Journal of Antimicrobial Agents, 26(5), 343-356. https://doi.org/10.1016/j.ijantimicag.2005.09.002.
de Melo Filho, A. A., Kamezaki, Â. K., Ribeiro, P. R. E., de Melo, A. C. G. R., Fernández, I. M., Santos, R. C., Chagas, E. A., & Chagas, P. C. (2018). Chemical composition, antioxidant, and biological activity of leaves of Passiflora foetida. Chemical Engineering Transactions, 64, 241–246.
Dhawan, K., Dhawan, S., & Sharma, A. (2004). Passiflora: A review update. Journal of Ethnopharmacology, 94(1), 1–23. https://doi.org/10.1016/j.jep.2004.02.023.
Eiamthaworn, K., Kaewkod, T., Bovonsombut, S., & Tragoolpua, Y. (2022). Efficacy of Cordyceps militaris extracts against some skin pathogenic bacteria and antioxidant activity. Journal of Fungi, 8(4), 327. https://doi.org/10.3390/jof8040327.
Farha, A. K., Yang, Q.-Q., Kim, G., Li, H.-B., Zhu, F., Liu, H.-Y., Gan, R.-Y., & Corke, H. (2020). Tannins as an alternative to antibiotics. Food Bioscience, 38,100751. https://doi.org/10.1016/j.fbio.2020.100751.
Fawole, O. A., Ndhlala, A. R., Amoo, S. O., Finnie, J. F., & Van Staden, J. (2013). Anti-inflammatory and phytochemical properties of twelve medicinal plants used for treating gastro-intestinal ailments in South Africa. Journal of Ethnopharmacology, 123(2), 237-243. https://doi.org/10.1016/j.jep.2009.03.012
Gadioli, I. L., Cunha, M. D. S. B. D., De Carvalho, M. V. O., Costa, A. M., & Pineli, L. D. L. D. O. (2017). A systematic review on phenolic compounds in Passiflora plants: Exploring biodiversity for food, nutrition, and popular medicine. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 58(5), 785–807. https://doi.org/10.1080/10408398.2016.1224805.
Ginwala, R., Bhavsar, R., Chigbu, D. G. I., Jain, P., & Khan, Z. K. (2019). Potential role of flavonoids in treating chronic inflammatory diseases with a special focus on the anti-inflammatory activity of apigenin. Antioxidants, 8(2), 35. https://doi.org/10.3390/antiox8020035
Gracelin, D. H. S., Britto, A. J. D., & Kumar, B. J. R. (2013). Qualitative and quantitative analysis of phytochemicals in five Pteris species. International Journal of Pharmaceutical Sciences, 5(1), 105–107.
Harborne, J. B. (1973). Phytochemical methods. Chapman and Hall.
Ingale, A. G., & Hivrale, A. U. (2010). Pharmacological studies of Passiflora sp. and their bioactive compounds. African Journal of Plant Science, 4(10), 417-426.
Ingkaninan, K., Temkitthawon, P., Chuenchom, K., Yuyaem, T., & Thongnoi, W. (2013). Screening for acetylcholinesterase inhibitory activity in plants used in Thai traditional rejuvenating and neurotonic remedies. Journal of Ethnopharmacology, 89(2-3), 261-264.
https://doi.org/10.1016/j.jep.2003.08.008.
Jiang, N., Doseff, A. I., & Grotewold, E. (2016). Flavones: From biosynthesis to health benefits. Plants, 5(2), 27. https://doi.org/10.3390/plants5020027
Kementerian Kesehatan Republik Indonesia. (2017). Farmakope herbal Indonesia (Edisi II). Kementerian Kesehatan Republik Indonesia.
Kim, Y. J., & Uyama, H. (2005). Tyrosinase inhibitors from natural and synthetic sources: Structure, inhibition mechanism, and prospective for the future. Cellular and Molecular Life Sciences, 62(15), 1707–1723. https://doi.org/10.1007/s00018-005-5054-y.
Koleva, I. I., Van Beek, T. A., Linssen, J. P., Groot, A. D., & Evstatieva, L. N. (2002). Screening of plant extracts for antioxidant activity: A comparative study on three testing methods. Phytochemical Analysis : An International Journal of Plant Chemical and Biochemical Techniques, 13(1), 8-17. https://doi.org/10.1002/pca.611.
Madikizela, B., Ndhlala, A. R., Finnie, J. F., & Van Staden, J. (2012). Ethnopharmacological study of plants from Pondoland used against diarrhoea. Journal of Ethnopharmacology, 141(1), 61-71. https://doi.org/10.1016/j.jep.2012.01.053.
Masuda, T., Yamashita, D., Takeda, Y., & Yonemori, S. (2005). Screening for tyrosinase inhibitors among extracts of seashore plants and identification of potent inhibitors from Garcinia subelliptica. Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry, 69(1), 197–201.
https://doi.org/10.1271/bbb.69.197.
Miller, N. J., Diplock, A. T., & Rice-Evans, C. A. (1995). Evaluation of the total antioxidant activity as a marker of the deterioration of apple juice oil storage. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 43(7), 1794–1801. https://doi.org/10.1021/jf00055a009.
Mohanasundari, C., Natarajan, D., Srinivasan, K., Umamaheswari, S., & Ramachandran, A. (2007). Antibacterial properties of Passiflora foetida L., a common exotic medicinal plant. African Journal of Biotechnology, 6(23), 2650–2653.
Montanher, A. B., Zucolotto, S. M., Schenkel, E. P., & Frode, T. S. (2007). Evidence of anti-inflammatory effects of Passiflora edulis in an inflammation model. Journal of Ethnopharmacology, 109(2), 281-288. https://doi.org/10.1016/j.jep.2006.07.031.
Nguyen, T. Y., To, D. C., Tran, M. H., Lee, J. S., Lee, J. H., Kim, J. A., Woo, M. H., & Min, B. S. (2015). Anti-inflammatory flavonoids isolated from Passiflora foetida. Natural Product Communications, 10(6), 929–931. https://doi.org/10.1177/1934578X1501000634
Nikaido, H. (2003). Molecular basis of bacterial outer membrane permeability revisited. Microbiology and Molecular Biology Reviews, 67(4), 593-656. https://doi.org/10.1128/MMBR.67.4.593-656.2003.
Rahman, M. A., Hossain, M. A., Hasan, M. S., & Hossain, M. G. (2011). Antinociceptive, antidiarrhoeal and cytotoxic activities of Passiflora foetida Linn. Pharmacologyonline, 1, 228–236.
Revathy, S., & Sunilkumar, T. (2019). Phytochemical and nutritional studies on the fruit pulp extract of Passiflora foetida Linn. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, 8(4), 732-734.
Santosh, P., Venugopl, R., Nilakash, S., Kunjbihari, S., & Mangala, L. (2011). Antidepressant activity of methanolic extract of Passiflora foetida leaves in mice. International Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, 3(1), 112–115.
Sasikala, V., Saravanan, S., & Parimelazhagan, T. (2011). Analgesic and anti-inflammatory activities of Passiflora foetida L. Asian Pacific Journal of Tropical Medicine, 4(8), 600–603. https://doi.org/10.1016/S1995-7645(11)60155-7.
Sathish, R., Sahu, A., & Natarajan, K. (2011). Antiulcer and antioxidant activity of ethanolic extract of Passiflora foetida L. Indian Journal of Pharmacology, 43(3), 336-339. https://doi.org/ 10.4103/0253-7613.81501.
Scalbert, A. (1991). Antimicrobial properties of tannins. Phytochemistry, 30(12), 3875-3883. https://doi.org/10.1016/0031-9422(91)83426-L
Shanmugam, S., Thangaraj, P., dos Santos Lima, B., Chandran, R., de Souza Araújo, A. A., Narain, N., Serafini, M. R., & Quintans Júnior, L. J. (2016). Effects of luteolin and quercetin 3-β-D-glucoside identified from Passiflora subpeltata leaves against acetaminophen induced hepatotoxicity in rats. Biomedicine & Pharmacotherapy, 83, 1278-1285. https://doi.org/10.1016/j.biopha.2016.08.044.
Simão, M. J., Barboza, T. J. S., Vianna, M. G., Garcia, R., Mansur, E., Ignacio, A. C. P. R., & Pacheco, G. (2018). A comparative study of phytoconstituents and antibacterial activity of in vitro derived materials of four Passiflora species. Anais da Academia Brasileira de Ciências, 90(3), 2805–2813. https://doi.org/10.1590/0001-3765201820170809.
Singleton, V. L., Orthofer, R., & Lamuela-Raventós, R. M. (1999). Analysis of total phenols and other oxidation substrates and antioxidants by means of Folin-Ciocalteu reagent. Methods in Enzymology, 299, 152–178. https://doi.org/10.1016/S0076-6879
(99) 99017-1.
Solano, F., Briganti, S., Picardo, M., & Ghanem, G. (2006). Hypopigmenting agents: An updated review on biological, chemical, and clinical aspects. Pigment Cell Research, 19(6), 550–571. https://doi.org/10.1111/j.1600-0749.2006.00334.
Sparg, S. G., Light, M. E., & van Staden, J. (2004). Biological activities and distribution of plant saponins. Journal of Ethnopharmacology, 94(2-3), 219-243. https://doi.org/10.1016/j.jep.2004.05.016
Sutar, V., & Bhosale, U. P. (2013). Screening of Passiflora foetida extracts as anticancer agents on MCF-7 cell line. Bioinfolet-A Quarterly Journal of Life Sciences, 10(3a), 808–810.
Tandoro, Y., Widyawati, P. S., Budianta, T. D. W., & Sumargo, G. (2020). Phytochemical identification and antioxidant activity of Passiflora foetida fruits and leaves extracts: A comparative study. International Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, 12(6), 55–58. htps://doi.org/10.22159/ijpps. 2020v12i6.31505.
Tao, Y., Wu, D., Zhang, Q.-A., & Sun, D.-W. (2014). Ultrasound-assisted extraction of phenolics from wine lees: Modeling optimization and stability of extracts during storage. Ultrasonics Sonochemistry, 21(2), 706–715. https://doi.org/10.1016/j.ultsonch.2013.09.005
Tegos, G., Stermitz, F. R., Lomovskaya, O., & Lewis, K. (2002). Multidrug pump inhibitors uncover remarkable activity of plant antimicrobials. Antimicrobial Agents and Chemotherapy, 46(10), 3133-3141. https://doi.org/10.1128/AAC.46.10.3133-3141.2002.
Tewtrakul, S., & Subhadhirasakul, S. (2008). Effects of compounds from Kaempferia parviflora on nitric oxide, prostaglandin E2, and tumor necrosis factor-alpha productions in RAW 264.7 macrophage cells. Journal of Ethnopharmacology, 120, 81–84. https://doi.
org/10.1016/j.jep.2008.07.033.
Trombetta, D., Castelli, F., Sarpietro, M. G., Venuti, V., Cristani, M., Daniele, C., Saija, A., Mazzanti, G., & Bisignano, G. (2005). Mechanisms of antibacterial action of three monoterpenes. Antimicrobial Agents and Chemotherapy, 49(6), 2474-2478. https://doi.
org/10.1128/AAC.49.6.2474-2478.2005.
Vitkhu, K., Mawson, R., Simons, L., & Bates, D. (2008). Applications and opportunities for ultrasound-assisted extraction in the food industry: A review. Innovative Food Science and Emerging Technologies, 9(2), 161–169. https://doi.org/10.1016/j.ifset.2007.07.014.
