อิทธิพลกลุ่มเพื่อนของนักดื่มหน้าใหม่ที่มีต่อตัวแบบคณิตศาสตร์การระบาดโรคติดสุรา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและวิเคราะห์ตัวแบบคณิตศาสตร์การระบาดของโรคติดสุราของนักดื่มหน้าใหม่โดยใช้วิธีมาตรฐาน ในการศึกษาได้แบ่งประชากรคนออกเป็น 5 กลุ่ม ประกอบด้วยกลุ่มที่เสี่ยงต่อการเป็นนักดื่มสุรา (S) กลุ่มที่เป็นนักดื่มหน้าใหม่ (D) กลุ่มที่เป็นนักดื่ม (H) กลุ่มที่ได้รับการบำบัดโรคติดสุรา (T) และกลุ่มที่หายจากโรคติดสุรา (R) ซึ่งแบบจำลองที่ได้อยู่ในรูปของระบบสมการเชิงอนุพันธ์สามัญไม่เชิงเส้น และวิเคราะห์แบบจำลองโดยใช้วิธีมาตรฐาน หาจุดสมดุล คำนวณหาค่าระดับการติดเชื้อ (R0) โดยใช้วิธีรุ่นถัดไป และ Spectral Radius วิเคราะห์เสถียรภาพของจุดสมดุลโดยใช้เกณฑ์ของ Routh – Hurwitz criteria และหาคำตอบเชิงตัวเลขเพื่อสนับสนุนผลลัพธ์ที่ได้ พบว่าผลเฉลยเชิงตัวเลขของระบบลู่เข้าสู่จุดสมดุลที่ไม่มีผู้ดื่มแอลกอฮอล์ E0 (1.45, 0, 0, 0, 0) เป็น Local Asymptotically Stable เมื่อกำหนดให้ 1=0.01,
2=0.05 และ
3=0.01 จะได้ R0=0.08787878786<1 และจุดสมดุลที่มีผู้ดื่มแอลกอฮอล์ E1(1.20339, 0.01511, 0.00548, 0.04876, 0.17732) เป็น Local Asymptotically Stable เมื่อกำหนดให้
1=0.5,
2=0.01 และ
3=0.05 จะได้ R0=1.106870229>1 ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่าอิทธิพลกลุ่มเพื่อนของนักดื่มหน้าใหม่มีผลต่อตัวแบบคณิตศาสตร์การระบาดโรคติดสุรา ดังนั้นควรลดอัตราการมีปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนกลุ่มที่เป็นนักดื่มเพื่อทำให้การระบาดของโรคสุราลดลง
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Assanangkornchai, S., & Chittrakan, S. (Eds.). (2019). Facts and figures: Alcohol in Thailand 2016–2018. Center for Alcohol Studies. https://cas.or.th/content?id=53
Bacciotti, A., & Rosier, L. (2001). Lyapunov functions and stability in control theory. Springer-Verlag.
Bhunu, C. P., & Mushayabasa, S. (2012). A theoretical analysis of smoking and alcoholism. Journal of Mathematical Modelling and Algorithms, 11(2), 387–408. https://www.researchgate.net/publication/247938736_A_Theoretical_Analysis_of_Smoking_and_Alcoholism
Center for Alcohol Studies. (2023). Patterns and trends in alcohol consumption behavior of the Thai population.https://cas.or.th/
content?id=36
Chirapradispol, R., Limthongkul, M., & Muchasheap, T. (2020). The influence of the family on the prevention of new drinkers in teenagers. Sukhothai Thammathirat Open University Journal, 33(1), 6–17. https://so05.tcithaijo.org/index.php/stouj/article/view/210808
Driessche, P. V. D., & Watmough, J. (2002). Reproduction numbers and sub-threshold endemic equilibria for compartmental models of disease transmission. Mathematical Biosciences, 180(1–2), 29–48. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0025556402001086
Gutiérrez, R., Vergaño-Salazar, J. G., Rojas-Jara, C., & Martínez-Jeraldo, N. (2022).Temporal dynamics of alcohol consumption patterns: The peer pressure and binge drinkers’ role. Revista de Modelamiento Matemático de Sistemas Biológicos, 2(2), 27–39. https:// revistammsb.utem.cl/wp-content/uploads/ sites/27/2022/08/c-MMSB-22-R-009.pdf
Hashim, S., Lerdsuwansri, R., & Srihera, R. (2017). Factors affecting senior high school alcohol drinking in Pathum Thani province. Thai Journal of Science and Technology, 6(1), 1–10. https://li01.tci-thaijo.org/index.php/ tjst/article/view/75727
Khajji, B., Labzai, A., Balatif, O., & Rachik, M. (2020). Mathematical modeling and analysis of an alcohol drinking model with the influence of alcohol treatment centers. International Journal of Mathematics and Mathematical Sciences, 2020, 1–12. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1155/2020/4903168
Kot, M. (2001). Elements of mathematical ecology. Cambridge University Press.
National Statistical Office. (2021). The 2021 health behavior of population survey. https://www. nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2023/20230505110449_84709.pdf
Noiphon, W. (2017). Causal relationships among factors affecting new drinkers’ alcohol drinking behavior. Academic Psychiatry and Psychology Journal, 33(2), 115–133. https://he01.tcithaijo.org/index.php/APPJ/article/view/72451
Poonpanang, W., Wisutsiri, P., & Naowarat, S. (2015). Stability analysis and qualitative behavior on the dynamics model of alcohol drinking. Australian Journal of Basic and Applied Sciences, 9(11), 973–980. https:// www.ajbasweb.com/old/ajbas/2015/May/973-980.pdf
Reyes, E. P. (2020). Mathematical modeling of the spread of alcoholism among Colombian college students. Ingeniería y Ciencia, 16(32), 195–223. https://repository.eafit. edu.co/server/api/core/bitstreams/77c6d0ff-0411-4481-bc17-00fd24505898/content
Sharma, S., & Samanta, P. G. (2015). Analysis of a drinking epidemics model. International Journal of Dynamics and Control, 3(3), 288–305. https://link.springer.com/content/ pdf/10.1007/s40435-015-01518.pdf
Vichitkunakorn, P., & Tanaree, A. (2022). Provincial alcohol report 2021. Sahamit Pattana Printing.
Wichaidit, W., McNeil, E., Saingam, D., & Assanangkornchai, S. (2019). Alcohol consumption in Thai society report 2017. https://cas.or.th/?page_id=5564&paged=2
World Health Organization. (2018). Global status report on alcohol and health 2018. https:// iris.who.int/bitstream/handle/10665/274603/9789241565639eng.pdf
