สมบัติดินและการประเมินการกักเก็บคาร์บอนในพื้นที่หย่อมป่า สวนหลังบ้าน สวนยางพารา และนาข้าว ในบริเวณพื้นที่ลุ่มน้ำห้วยบอน จังหวัดมุกดาหาร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความอุดมสมบูรณ์ของสมบัติทางเคมีและกายภาพของดินในปัจจุบัน รวมถึงการประเมินการกักเก็บคาร์บอนของการใช้ประโยชน์ที่ดินรูปแบบต่าง ๆ และวิเคราะห์ข้อมูลความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยดินของการใช้ประโยชน์ที่ดินในรูปแบบที่แตกต่างกัน เก็บตัวอย่างดินทั้งหมด
3 แปลงต่อพื้นที่ แปลงละ 2 ตัวอย่าง รวมทั้งสิ้น 24 ตัวอย่าง โดยวางแปลง 10 x 10 เมตร เก็บตัวอย่างดินชั้นบนที่ระดับความลึก 0-5 เซนติเมตร 5 หลุมผสมคลุกเคล้ากัน และทำเช่นเดียวกันกับดินชั้นล่างที่ระดับความลึก 20-25 เซนติเมตร เพื่อศึกษาสมบัติดินทางเคมี และเก็บตัวอย่างดินด้วยอุปกรณ์เก็บตัวอย่างดิน (Soil core) เพื่อศึกษาสมบัติดินทางกายภาพของดิน และประเมินการกักเก็บคาร์บอน ทำการวางแปลงขนาด 40 x 40 เมตร บันทึกข้อมูลองค์ประกอบของชนิดไม้ต้นของพื้นที่หย่อมป่า พื้นที่สวนหลังบ้าน และพื้นที่สวนยางพารา พื้นที่ละ 3 แปลง การศึกษาพบว่า พื้นที่สวนหลังบ้าน และหย่อมป่า มีค่าอินทรียวัตถุ ธาตุอาหาร และความชื้นดินอยู่ในระดับสูง สะท้อนถึงการสะสมซากพืชในดิน ขณะที่พื้นที่นาข้าว และสวนยางพารามีดินเป็นกรด อินทรียวัตถุต่ำ และความหนาแน่นดินสูงจากการรบกวนดินอย่างต่อเนื่อง ด้านมวลชีวภาพและการกักเก็บคาร์บอน พบว่าพื้นที่หย่อมป่า มีมวลชีวภาพรวมและปริมาณการกักเก็บคาร์บอนสูงที่สุด รองลงมาคือสวนยางพารา และสวนหลังบ้าน แสดงให้เห็นว่าพื้นที่หย่อมป่ามีโครงสร้างพืชหลายชั้น ความหลากหลายของชนิดไม้ และการรบกวนต่ำ ส่งผลให้มีการสะสมมวลชีวภาพและกักเก็บคาร์บอนในระดับสูง ขณะที่สวนยางพาราและสวนหลังบ้านมีข้อจำกัดด้านโครงสร้างพืชและการจัดการพื้นที่ ทำให้ศักยภาพในการกักเก็บคาร์บอนต่ำกว่า ดังนั้น คุณภาพดินและการรบกวนพื้นที่มีผลโดยตรงต่อการเจริญเติบโตของพืชและการสะสมคาร์บอนในระบบนิเวศ พื้นที่ที่มีโครงสร้างพืชหลากหลายและคุณภาพดินที่เหมาะสม มีศักยภาพในการกักเก็บคาร์บอนและสนับสนุนการทำงานของระบบนิเวศได้ดีกว่า
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Journal of TCI is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) licence, unless otherwise stated. Please read our Policies page for more information...
เอกสารอ้างอิง
ณัฐวดี ข้อค้า. (2568). สถานภาพความสมบูรณ์ของดินและการประเมินการกักเก็บคาร์บอนในพื้นที่หย่อมป่า สวนปาล์มน้ำมัน สวนยางพารา และสวนหลังบ้าน ตำบลคลองขนาน อำเภอเหนือคลอง จังหวัดกระบี่ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยแม่โจ้.
ธนากร ลัทธิ์ถีระสุวรรณ. (2555). คุณสมบัติของดินและความหลากหลายของพืชในสวนหลังบ้าน อำเภอสอง จังหวัดแพร่. วารสารวนศาสตร์, 31(2), 16–28.
ศิริรัตน์ สมประโคน, ฑีฆา โยธาภักดี, อิสรีย์ ฮาวปินใจ, เพ็ญพิลัย เปี่ยนคิด, สุทธิดา ยอดแก้ว, กันตพงศ์ เครือมา, และธนากร ลัทธิ์ถีระสุวรรณ. (2567). ความอุดมสมบูรณ์ของดินและการประเมินการกักเก็บคาร์บอนในพื้นที่ป่าฟื้นฟู 8 ปี จังหวัดแพร่. วารสารวนศาสตร์ไทย, 43(1), 167–179.
อาจิน หนูประสิทธิ์, บุญมา ดีแสง, พิณทิพย์ ธิติโรจ, นะวัฒน์, และแสงจันทร์ ศรีสายเชื้อ. (2540). สมบัติทางกายภาพและเคมีของดินบริเวณสถานีวิจัยลุ่มน้ำปากพนัง อำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช. ส่วนวิจัยและพัฒนาสิ่งแวดล้อมป่าไม้ สำนักวิชาการป่าไม้ กรมป่าไม้.
อัศมน ลิ่มสกุล, สุนทร งดงาม, นันท์ธีรา ศรีบุรินทร์, ภาฤทธิ์ดา สุวรรณี, และรัชนีกร ไพศาล. (2561). การพัฒนาวิธีการประเมินการกักเก็บและกระบวนการแลกเปลี่ยนคาร์บอน [รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์]. ศูนย์วิจัยและฝึกอบรมด้านสิ่งแวดล้อม กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม.
องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก. (2564). ค่าศักยภาพในการทำให้เกิดภาวะโลกร้อน (Global Warming Potential: GWP) สำหรับโครงการ T-VER. https://ghgreduction.tgo.or.th
สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (2567). ข้อมูลพื้นฐานของจังหวัดมุกดาหาร. https://www.opsmoac.go.th
ไชสะหวัน อินทะวง, และนฤมล พินเนียน ชนะไพฑูรย์. (2559). การประยุกต์ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เพื่อประเมินธาตุอาหารพืชในดินสำหรับการปลูกข้าว กรณีศึกษา อำเภออุทุมพร จังหวัดสุวรรณเขต สปป.ลาว.
Boontoon, P., Suanpaga, W., & Maelim, S. (2020). Estimation of carbon stock value of woody plants in mixed deciduous forest in Erawan National Park, Kanchanaburi Province. Thai Journal of Forestry, 39(2), 27–40.
Chanprom, T., Lattirasuvan, T., Yothapakdee, T., Khonkaen, P., Somprakon, S., Khorkha, N., Sukchuai, S., & Injan, A. (2025). Soil properties under miang tea garden, coffee plantation and remnant forest at Pa Miang Village, Lampang Province. Naresuan Agriculture Journal, 22(1), 1–14.
FAO. (2017). Soil organic carbon: The hidden potential. FAO, Rome.
IPCC. (2021). Climate change 2021: The physical science basis. Cambridge University Press.
Lal, R. (2020). Managing soils for recovering ecosystem services. Journal of Soil and Water Conservation, 75(2), 36A–45A.
Lal, R., & Shukla, R. K. (2004). Principles of soil physics. Marcel Dekker.
Lattirasuvan, T., Tanaka, S., Nakamoto, K., Hattori, D., & Sakurai, K. (2010). Ecological characteristics of home gardens in northern Thailand. Tropics, 18(4), 171–184.
Maosew, K., Thanacharoenchanaphas, K., & Boonyanuphap, J. (2019). Valuation of carbon stock in undisturbed natural forest and mixed fruit tree-based agroforestry system.
Thai Journal of Forestry, 38(1), 81–95.
McCune, B., & Mefford, M. J. (2011). PC-ORD: Multivariate analysis of ecological data (Version 6.0). MjM Software.
Ogawa, H., Yoda, K., & Kira, T. (1965). A preliminary survey on the vegetation of Thailand. Nature and Life in Southeast Asia, 1, 21–157.
Ogawa, H., Yoda, K., Ogino, K., & Kira, T. (1965). Comparative ecological studies on three main types of forest vegetation in Thailand II: Plant biomass. Nature and Life in Southeast Asia, 4, 49–80.
Reid, W. V., Mooney, H. A., Cropper, A., Capistrano, D., Carpenter, S. R., Chopra, K., … Zurek,
M. B. (2005). Ecosystem and human well-being. Island Press.
Rengel, Z., & Damon, P. (2018). Crops and genotypes differ in efficiency of potassium uptake and use. Plant and Soil, 447, 1–10.
Sakurai, K., Puriyakorn, B., Preechapanya, P., Tanpibal, V., Muangnil, K., & Prachaiyo, B. (1995). Improvement of biological productivity in degraded lands in Thailand III. Tropics, 4(2–3), 151–172.
Schoenholtz, S. H., Van Miegroet, H., & Burger, J. A. (2000). Physical and chemical properties as indicators of forest soil quality. Forest Ecology and Management, 138(1–3), 335–356.
Sellan, G., Thompson, J., Majalap, N., & Brearley, Q. F. (2019). Soil characteristics influence species composition and forest structure. Plant and Soil, 438, 173–185.
Smith, P., et al. (2022). Soil management and climate change mitigation. Soil Use and Management, 38, 1–15.
Tanaka, J. R. G., & Liebig, M. A. (2010). Fallow effects on soil carbon and greenhouse gas flux. Soil Science Society of America Journal. Retrieved January 15, 2026, from https://doi.org/10.2136/sssaj2008.0368
Triphattanasuwan, P., Diloksumpun, S., Staporn, D., & Rattanakaew, J. (2008). Carbon storage in biomass of some tree species planted at the PuParn Royal Development Study Centre. Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation.
Ubonwan, C., Garivait, S. & Wanthongchai, K. (2011). Carbon Storage in Above-Ground Biomass of Tropical Deciduous Forest in Ratchaburi Province, Thailand. World Academy of Science, Engineering and Technology International Journal of Environmental, Chemical, Ecological, Geological and Geophysical Engineering, 5(10), 128-148.
Wiesmeier, M., et al. (2019). Soil organic carbon storage as a key function of soils. Geoderma, 333, 1–15.
Zörb, C., Senbayram, M., & Peiter, E. (2016). Potassium in agriculture – Status and perspectives. Journal of Plant Physiology, 196–197, 3–15.
