อิทธิพลของเอนโซที่มีผลต่อความหนาแน่นของจุดความร้อนในพื้นที่ป่าไม้ในช่วงฤดูฝนและฤดูแล้ง บริเวณภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย
Main Article Content
บทคัดย่อ
เวอร์ชั่น 10.0 และทำการตัดขอบเขตจังหวัดภาคเหนือตอนบนทั้ง 9 จังหวัด เพื่อทำการหาค่าสูงสุดของความหนาแน่นต่อ 1
ตารางกิโลเมตรในแต่ละจังหวัด และทำการทดสอบทางสถิติแบบรายคู่ (Pair Sample t-test) ที่ระดับความเชื่อมั่น 95% โดยเปรียบเทียบความหนาแน่นของจุดความร้อนแบบรายคู่ของแต่ละคู่จังหวัด ระหว่างสภาวะเอลนีโญ-ปกติ, ลานีญา-ปกติ และเอลนีโญ-ลานีญา ผลการศึกษาปรากฏว่าในช่วงฤดูฝนค่าความหนาแน่นจุดความร้อนในปีภาวะเอลนีโญสูงสุด 65
จุดต่อ 1 ตารางกิโลเมตร ต่ำสุด 0 จุดต่อตารางกิโลเมตร ในปีภาวะปกติ สูงสุด 57 จุดต่อ 1 ตารางกิโลเมตร ต่ำสุด 0 จุดต่อตารางกิโลเมตร ในปีภาวะลานีญาสูงสุด 5 จุดต่อ 1 ตารางกิโลเมตร ต่ำสุด 0 จุดต่อตารางกิโลเมตร ความแตกต่างของความหนาแน่นจุดความร้อนในพื้นที่ป่าไม้บริเวณภาคเหนือตอนบนในปีภาวะเอลนีโญไม่มีความแตกต่างกับความหนาแน่นของจุดความร้อนในปีภาวะปกติ ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05
ส่วนความหนาแน่นของจุดความร้อนในปีภาวะลานีญาน้อยกว่าค่าความหนาแน่นของจุดความร้อนในปีภาวะปกติ และค่าความหนาแน่นของจุดความร้อนในปีภาวะเอลนีโญมากกว่าความหนาแน่นของจุดความร้อนในปีภาวะลานีญา อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ในช่วงฤดูแล้งค่าความหนาแน่นจุดความร้อนในปีภาวะเอลนีโญสูงสุด 3,068 จุดต่อ 1 ตารางกิโลเมตร ต่ำสุด 0 จุดต่อตารางกิโลเมตร ในปีภาวะปกติ สูงสุด 1,610 จุดต่อ 1 ตารางกิโลเมตร ต่ำสุด 0 จุดต่อตารางกิโลเมตร ในปีภาวะลานีญาสูงสุด 1,494 จุดต่อ 1 ตารางกิโลเมตร ต่ำสุด 0 จุดต่อตารางกิโลเมตร ความแตกต่างของความหนาแน่นของจุดความร้อนในพื้นที่ป่าไม้ในบริเวณภาคเหนือตอนบน พบว่า ในปีภาวะเอลนีโญ ค่าความหนาแน่นของจุดความร้อนมีปริมาณมากกว่าความหนาแน่นของจุดความร้อนในปีภาวะปกติและในปีภาวะลานีญา และค่าความหนาแน่นของจุดความร้อนในปีภาวะลานีญาน้อยกว่าค่าความหนาแน่นของจุดความร้อนในปีภาวะปกติอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ดังนั้น ในปีภาวะเอลนีโญจะเป็นปีภาวะที่มีโอกาสเกิดไฟป่าบริเวณภาคเหนือตอนบนสูงกว่าในปีภาวะปกติและปีภาวะลานีญา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Journal of TCI is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) licence, unless otherwise stated. Please read our Policies page for more information...
เอกสารอ้างอิง
ไกรรพ พงศ์พิบูลเกียรติ. (2564). เอลนีโญ ลานีญา ปรากฏการณ์ที่มีอิทธิพลต่อสภาพภูมิอากาศของโลก. สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน). https://www.gistda.or.th
ขนิษฐา ชัยรัตนาวรรณ และณัฐพศุตม์ ภัทธิราสินสิริม. (2563). การเกิดภัยแล้งในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนของประเทศไทยมีความสัมพันธ์โดยตรงกับปรากฏการณ์เอนโซ (ENSO). วารสารสมาคมนักวิจัย (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 25(1), 26-35.
ปริญ หล่อพิทยากร, ณัฏฐฐ์นรี พุกถึก, ณัฐพล ประสิทธิ์, ศิริลักษณ์ สาลี, สุจิตรา บ้านเนิน, รุ่งโรจน์ อินกานา, อารียา โฉมงาม,
ดาวุฒิ กาลาเอส, ปัทมา พอดี, ภูริต มีพร้อม และรังสรรค์ เกตุอ๊อต. (2566). อิทธิพลของเอนโซ่ที่มีผลต่อปริมาณฝุ่นละอองขนาด 2.5 ไมครอน ในช่วงฤดูฝนและฤดูแล้งบริเวณภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย. วารสารเกษตรนเรศวร, 20(2), 1-24.
ปริญ หล่อพิทยากร, ณัฏฐฐ์นรี พุกถึก, ณัฐพล ประสิทธิ์, ศิริลักษณ์ สาลี, สุจิตรา บ้านเนิน, รุ่งโรจน์ อินกานา, อารียา โฉมงาม, และรังสรรค์ เกตุอ๊อต (2568). อิทธิพลของเอนโซ่ที่มี่ผลต่อการเปลี่ยนแปลงปริมาณฝนในช่วงฤดูฝน และฤดูแล้งบริเวณภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย. วารสารเกษตรนเรศวร, 22(1): 1-22.
มัณฑนา พฤกษะวัน และสุดาพร นิ่มมา. (2542). ผลกระทบลานินญ่าที่มีต่อฝนและอุณหภูมิของประเทศไทย. ฝ่ายวิชาการภูมิอากาศ กองภูมิอากาศ กรมอุตุนิยมวิทยา.
มัณฑนา พฤกษะวัน. (2531). การหาผลกระทบของเอลนิโนที่มีต่อฝนในประเทศไทย. ฝ่ายวิชาการภูมิอากาศ กองภูมิอากาศ
กรมอุตุนิยมวิทยา.
ศูนย์ภูมิอากาศ. (2563). ความแปรปรวนและการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศในปี 2562. กองพัฒนาอุตุนิยมวิทยา
กรมอุตุนิยมวิทยา.
ศูนย์ภูมิอากาศ. (2566). ความแปรปรวนและการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศในปี 2565. กองพัฒนาอุตุนิยมวิทยา
กรมอุตุนิยมวิทยา.
สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดเชียงใหม่. (2568). สรุปผลการดำเนินงานการแก้ไขปัญหาไฟป่า หมอกควันและฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 จังหวัดเชียงใหม่ ประจำปี 2568. กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย.https://backofficeminisite.disaster.go.th/apiv1/apps/minisite_DPMRC10/202/content/29278/download?filename=4c4d7d721cf9a48f1edb88443bd1e863.pdf
สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน). (2564). รายงานสรุปสถานการณ์ไฟป่าและหมอกควันปี 2564 โดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศภูมิศาสตร์.
สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน). (2568). ไฟป่าภาคเหนือยังวิกฤต จุดความร้อนพุ่ง -
ค่าฝุ่นเกินมาตรฐาน.
Chaparro, D., Vall-Llossera, M., Piles, M., Camps, A., & Rudiger, C. (2015). Low soil moisture and high temperatures as indicators for forest fire occurrence and extent across the Iberian Peninsula. In 2015 IEEE International Geoscience and Remote Sensing Symposium (IGARSS) (pp. 3325-3328). IEEE.
Environmental Systems Research Institute. (2014). ArcGIS (Version 10.0) [Computer software].
Fasullo, J. T., Otto-Bliesner, B. L., & Stevenson, S. (2018). ENSO’s changing influence on temperature, precipitation, and wildfire in a warming climate. Geophysical Research Letters, 45(17), 9216-9225.
Gaveau, D. L. A., Salim, M. A., Hergoualc’h, K., Locatelli, B., Sloan, S., Wooster, M., Marlier, M. E., Molidena,
E., Yaen, H., DeFries, R., Verchot, L., Murdiyarso, D., Nasi, R., Holmgren, P., & Sheil, D. (2014). Major atmospheric emission from peat fires in south-east Asia during non-drought years: Evidence from 2013 Sumatran fires. Scientific Reports, 4, 1-7.
Glover, D. (2001). The Indonesian fires and haze of 1997: The economic toll. In P. Eaton & M. Radojevic (Eds.), Forest fires and regional haze in Southeast Asia (pp. 227-236). Nova Science Publishers.
Griscom, B. W., Busch, J., Cook-Patton, S. C., Ellis, P. W., Funk, J., Leavitt, S. M., Lomax, G., Turner, W. R., Chapman, M., Engelmann, J., Gurwick, N. P., Landis, E., Lawrence, D., Malhi, Y., Schindler Murray, L., Navarete, D., Roe, S., Scull, S., Smith, P., . . . Worthington, T. (2020).
National mitigation potential from natural climate solutions in the tropics. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 375(1794), 20190126. https://doi.org/10.1098/rstb.2019.0126
Hamada, J., Yamanaka, M. D., Matsumoto, J., Fukao, S., Winarso, P. A., & Sribimawati, T. (2002). Spatial and temporal variations of the rainy season over Indonesia and their link to ENSO. Journal of the Meteorological Society of Japan, 80(2), 285-310.
IBM Singapore Pte. (2016). IBM SPSS Statistics (Version 23.0) [Computer software].
Intamat, P. (2021). People’s participation and knowledge in forest fire control at Pang Tong Royal Project 3 (Mok Cham Pae - Mae Sa Nga), Mok Cham Pae sub-district, Mae Hong Son province [In Thai] [Master’s thesis, Maejo University].
Lewis, S. L., Brando, P. M., Phillips, O. L., van der Heijden, G. M. F., & Rodriguez, D. A. (2011).
The 2010 Amazon drought. Science, 331(6017), 554. https://doi.org/10.1126/scuence.1200807
Liew, S. C., Kwoh, L. K., Lim, O. K., & Lim, H. (2001). Remote sensing of fire and haze. In P. Eaton &
M. Radojevic (Eds.), Forest fires and regional haze in Southeast Asia (pp. 67-89). Nova Science Publishers.
Mann, P. S. (2004). Introductory statistics (5th ed.). John Wiley & Sons.
National Weather Service Climate Prediction Center. (2021). Cold & warm episodes by season. National Oceanic and Atmospheric Administration. https://origin.cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/ensostuff/ONI_v5.phpPrem S.
Reda, A. G., Tripathi, N. K., Soni, P., & Tipdecho, T. (2015). Rainfed rice agriculture under climate variability in Southeast Asia: The case of Thailand. Journal of Earth Science and Climatic Change, 6(8), 1000297. https://doi.org/10.4172/2157-7617.1000297
Reid, J. S., Xian, P., Hyer, E. J., Flatau, M. K., Ramirez, E. M., Turk, F. J., Samson, C. R., Zhang, C., Fukuda, E. M., & Maloney, E. D. (2012). Multi-scale meteorological conceptual analysis of observed active fire hotspot activity and smoke optical depth in the Maritime Continent. Atmospheric Chemistry and Physics, 12, 2117-2147. https://doi.org/10.5194/acp-12-2117-2012
Touma, D., Stevenson, S., Lehner, F., & Coats, S. (2021). Human-driven greenhouse gas and aerosol emissions cause distinct regional impacts on extreme fire weather. Nature Communications, 12(1), 212. https://doi.org/10.1038/s41467-020-20570-w
