ปัจจัยที่มีผลต่อการบริหารจัดการสินค้าเกษตรมูลค่าสูง (ชันโรง) ภายใต้แนวคิดโมเดลเศรษฐกิจ BCG กรณีศึกษา วิสาหกิจชุมชนส่งเสริมอาชีพผู้เลี้ยงชันโรงบ้านทับมา จังหวัดระยอง
Main Article Content
บทคัดย่อ
ชันโรงเป็นแมลงเศรษฐกิจที่มีบทบาทสำคัญต่อการรักษาความหลากหลายทางชีวภาพและการเพิ่มผลิตภาพทางการเกษตร ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดการพัฒนาเศรษฐกิจแบบ Bio-Circular-Green (BCG) Model การวิจัยครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยเชิงสาเหตุที่ส่งผลต่อระดับการปฏิบัติและการบริหารจัดการตามโมเดลเศรษฐกิจ BCG ใน 3 มิติย่อย ของสมาชิกวิสาหกิจชุมชนส่งเสริมอาชีพผู้เลี้ยงชันโรงบ้านทับมา จังหวัดระยอง โดยศึกษาจากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 104 ราย ด้วยการใช้แบบสัมภาษณ์ และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติ t-test และ
F-test ผลการวิจัยพบว่า เกษตรกรมีระดับการปฏิบัติและการบริหารจัดการตามโมเดลเศรษฐกิจ BCG ในภาพรวมและรายมิติย่อยอยู่ในระดับปานกลางทั้งหมด โดยมิติเศรษฐกิจสีเขียวมีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือมิติเศรษฐกิจชีวภาพ และมิติเศรษฐกิจหมุนเวียนตามลำดับ ในขณะที่มีความต้องการการส่งเสริมการเลี้ยงในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ทั้งนี้ ผลการทดสอบสมมติฐานสะท้อนให้เห็นว่า ปัจจัยเชิงโครงสร้างทางเศรษฐกิจและสังคม ได้แก่ อายุ อาชีพหลัก
แหล่งเงินทุนและการได้รับข้อมูลข่าวสารที่แตกต่างกัน ส่งผลต่อระดับการปฏิบัติและการบริหารจัดการตามโมเดลเศรษฐกิจ BCG แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 โดยเมื่อจำแนกรายมิติพบว่า เกษตรกรที่มีอายุแตกต่างกันมีความสามารถในการจัดการมิติเศรษฐกิจหมุนเวียนแตกต่างกัน ซึ่งกลุ่มผู้สูงอายุมีค่าเฉลี่ยผลสัมฤทธิ์
สูงกว่าเนื่องจากภูมิปัญญาในการพึ่งพาตนเองและการบริหารจัดการของเสียชีวภาพในฟาร์ม ขณะที่ปัจจัยด้าน
อาชีพหลักและแหล่งเงินทุนส่งผลให้เกิดความแตกต่างในมิติเศรษฐกิจชีวภาพอย่างเด่นชัด ผลการศึกษาดังกล่าวชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการพัฒนาแนวทางการส่งเสริมที่สอดคล้องกับศักยภาพและความต้องการเฉพาะของเกษตรกรแต่ละกลุ่ม เพื่อขจัดข้อจำกัดในทางปฏิบัติและยกระดับวิสาหกิจชุมชนแห่งนี้สู่เกณฑ์การเป็นต้นแบบเกษตรมูลค่าสูงอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Journal of TCI is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) licence, unless otherwise stated. Please read our Policies page for more information...
เอกสารอ้างอิง
ชฎารัตน์ พรหมศิลา. (2562). ความต้องการการส่งเสริมการผลิตทุเรียนของเกษตรกร ในจังหวัดชุมพร(วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ทรงศักดิ์ สีหานาค. (2562). แนวทางการพัฒนาการดำเนินงานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนในจังหวัดตราด (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ธีรศิลป์ กันธา, อังคณา ตาเสนา และ มัลลิกา ทองเอม. (2566). การศึกษาโมเดลธุรกิจการแปรรูปโกโก้ กรณีศึกษากลุ่มวิสาหกิจชุมชนออร์แกนิค ตำบลช่องแคบ อำเภอพบพระ จังหวัดตาก. วารสารบัณฑิตศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย, 16(3), 1-12.
นนทยา มากบุญ. (2560). เทคโนโลยีการจัดการการเลี้ยงชันโรงของเกษตรกร จังหวัดจันทบุรี (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). จันทบุรี: มหาวิทยาลัยราชภัฎรำไพพรรณี.
นฤพนธ์ สุโพธิวรรณ. (2561). ความต้องการการส่งเสริมการผลิตมังคุดคุณภาพของเกษตรกรผู้ปลูกมังคุดในตำบลพลิ้ว อำเภอแหลมสิงห์ จังหวัดจันทบุรี. ใน การประชุมเสนอผลงานวิจัยระดับชาติ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ครั้งที่ 8. (น.2075-2086). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
เบญจมาศ อยู่ประเสริฐ และ บําเพ็ญ เขียวหวาน. (2558). การรับรู้ข้อมูลข่าวสารและการ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้านการเกษตรของเกษตรกร. วารสารสังคมศาสตร์, 4(2), 43-54.
พรรณพิลาศ เรืองกมล และ สุรศักดิ์ ใจแก้ว. (2567). ปัญหาและข้อจำกัดในการขับเคลื่อนกลุ่มเกษตรกรเลี้ยงแมลงเศรษฐกิจในเขตภาคตะวันออกตามแนวทางเศรษฐกิจสีเขียว. วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร, 41(1), 45-58.
ฟ้าวิกร อินลวง. (2566). การสร้างความยั่งยืนในการจัดการธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมด้วยการสร้างคุณค่าร่วม (CSV) และแผนผังรูปแบบธุรกิจ (BMC). วารสารศิลปะการจัดการ, 7(3), 1208-1224.
ระบบสารสนเทศวิสาหกิจชุมชน. (2568). ข้อมูลวิสาหกิจชุมชนกลุ่มส่งเสริมอาชีพผู้เลี้ยงชันโรงบ้านทับมา. สืบค้น 24 ธันวาคม 2568 จาก https://smce.doae.go.th/
วนิดา เหรียญทอง. (2560). แนวทางการส่งเสริมการผลิตทุเรียนของเกษตรกรในอำเภอท่าแซะ จังหวัดชุมพร(วิทยานิพนธ์ปริญญาเกษตรศาสตร์มหาบัณฑิต). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมมาธิราช.
สมชาย พรหมเขียว, ณัฐพงษ์ ศรีสุวรรณ, และ ธนพงษ์ มีแก้ว. (2566). ปัจจัยเชิงสังคมและเศรษฐกิจที่มีผลต่อการยอมรับนวัตกรรมการจัดการฟาร์มชันโรงของวิสาหกิจชุมชนในเขตภาคตะวันออก. วารสารเกษตรศาสตร์และเทคโนโลยี, 4(2), 112-125.
สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.). (2565). สมุดปกขาวการขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศไทย ด้วยโมเดลเศรษฐกิจ BCG ภาคการเกษตร. กรุงเทพฯ: สอวช.
สุรินทร์ นิยมมากูร. (2556). ระเบียบวิธีวิจัยทางสังคมศาสตร์และสถิติที่ใช้ (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: ฐานบัณฑิต.
อนันตชัย ศรีทอง. (2559). การตลาดและการวิเคราะห์ทางการเงินของการเลี้ยงชันโรงในจังหวัดจันทบุรี (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
อภิภู พัฒนยินดี. (2562). การยอมรับการผลิตข้าวตามการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีของเกษตรกรนาแปลงใหญ่ใน อำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
อัจจิมา ผลกล่ำ. (2566). การส่งเสริมการผลิตมังคุดคุณภาพตามแนวทาง BCG โมเดลของเกษตรกรใน อำเภอบ้านนาเดิม จังหวัดสุราษฎร์ธานี (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
Ngalimat, M. S., Yahaya, R., Al-Karkhi, A. F., & Tan, S. L. (2022). Meliponiculture as a driver of bio-economy and ecosystem services: A global review on stingless bee management. Journal of Apicultural Research, 61(4), 501-515.
Toong, W. X., Majid, N. A., & Rosli, M. Z. (2023). The role of stingless bees in tropical agricultural ecosystems and sustainable food production under climate change constraints. International Journal of Agricultural Biology, 29(3), 189-198.
