Factors Influencing the Management of High-Value Agricultural Products (Stingless Bees) under the BCG Economic Model: A Case Study of Ban Thap Ma Stingless Bee Farming Promotion Community Enterprise, Rayong Province
Main Article Content
Abstract
Stingless bees are high-potential economic insects serving as a key mechanism to drive the BCG economy model from the grassroots to sustainable agricultural systems. This research primarily aimed to analyze the causal factors affecting the levels of implementation and management based on the BCG economy model among 104 members of the Ban Thap Ma Stingless Bee Rearing Promotion Community Enterprise in Rayong Province. The findings revealed that the farmers' overall level of BCG implementation and management was at a moderate level. When categorized by dimension, the green economy dimension achieved the highest mean score due to eco-friendly practices, followed by the bio-economy dimension in honey production, whereas the circular economy dimension yielded the lowest mean score due to a lack of technology for valorizing bio-waste materials in nests. Furthermore, hypothesis testing indicated that differing socio-economic structural factors significantly affected the levels of BCG management at a statistical significance level of 0.05. Specifically, the elderly farmer group exhibited a higher mean score in the circular economy dimension than other age groups, attributed to their local wisdom in self-reliance and farm resource circulation. Conversely, differences in primary occupations and funding sources led to distinct variations in the bio-economy dimension. The study underscores the necessity of developing extension approaches tailored to the specific potential and needs of each farmer group to overcome practical limitations and sustainably elevate this community enterprise toward high-value agriculture standards.
Article Details

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความในวารสารเกษตรนเรศวรที่ได้รับการตีพิมพ์ เป็นลิขสิทธิ์ของ คณะเกษตรศาสตร์
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับคณะเกษตรศาสตต์ฯ
References
ชฎารัตน์ พรหมศิลา. (2562). ความต้องการการส่งเสริมการผลิตทุเรียนของเกษตรกร ในจังหวัดชุมพร(วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ทรงศักดิ์ สีหานาค. (2562). แนวทางการพัฒนาการดำเนินงานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนในจังหวัดตราด (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ธีรศิลป์ กันธา, อังคณา ตาเสนา และ มัลลิกา ทองเอม. (2566). การศึกษาโมเดลธุรกิจการแปรรูปโกโก้ กรณีศึกษากลุ่มวิสาหกิจชุมชนออร์แกนิค ตำบลช่องแคบ อำเภอพบพระ จังหวัดตาก. วารสารบัณฑิตศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย, 16(3), 1-12.
นนทยา มากบุญ. (2560). เทคโนโลยีการจัดการการเลี้ยงชันโรงของเกษตรกร จังหวัดจันทบุรี (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). จันทบุรี: มหาวิทยาลัยราชภัฎรำไพพรรณี.
นฤพนธ์ สุโพธิวรรณ. (2561). ความต้องการการส่งเสริมการผลิตมังคุดคุณภาพของเกษตรกรผู้ปลูกมังคุดในตำบลพลิ้ว อำเภอแหลมสิงห์ จังหวัดจันทบุรี. ใน การประชุมเสนอผลงานวิจัยระดับชาติ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ครั้งที่ 8. (น.2075-2086). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
เบญจมาศ อยู่ประเสริฐ และ บําเพ็ญ เขียวหวาน. (2558). การรับรู้ข้อมูลข่าวสารและการ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้านการเกษตรของเกษตรกร. วารสารสังคมศาสตร์, 4(2), 43-54.
พรรณพิลาศ เรืองกมล และ สุรศักดิ์ ใจแก้ว. (2567). ปัญหาและข้อจำกัดในการขับเคลื่อนกลุ่มเกษตรกรเลี้ยงแมลงเศรษฐกิจในเขตภาคตะวันออกตามแนวทางเศรษฐกิจสีเขียว. วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร, 41(1), 45-58.
ฟ้าวิกร อินลวง. (2566). การสร้างความยั่งยืนในการจัดการธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมด้วยการสร้างคุณค่าร่วม (CSV) และแผนผังรูปแบบธุรกิจ (BMC). วารสารศิลปะการจัดการ, 7(3), 1208-1224.
ระบบสารสนเทศวิสาหกิจชุมชน. (2568). ข้อมูลวิสาหกิจชุมชนกลุ่มส่งเสริมอาชีพผู้เลี้ยงชันโรงบ้านทับมา. สืบค้น 24 ธันวาคม 2568 จาก https://smce.doae.go.th/
วนิดา เหรียญทอง. (2560). แนวทางการส่งเสริมการผลิตทุเรียนของเกษตรกรในอำเภอท่าแซะ จังหวัดชุมพร(วิทยานิพนธ์ปริญญาเกษตรศาสตร์มหาบัณฑิต). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมมาธิราช.
สมชาย พรหมเขียว, ณัฐพงษ์ ศรีสุวรรณ, และ ธนพงษ์ มีแก้ว. (2566). ปัจจัยเชิงสังคมและเศรษฐกิจที่มีผลต่อการยอมรับนวัตกรรมการจัดการฟาร์มชันโรงของวิสาหกิจชุมชนในเขตภาคตะวันออก. วารสารเกษตรศาสตร์และเทคโนโลยี, 4(2), 112-125.
สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.). (2565). สมุดปกขาวการขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศไทย ด้วยโมเดลเศรษฐกิจ BCG ภาคการเกษตร. กรุงเทพฯ: สอวช.
สุรินทร์ นิยมมากูร. (2556). ระเบียบวิธีวิจัยทางสังคมศาสตร์และสถิติที่ใช้ (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: ฐานบัณฑิต.
อนันตชัย ศรีทอง. (2559). การตลาดและการวิเคราะห์ทางการเงินของการเลี้ยงชันโรงในจังหวัดจันทบุรี (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
อภิภู พัฒนยินดี. (2562). การยอมรับการผลิตข้าวตามการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีของเกษตรกรนาแปลงใหญ่ใน อำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
อัจจิมา ผลกล่ำ. (2566). การส่งเสริมการผลิตมังคุดคุณภาพตามแนวทาง BCG โมเดลของเกษตรกรใน อำเภอบ้านนาเดิม จังหวัดสุราษฎร์ธานี (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
Ngalimat, M. S., Yahaya, R., Al-Karkhi, A. F., & Tan, S. L. (2022). Meliponiculture as a driver of bio-economy and ecosystem services: A global review on stingless bee management. Journal of Apicultural Research, 61(4), 501-515.
Toong, W. X., Majid, N. A., & Rosli, M. Z. (2023). The role of stingless bees in tropical agricultural ecosystems and sustainable food production under climate change constraints. International Journal of Agricultural Biology, 29(3), 189-198.