ผลของสารชีวภัณฑ์ Bacillus megaterium ร่วมกับการจัดการธาตุอาหารต่อการเจริญเติบโต ผลผลิต และการดูดใช้ธาตุอาหารของพริกขี้หนูผลใหญ่พันธุ์ศรีสะเกษ 1
Main Article Content
บทคัดย่อ
พริกเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญที่มีความต้องการธาตุอาหารสูง การผลิตพริกจึงต้องพึ่งพาปุ๋ยเคมีในปริมาณมาก ซึ่งเพิ่มต้นทุนการผลิตและส่งผลกระทบต่อคุณภาพของดินในระยะยาว การใช้แบคทีเรียกลุ่ม Bacillus megaterium เพื่อช่วยส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช ร่วมกับการจัดการธาตุอาหารแบบผสมผสาน จึงเป็นแนวทางเลือกในการลดต้นการผลิตและเพิ่มผลผลิตพริกได้อย่างยั่งยืน ซึ่งการวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาผลของสารชีวภัณฑ์ B. megaterium NK12-1 ร่วมกับการจัดการธาตุอาหารจากปุ๋ยอินทรีย์ และปุ๋ยเคมีต่อการเจริญเติบโต ผลผลิต และการดูดใช้ธาตุอาหารของพริกขี้หนูผลใหญ่พันธุ์ศรีสะเกษ 1 วางแผนการทดลองแบบสุ่มบล็อกสมบูรณ์ (RCBD) จำนวน 4 ซ้ำ ประกอบด้วย 8 กรรมวิธี ได้แก่ กรรมวิธีที่ 1 ควบคุม, กรรมวิธีที่ 2 ใส่ปุ๋ยอินทรีย์ 1,000 กิโลกรัมต่อไร่, กรรมวิธีที่ 3 ใส่ปุ๋ยอินทรีย์ อัตรา 500 กิโลกรัมต่อไร่ และใส่ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดิน, กรรมวิธีที่ 4 ใส่ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดิน, กรรมวิธีที่ 5 แช่เมล็ดด้วยสารชีวภัณฑ์ B. megaterium NK12-1 เพียงอย่างเดียว, กรรมวิธีที่ 6 แช่เมล็ดด้วยสารชีวภัณฑ์ B. megaterium NK12-1 ร่วมกับใส่ปุ๋ยอินทรีย์ 1,000 กิโลกรัมต่อไร่, กรรมวิธีที่ 7 แช่เมล็ดด้วยสารชีวภัณฑ์ B. megaterium NK12-1 ร่วมกับใส่ปุ๋ยอินทรีย์ 500 กิโลกรัมต่อไร่ ร่วมกับการใส่ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดิน และกรรมวิธีที่ 8 แช่เมล็ดด้วยสารชีวภัณฑ์ B. megaterium NK12-1 และใส่ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดิน ผลการศึกษาพบว่า การจัดการธาตุอาหาร (กรรมวิธีที่ 3, 4, 7, 8) มีผลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติต่อความกว้างทรงพุ่ม (p ≤ 0.01) ค่าความเขียว (p ≤ 0.05) และผลผลิต (p ≤ 0.01) โดยกรรมวิธีที่ 3 ใส่ปุ๋ยอินทรีย์ อัตรา 500 กิโลกรัมต่อไร่ และใส่ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดิน มีความกว้างทรงพุ่มสูงสุด เท่ากับ 60.44 เซนติเมตร มีค่าความเขียวสูงสุด เท่ากับ 39.72 SPAD และมีน้ำหนักผลผลิตต่อไร่สูงที่สุดเมื่อเทียบกับกรรมวิธีควบคุม เท่ากับ 49.16 กิโลกรัมต่อไร่ แต่ไม่มีผลต่อความสูงลำต้นและขนาดผลพริก ด้านการดูดใช้ธาตุอาหาร พบว่า การดูดใช้ไนโตรเจนและโพแทสเซียมไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ สำหรับการดูดใช้ฟอสฟอรัสกรรมวิธีที่แช่เมล็ดด้วยสารชีวภัณฑ์ B. megaterium NK12-1 ร่วมกับใส่ปุ๋ยอินทรีย์ 500 กิโลกรัมต่อไร่ ร่วมกับการใส่ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดินมีค่าการดูดใช้ฟอสฟอรัส สูงที่สุด เท่ากับ 0.0191 กรัมต่อต้นแห้ง (ราก, ต้น และใบ) ซึ่งมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p ≤ 0.01)เมื่อเทียบกับกรรมวิธีควบคุม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Journal of TCI is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) licence, unless otherwise stated. Please read our Policies page for more information...
เอกสารอ้างอิง
กรมพัฒนาที่ดิน. (2566). คำแนะนำการใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
กรมวิชาการเกษตร. (2559). พริกขี้หนูผลใหญ่พันธุ์ศรีสะเกษ 1. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
กรมวิชาการเกษตร. (2562). คู่มือการประเมินผลผลิตพืชผัก. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
กรมวิชาการเกษตร. (2565). คู่มือการผลิตเมล็ดพันธุ์พริก. โครงการกระจายพืชพันธุ์ดีสู่กลุ่มผู้ใช้ประโยชน์. ศรีสะเกษ: ศูนย์วิจัยพืชสวนศรีสะเกษ.
กรมวิชาการเกษตร. (2566). คู่มือวิธีการวิเคราะห์ปุ๋ยอินทรีย์. กรุงเทพฯ: กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
กรมวิชาการเกษตร. (ม.ป.ป.). พริกขี้หนูผลใหญ่พันธุ์ศรีสะเกษ 1. ฐานข้อมูลพรรณพืชและเชื้อพันธุกรรมพืช. สืบค้นจาก
https://doaplant.doa.go.th/RecFront/PlantDetail/327
กรมอุตุนิยมวิทยา. (2567). รายงานสภาพอากาศรายเดือน: ปริมาณฝนและปริมาณฝนสะสม ภาคเหนือ เดือนพฤศจิกายน 2566 ถึงเมษายน 2567. กรุงเทพฯ: กรมอุตุนิยมวิทยา.
กองวิจัยและพัฒนาการจัดการที่ดิน. (ม.ป.ป.). คำแนะนำการจัดการดินตามรายชุดดิน. กรมพัฒนาที่ดิน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. http://iddindee.ldd.go.th/SoilSeries/T_1_20032021/5_Series_(Tph).pdf
จำเป็น อ่อนทอง, และ จักรกฤษณ์ พูนภักดี. (2565). คู่มือการวิเคราะห์ดินและพืช. สงขลา: คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
ธนกฤต เลิศจันทรางกูล. (2560). การคัดแยกและศึกษาคุณสมบัติของแบคทีเรียส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืชจากดินรอบรากพริก (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร).
ศูนย์วิจัยควบคุมศัตรูพืชโดยชีวินทรีย์แห่งชาติ ภาคเหนือตอนล่าง. (ม.ป.ป.). บาซิลลัส เอ็นเค12-1 (Bacillus NK12-1) [ฉลากผลิตภัณฑ์]. คณะเกษตรศาสตร์ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยนเรศวร.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. (2566). สถิติการเกษตรของประเทศไทย ปี 2566. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
Anjanadevi, I. P., John, N. S., John, K. S., Jeeva, M. L., & Misra, R. S. (2016). Rock inhabiting potassium solubilizing bacteria from Kerala, India: Characterization and possibility in chemical K fertilizer substitution. Journal of Basic Microbiology, 56(1), 67–77.
https://doi.org/10.1002/jobm.201500139
Bhardwaj, D., Ansari, M. W., Sahoo, R. K., & Tuteja, N. (2014). Biofertilizers function as key player in sustainable agriculture by improving soil fertility, plant tolerance and crop productivity. Microbial Cell Factories, 13(1), 66. https://doi.org/10.1186/1475-2859-13-66
Bhatt, K., & Maheshwari, D. K. (2020). Bacillus megaterium strain CDK25, a novel plant growth promoting bacterium enhances proximate chemical and nutritional composition of Capsicum annuum L. Frontiers in Plant Science, 11, 1147. https://doi.org/10.3389/fpls.2020.01147
Gallaher, R. N., Weldon, C. O., & Futral, J. G. (1976). An aluminum block digester for plant and soil analysis. Soil Science Society of America Journal, 39(4), 803-806.
Ganefianti, D. W., Gusmara, H., & Mindro, N. A. (2024). Correlation between growth and yield of chili pepper cultivated in histisols. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 1302(1), 012013. https://doi.org/10.1088/1755-1315/1302/1/012013
Han, H. S., Supanjani, & Lee, K. D. (2006). Effect of co-inoculation with phosphate and potassium solubilizing bacteria on mineral uptake and growth of pepper and cucumber. Plant, Soil and Environment, 52(3), 130-136. https://doi.org/10.17221/3356-PSE
Hashem, A., Tabassum, B., & Fathi Abd Allah, E. (2019). Bacillus subtilis: A plant-growth promoting rhizobacterium that also impacts biotic stress. Saudi Journal of Biological Sciences, 26(6), 1291-1297. https://doi.org/10.1016/j.sjbs.2019.05.004
Hinkle, D. E., Wiersma, W., & Jurs, S. G. (2003). Applied statistics for the behavioral sciences (5th ed.). Houghton Mifflin.
Kang, S. M., Radhakrishnan, R., Khan, A. L., Kim, M. J., Park, J. M., Kim, B. R., Shin, D. H., & Lee, I. J. (2014). Phosphate solubilizing Bacillus megaterium mj1212 regulates endogenous plant carbohydrates and amino acids contents to promote mustard plant growth. Indian Journal of Microbiology, 54(4), 427-433.
Khan, S. T., Malik, A., Alwarthan, A., & Shaik, M. R. (2023). The enormity of the zinc deficiency problem and available solutions: An overview. Arabian Journal of Chemistry, 15(3), 103668. https://doi.org/10.1016/j.arabjc.2021.103668
Kumar, S., Diksha, Sindhu, S. S., & Kumar, R. (2021). Biofertilizers: An ecofriendly technology for nutrient recycling and environmental sustainability. Current Research in Microbial Sciences, 3, 100094.
Malik, A. A., Chattoo, M. A., Sheemar, G., & Rashid, R. (2011). Growth, yield and fruit quality of sweet pepper hybrid SH-SP-5 (Capsicum annuum L.) as affected by integration of inorganic fertilizers and organic manures (FYM). Journal of Agricultural Technology, 7(4), 1037-1048.
Muharam, F. M., Bronson, K. F., Maas, S. J., & Ritchie, G. L. (2014). Inter-relationships of cotton plant height, canopy width, ground cover and plant nitrogen status indicators. Field Crops Research, 169, 58-69. https://doi.org/10.1016/j.fcr.2014.09.008
Olatunji, T. L., & Afolayan, A. J. (2018). The suitability of chili pepper (Capsicum annuum L.) for alleviating human micronutrient dietary deficiencies: A review. Food Science & Nutrition, 6(8), 2239-2251. https://doi.org/10.1002/fsn3.790
Pahalvi, H. N., Rafiya, L., Rashid, S., Nisar, B., & Kamili, A. N. (2021). Chemical fertilizers and their impact on soil health. In Microbiota and Biofertilizers, Vol 2 (pp. 1-20). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-61010-4_1
Richardson, A. E., & Simpson, R. J. (2011). Soil microorganisms mediating phosphorus availability update on microbial phosphorus. Plant Physiology, 156(3), 989-996. https://doi.org/10.1104/pp.111.175448
Saxena, A. K., Kumar, M., Chakdar, H., Anuroopa, N., & Bagyaraj, D. J. (2020). Bacillus species in soil as a natural resource for plant health and nutrition. Journal of Applied Microbiology, 128(6), 1583-1594. https://doi.org/10.1111/jam.14506
Silva, U. C., Cuadros-Orellana, S., Silva, D. R. C., Freitas-Júnior, L. F., Fernandes, A. C., Leite, L. R., Oliveira, C. A., & de Oliveira, C. A. (2024). Inoculation with Bacillus megaterium CNPMS B119 and Bacillus subtilis CNPMS B2084 improve P-acquisition and maize yield in Brazil. Frontiers in Microbiology, 15, 1426166.
Wu, Z., Chen, X., Lu, X., Zhu, Y., Han, X., Yan, J., Yan, L., & Zou, W. (2024). Impact of combined organic amendments and chemical fertilizers on soil microbial limitations, soil quality, and soybean yield. Plant and Soil, 507, 317-334. https://doi.org/10.1007/s11104-024-06733-4
Ye, L., Zhao, X., Bao, E., Li, J., Zou, Z., & Cao, K. (2020). Bio-organic fertilizer with reduced rates of chemical fertilization improves soil fertility and enhances tomato yield and quality. Scientific Reports, 10(1), 177. https://doi.org/10.1038/s41598-019-56954-2
Zhang, X., Li, J., Shao, L., Qin, F., Yang, J., Gu, H., Zhai, P., & Pan, X. (2023). Effects of organic fertilizers on yield, soil physico-chemical property, soil microbial community diversity and structure of Brassica rapa var. Chinensis. Frontiers in Microbiology, 14, 1132853. https://doi.org/10.3389/fmicb.2023.1132853
Zhao, Y., Zhang, M., Yang, W., Di, H. J., Ma, L., Liu, W., & Li, B. (2019). Effects of microbial inoculants on phosphorus and potassium availability, bacterial community composition, and chili pepper growth in a calcareous soil: A greenhouse study. Journal of Soils and Sediments, 19(10), 3597-3607. https://doi.org/10.1007/s11368-019-02319-1
Zhou, G., Wang, M., Zhu, H., Wang, J., & Zhang, S. (2025). Effects of organic carbon, inorganic phosphorus, and phosphorus-solubilizing bacteria on maize growth, nutrient uptake, and rhizosphere phosphorus availability. Frontiers in Plant Science, 16, 1644448. https://doi.org/10.3389/fpls.2025.1644448
