สมรรถนะการรวมตัวในลักษณะความต้านทานต่อเชื้อ Colletotrichum capsici (C. truncatum) และ Colletotrichum gloeosporioides (C. siamense) ในพริกลูกผสมที่มีแม่เป็นพันธุ์รักษาเกสรเพศผู้เป็นหมัน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
โรคแอนแทรคโนสเป็นโรคที่สร้างความเสียหายต่อผลผลิตพริกทั่วโลก โดยปัจจุบันมีความต้องการใช้พันธุ์พริกลูกผสมที่ต้านทานต่อโรคแอนแทรคโนสในอุตสาหกรรมการผลิตพริกสูงขึ้น ลักษณะเกสรเพศผู้เป็นหมันถูกใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในกระบวนการผลิตเมล็ดพันธุ์ลูกผสม งานทดลองนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินสมรรถนะการรวมตัวทั่วไป และสมรรถนะการรวมตัวเฉพาะในลักษณะความต้านทานโรคของลูกผสมชั่วรุ่นที่ 1 และสายพันธุ์แม่พ่อ โดยทำการปลูกทดสอบลูกผสมชั่วรุ่นที่ 1 จำนวน 9 พันธุ์ เปรียบเทียบกับสายพันธุ์แม่พ่อ โดยวางแผนการทดลองแบบสุ่มในบล็อคสมบูรณ์ (RCBD) 3 ซ้ำ ซ้ำละ 15 ต้น นำผลพริกระยะผลเขียว 15 ผล และผลพริกระยะผลแดง 15 ผล ไปทำการประเมินความรุนแรงของการเกิดโรค โดยใช้วิธี microinjection ด้วยสารแขวนลอยสปอร์เชื้อรา C. capsici (C. truncatum) และ C. gloeosporioides (C. siamense) พบว่าพริกสายพันธุ์แม่พ่อที่มีความสามารถในการรวมตัวทั่วไปดีและมีศักยภาพดีเด่นในลักษณะความต้านทาน คือ สายพันธุ์แม่ (B-line) ที่มีค่า GCA สูงในลักษณะผลผลิต และมีค่า GCA ต่ำหรือติดลบในลักษณะเปอร์เซ็นต์ความรุนแรงของโรค ได้แก่ MS25 และสายพันธุ์พ่อ (C-line) ที่มีค่า GCA สูงในลักษณะผลผลิต และมีค่า GCA ต่ำหรือติดลบในลักษณะเปอร์เซ็นต์ความรุนแรงของโรค ได้แก่ AT1-15 และ AT3-15 ดังนั้นทั้งสายพันธุ์แม่และพ่อดังกล่าวจึงเหมาะสำหรับใช้เป็นสายพันธุ์แม่พ่อที่ดี ในการสร้างพันธุ์ลูกผสมที่มีความต้านทานโรค และให้ผลผลิตดี นอกจากนี้สายพันธุ์แม่พ่อทั้ง 3 พันธุ์ ให้คู่ผสมที่มีสมรรถนะการรวมตัวเฉพาะที่มีศักยภาพดีในลักษณะความต้านทานโรคแอนแทรคโนส และผลผลิต คือคู่ผสม UBB/AT3-15, MS25/AT5-12 และ MS25/AT1-15 โดยแสดงค่า SCA เปอร์เซ็นต์ความรุนแรงการเกิดโรคค่อนข้างต่ำมีศักยภาพดีทั้งในด้านผลผลิตสูง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
เจตษฎา อุตรพันธ์, ทวีศักดิภู่หลำ, เฉลิมพล ภูมิไชย์ และประภา ศรีพิจิตต์. 2552. การวิเคราะห์พันธุกรรมที่ควบคุมลักษณะความต้านทานโรคราสนิมในข้าวโพดหวาน. การประชุมทางวิชาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ครั้งที่ 47.
ฉัตรสุดา เผือกใจแผ้ว, ชิษณุพงศ์ เพชรพรรณ และอรอุมา เรืองวงษ์. 2564. การประเมินความต้านทานต่อสารป้องกันกำจัดเชื้อราบางสปีชีส์ของรา Colletotrichum spp. ที่ก่อโรคในพริก. แก่นเกษตร. 49: 801-807.
ธวัชชัย มศิริยานันท์, หทัยรัตน์ กิ่งกำปัง, สมศักดิ์ ครามโชติ, สุชีลา เตชะวงค์เสถียร, นครินทร์ จี้อาทิตย์, Wen-Shi Tsai, Sanjeet Kumar และพัชราภรณ์ สุวอ. 2564. ความสามารถในการรวมตัวของลักษณะผลผลิตและความต้านทานต่อเชื้อ Pepper yellow leaf curl Thailand virus ในพริก (Capsicum annuum L.). เกษตรพระจอมเกล้า. 39: 39- 48.
นุชรีย์ พรำนัก, ธัญญารัตน์ ตาอินต๊ะ, เพชรรัตน์ ธรรมเบญจพล และสุชีลา เตชะวงค์เสถียร. 2564. การประเมิน และคัดเลือกลักษณะปรากฏของพริกที่ต้านทานต่อโรคแอนแทรคโนส. แก่นเกษตร. 49: 622-633.
ปิยะพร พรมสุวรรณ์ และเฉลิมศรี นนทสวัสดิ์ศรี. 2560. อิทธิพลของสายพันธุ์รักษาความเป็นหมันที่มีต่อความเป็นหมันของเกสรเพศผู้ในการพัฒนาสายพันธุ์แม่ (A-line) ของพริก. มหาวิทยาลัยศรีนครินทร์วิโรฒ (สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี). 9: 119-127.
ชนิตา อ่างรัมย์, พัชราภรณ์ สุวอ, อรวรรณ ชัชวาลการพาณิชย์, น้ำทิพย์ พิรณฤทธิ์, สุชีลา เตชะวงค์เสถียร, ภาสกร เขียวขจี และสมศักดิ์ ครามโชติ. 2565. ความต้านทานของพริกพันธุ์ปรับปรุง (Capsicum annuum L.) ที่ได้รับยีนต้านทานโรคแอนแทรคโนสพริกจาก PBC80 และ PBC932 ต่อเชื้อ Colletotrichum 3 สปีชีส์. แก่นเกษตร. 50: 1266-1275.
พิชญภา มหาสุข. 2552. การศึกษาพันธุกรรมความต้านทานโรคแอนแทรคโนสในพริก Capsicum baccatum PBC80. วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพฯ.
พีระศักดิ์ ศรีนิเวศน์. 2525. พันธุศาสตร์ปริมาณที่ใช้ในการปรับปรุงพันธุ์พืช. กรุงเทพฯ, ภาควิชาพืชไร่นา คณะเกษตรมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ไพศาล วุฒิจำนงค์. 2527. การปรับปรุงพันธุ์พืช. กรุงเทพฯ: ภาควิชาพืชไร่นา คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
วริษา สุทธิลักษณ์, พัชราภรณ์ สุวอ, พลัง สุริหาร และพรชัย หาระโคตร. 2563. ความสามารถในการรวมตัวสำหรับผลผลิตและ คุณภาพการบริโภคในสายพันธุ์ข้าวโพดหวานพิเศษยีนด้อยร่วมที่พัฒนาจากเชื่อพันธุกรรมต่างประเทศ. แก่นเกษตร. 48: 1216-1228.
วิลาวัณย์ ใคร่ครวญ, รักชัย คุรุบรรเจิดจิต, ศัลยมล นิเทศพัฒนพงษ์ และอำไพ ประเสริฐสุข. 2558. โครงการปรับปรุงพันธุ์เพื่อเพิ่มมูลค่าผลผลิตพริก: รายงานโครงการวิจัย. กรมวิชาการเกษตร, กรุงเทพฯ.
สุชีลา เตชะวงค์เสถียร. 2557. พริก: นวัตกรรมจากทฤษฎีการปรับปรุงพันธุ์พืชสู่การใช้ประโยชน์. โรงพิมพ์คลังนานาวิทยา. ขอนแก่น.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. 2567. ข้อมูลการส่งออกเมล็ดพันธุ์สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ 2567. 30 ปี NSTDA กับอุตสาหกรรมเมล็ดพันธุ์ไทย.
หทัยภัทร อินทร์ประเสริฐ, พัชราภรณ์ สุวอ, สุชีลา เตชะวงค์เสถียร, นครินทร์ จี้อาทิตย์, อรวรรณ ชัชวาลการพาณิชย์, น้ำทิพย์ พิรณฤทธิ์ และสมศักดิ์ ครามโชติ. 2565. การประเมินพริกพันธุ์ปรับปรุง (Capsicum annuum L.) ที่ได้รับยีนต้านทานโรคแอนแทรกโนสจากพริกพันธุ์ PBC80 และ PBC932 ต้านทานต่อเชื้อ Colletotrichum acutatum. แก่นเกษตร. 50: 1254-1265.
เอกพงษ์ หลักแต่ง, จานุลักษณ์ ขนบดี และปิยะวดี เจริญวัฒนะ. 2563. สมรรถนะการผสมในลักษณะผลผลิตและความต้านทานต่อโรคราน้ำค้างของแตงกวาผลยาว. น. 542–548. ใน: การประชุมวิชาการด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ครั้งที่ 2 ประจำปี 2563 วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสร้างสรรค์นวัตกรรมเพื่อชุมชน, 28 กุมภาพันธ์ 2563. คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, เลย.
อาภากร เฟื่องถี, พลัง สุริหาร, กมล เลิศรัตน์, จิรวัฒน์ สนิทชน และสมพงศ์ จันทร์แก้ว. 2562. ความสามารถในการรวมตัวสำหรับลักษณะอายุเก็บเกี่ยวสั้นและผลผลิตของสายพันธุ์แท้ข้าวโพดข้าวเหนียวและข้าวโพดหวาน. แก่นเกษตร. 47: 105–114.
Damm. U., J. H. C Woudenberg, P. F. Cannon, and P. W. Crous. 2009. Colletotrichum species with curved conidia from herbaceous hosts. Fungal Diversity. 39: 45–87.
Damm, U., P. F. Cannon, J. H. C. Woudenberg, P. R. Johnston, B. S. Weir, Y. P. Tan, R. G. Shivas, and P. W. Crous 2012. The Colletotrichum boninense species complex. Studies in Mycology. 73: 1–36.
Dhaliwal, M. S., and S. K. Jindal. 2014. Induction and exploitation of nuclear and cytoplasmic male sterility in pepper (Capsicum spp.). The Journal of Horticultural Science and Biotechnology. 89: 471-479.
De Oliveira, C. V. S., K. S. Matos, D. M. C. de Albuquerque, R. E Hanada, and G. F. da Silva. 2017. Identification of Colletotrichum isolates from Capsicum chinense in Amazon. Genetics and Molecular Research. 16.
Lee, J., J. W. Do, and J. B. Yoon. 2011. Development of STS markers linked to the major QTLs for resistance to the pepper anthracnose caused by Colletotrichum acutatum and C. capsici. Horticulture, Environment, and Biotechnology. 52: 596–601.
Mahasuk, P., N. Khumpeng, S. Wasee, P. W. J. Taylor, and O. Mongkolporn. 2009. Inheritance of resistance to anthracnose (Colletotrichum capsici) at seedling and fruiting stages in chili pepper (Capsicum spp.). Plant Breed. 128: 701.
Meena, O. P., M. S. Dhaliwa, S. K. Jindal, and M. Rani. 2020. Cytoplasmic male sterile lines with desirable combining ability enhance the concentration annuum under temperature stress conditions. Industrial Crops and Products. 145.
Mongkolporn, O., and P. W. J. Taylor. 2018. Chili anthracnose: Colletotrichum taxonomy and pathogenicity. Plant Pathology. 67: 1255-1263.
Mongkolporn, O., P. Montri, T. Supakaew, and P. W. J. Taylor. 2010. Differential reactions on mature green and ripe chili fruit infected by three Colletotrichum spp. Plant Disease. 94: 306–310.
Pakdeevaraporn, P., S. Wasee, P. W. J. Taylor, and O. Mongkolporn. 2005. Inheritance of resistance to anthracnose caused by Colletotrichum capsici in Capsicum. Plant Breeding. 124: 206-214.
Paril, J., J. Reif, A. Fournier-Level, and M. Pourkheirandish. 2024. Heterosis in crop improvement. The Plant Journal. 117: 23–32.
Saengarun, P., P. Suwor, H. Inprasert, N. Kumsee, W. S. Tsai, S. Techawongstien, T. Tainta, S. Kumar, N. Jeeatid, O. Chatchawankanphanich, and S. Kramchote. 2025. Combining ability analysis in anthracnose resistant introgression inbreds and developing improved resistant lines of pepper (Capsicum annuum L.). Scientia Horticulturae. 339: 113899.
Sangarun, P., P. Suwor, K. Saetiew, W.S. Tsai, S. Techawongstien, T. Tarinta, S. Kumar, N. Jeeartid, O. Chatchawankanphanich, N. Phironrit, and S. Kramchote. 2023. Gene actions of resistance to anthracnose (Colletotrichum acutatum) of six F1 hybrid chili cultivars at the mature green fruit stage. Acta Horticulturae. 136: 247-252.
Than, P. P., R. Jeewon, K. D. Hyde, S. Pongsupasamit, O. Mongkolporn, and P. W. J. Taylor. 2008. Characterization and pathogenicity of Colletotrichum species associated with anthracnose on chilli (Capsicum spp.) in Thailand. Plant Pathology. 33: 23-38.
Vasupalli, N., K. Mogilicherla, V. Shaik, K. R. S. Rao, S. R. Bhat, and X. Lin. 2025. Advances in plant male sterility for hybrid seed production: an overview of conditional nuclear male sterile lines and biotechnology-based male sterile systems. Plant Science. 16.
Voorrips, R. E., R. Finkers, L. Sanjaya, and R. Groenwold. 2004. QTL mapping of anthracnose (Colletotrichum spp.) resistance in a cross between Capsicum annuum and C. chinense. Theoretical and Applied Genetics. 109: 1275–1282.
