การเปรียบเทียบพันธุกรรมความต้านทานต่อแมลงบั่วในข้าวพันธุ์พื้นเมืองเหมยนอง 62 เอ็ม และข้าวพันธุ์ปลูก กข22
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
แมลงบั่ว (Orseolia oryzae; Asian rice gall midge) เป็นแมลงศัตรูข้าวที่สำคัญในเอเชีย ทำให้ผลผลิตข้าวลดลง งานวิจัยนี้จึงได้ศึกษาพันธุกรรมความต้านทานต่อแมลงบั่วในข้าวพันธุ์ปลูก กข22 เปรียบเทียบกับข้าวพื้นเมืองเหมยนอง 62 เอ็ม จากการประเมินปฏิกิริยาต่อแมลงบั่วในประชากรข้าวชั่วที่ F2 จำนวน 2 ประชากร ที่เกิดจากคู่ผสมระหว่าง PYO16-001-3-24B กับเหมยนอง 62 เอ็ม และ PYO16-001-3-24B กับ กข22 ในสภาพโรงเรือน โดยใช้ประชากรแมลงบั่วจังหวัดแพร่ และทดสอบอัตราส่วนการกระจายตัวของประชากรรุ่นลูกที่แสดงความอ่อนแอต่อความต้านทาน ด้วยวิธีการทดสอบไคสแควร์ พบว่า มีอัตราส่วนสอดคล้องกับ 9:7 แสดงว่าเหมยนอง 62 เอ็ม และ กข22 มียีนด้อยที่ควบคุมลักษณะต้านทานต่อแมลงบั่ว จำนวน 2 ยีน และมีปฏิกิริยาการข่มของยีนต่างตำแหน่งแบบดูพลิเกท รีเซสสีบยีน (duplicate recessive gene) และเมื่อตรวจสอบจีโนไทป์ด้วยเครื่องหมายดีเอ็นเอ ชนิด SSR ที่อยู่ในบริเวณ gm12 พบว่า RM3340 มีความสัมพันธ์กับลักษณะความต้านทานต่อแมลงบั่วในข้าวเหมยนอง 62 เอ็ม และเมื่อนำข้าวสายพันธุ์ชั่วที่ F4 จำนวน 15 สายพันธุ์ ที่ได้รับ gm12 มาจากเหมยนอง จำนวน 3 สายพันธุ์ และ กข22 จำนวน 12 สายพันธุ์ มาทดสอบปฏิกิริยาต่อแมลงบั่ว จำนวน 3 ประชากร ได้แก่ แมลงบั่วจากจังหวัดเชียงราย น่าน และ แพร่ พบว่า มีสายพันธุ์ที่แสดงความต้านทาน (R) หรือค่อนข้างต้านทาน (MR) ต่อแมลงบั่วทั้ง 3 ประชากร มีจำนวน 4 สายพันธุ์ แสดงว่า กข22 มี gm12 ที่ควบคุมความต้านทานต่อแมลงบั่ว ซึ่งอาจได้รับมาจากข้าวเหมยนอง 62 เอ็ม ที่เป็นบรรพบุรุษของ กข22 จากผลดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า กข22 สามารถใช้เป็นแหล่งพันธุกรรมความต้านทาน สำหรับการพัฒนาข้าวพันธุ์อื่น ๆ ให้ต้านทานต่อแมลงบั่ว โดยการถ่ายทอด gm12 เข้าสู่ข้าวพันธุ์รับ และใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอช่วยในการคัดเลือกได้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมการข้าว. 2560. ประกาศกรมการข้าว เรื่องเตือนภัยการระบาดของแมลงบั่ว วันที่ 7 มีนาคม 2560. แหล่งข้อมูล: https://oictc.ricethailand.go.th/web/images/pdf/22.03.60/01.pdf. ค้นเมื่อ 10 ตุลาคม 2567.
จิรพงศ์ ใจรินทร์, กัลยา สานเสน, สงวน เทียงดีฤทธิ์, พิกุล ลีลากุด, รุ่งนภา กาวิชัย, วันทนา ศรีรัตนศักดิ์ และนรินี เจียงวรรธนะ. 2552. ความหลากหลายทางพันธุกรรมและชีวชนิดของแมลงบั่วในประเทศไทย. วารสารวิชาการข้าว. 3: 39-47.
พันนิภา ยาใจ, อัญชลี ตาคำ และกุลชนา เกศสุวรรณ. 2558. ประเมินความเสียหายและระดับเศรษฐกิจของแมลงบั่วที่เข้าทำลายข้าวพันธุ์ต้านทานและอ่อนแอ. น. 185-195. ใน: สัมมนาวิชาการข้าว กลุ่มศูนย์วิจัยข้าวภาคเหนือตอนบนและภาคเหนือตอนล่าง ครั้งที่ 8 ประจำปี 2558. กองวิจัยและพัฒนาข้าว, กรมการข้าว.
พิกุล ลีลากุด, ศักดา คงสิลา, พัณณ์ชิตา เวชสาร, กุลชนา ดาร์เวล, ยศวริศ พันธุ์เสนี, อริสรา สุตันตั้งใจ ชนิตา อุปรัง, พันนิภา ยาใจ, กัลยา บุญสง่า, วราพงษ์ ชมาฤกษ์ และจิรพงศ์ ใจรินทร์. 2563. การค้นพบยีนต้านทานแมลงบั่ว GM12 ในข้าวพันธุ์เหมยนอง 62 เอ็ม. น.69-72. ใน: เอกสารประกอบการประชุมวิชาการข้าวและธัญพืชเมืองหนาว. วันที่ 18-20 กุมภาพันธ์ 2563, ขอนแก่น, กรมการข้าว.
วันทนา ศรีรัตนศักดิ์. 2560. แมลงบั่ว: ศัตรูข้าวที่ต้องจัดการการระบาด. วารสารวิชาการข้าว. 8: 84-108.
ไวพจน์ กันจู, พายัพภูเบศวร์ มากกูล, พันนิภา ยาใจ, เฉลิมขวัญ ฉิมวัย, ศิริพร กออินทร์ศักดิ์, วราวุฒิ โล๊ะสุข, นิรุตติ์ โปทะปัญญา และธีรยุทธ ตู้จินดา. 2564. การพัฒนาพันธุ์ข้าวเหนียวหอมนาชลประทานโดยใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอช่วยในการคัดเลือก: การประเมินผลผลิตและคุณภาพเมล็ดของสายพันธุ์ข้าวเหนียวหอม ไม่ไวต่อช่วงแสง ที่พัฒนาจากข้าวเหนียวพันธุ์สันป่าตอง 1 (ปีที่ 2). รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์, สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร.
ศูนย์ติดตามและแก้ไขปัญหาภัยพิบัติด้านการเกษตร. 2566. รายงานสถานการณ์ภัยพิบัติด้านการเกษตร วันที่ 4 มกราคม 2566. แหล่งข้อมูล: https://www.moac.go.th/warning-preview-451891791974. ค้นเมื่อ 10 ตุลาคม 2567.
สมใจ สาลีโท, นันทิดา สินสายไทย, นภสร แก้ววิเศษ, เรณู จำปาเกตุ, พุธชาติ ศรีพนม, ชลณิภา นวลทอง, ชะเอม เกษมรัตน์, ชรินทร์ แก้วคำแจ้ง, รุ่งฤดี ทัณทะรักษ์, ชิษณุชา บุดดาบุญ, ชนะ ศรีสมภาร, ปัญญา คำแสนพันธ์, เอกสิทธิ์ สกุลคู, วีระศักดิ์ หอมสมบัติ, อรสา วงษ์เกษม, พยอม โคเบลลี่, สุกัญญา กรานโต, พัชราภรณ์ รักชุม, อังคณา กันทาจันทร์ และยุพดี รัตนพันธุ์. 2560. ข้าวเหนียวพันธุ์ กข22. วารสารวิชาการข้าว. 8: 25-43.
Bentur, J. S., N. Rawat, D. Divya, D. K. Sinha, R. Agarrwal, I. Atray, and S. Nair. 2016. Rice-gall midge interactions: battle for survival. Journal of Insect Physiology. 84: 40–49.
Caetano, A. 1997. Resolving DNA amplification products using polyacrylamide gel electrophoresis and silver staining. pp.119-134. In Micheli, R. M., and R. Bova. Fingerprinting methods based on PCR. Springer-Ver-lag, Heidelberg.
Divya, D., K. Himabindu, N. Sahu, S. Nair, and J. S. Bentur. 2015. Cloning of a gene encoding LRR protein and its validation as candidate gall midge resistance gene, Gm4 in rice. Euphytica. 203: 185–195.
Divya, D., N. Sahu, S. Nair, and J. S. Bentur. 2018. Map-based cloning and validation of a gall midge resistance gene, Gm8, encoding a proline-rich protein in the rice variety Aganni. Molecular Biology Reports. 45: 2075–2086.
Himabindu, K., K. Suneetha, V. S. A. K. Sama, and J. S. Bentur. 2010. A new rice gall midge resistance gene in the breeding line CR57-MR1523, mapping with flanking markers and development of NILs. Euphytica. 174: 179–187.
Huang, X., X. Wei, T. Sang, Q. Zhao, Q. Feng, Y. Zhao, C. Li, C. Zhu, T. Lu, Z. Zhang, M. Li, D. Fan, Y. Guo, A. Wang, L. Wang, L. Deng, W. Li, Y. Lu, Q. Weng, K. Liu, T. Huang, T. Zhou, Y. Jing, W. Li, Z. Lin, E. S. Buckler, Q. Qian, Q. F. Zhang, J. Li, and B. Han. 2010. Genome-wide association studies of 14 agronomic traits in rice landraces. Nature Genetics. 42: 961-967.
IRRI. 2002. Standard Evaluation system for rice (SES). International Rice Research Institute, Los Banos, Philippines.
Lee, K. S., S. Rasabandith, E. R. Angeles, and G. S. Khush. 2003. Inheritance of resistance to bacterial blight in 21 cultivars of rice. Phytopathology. 93: 147-152.
Leelagud, P., S. Kongsila, P. Vejchasarn, K. Darwell, Y. Phansenee, A. Suthanthangjai, C. Uparang, R. Kawichi, P. Yajai, K. Boonsa-nga, V. Chamarerk, and J. Jairin. 2020. Genetic diversity of Asian rice gall midge based on mtCOI gene sequences and identification of a novel resistance locus gm12 in rice cultivar MN62M. Molecular Biology Reports. 47: 4273-4283.
Lu, J., L. He, J. Xu, C. Xu, C. Li, S. Wei, and J. Su. 2013. Identification and genetic analysis of gall midge resistance in rice germplasm 91-1A2. Rice Science. 20: 73-78.
Mathur, K. C., and S. Rajamani. 1984. Orseolia and rice: Cecidogenous interactions. Proceedings: Animal Sciences. 93: 283-292.
Myint, K. M., S. Arikit, S. Wanchana, T. Yoshihashi, K. Choowongkomon, and A. Vanavichit. 2012. A PCR-based marker for a locus conferring the aroma in Myanmar rice (Oryza sativa L.). Theory Applied Genetics. 125: 887-896.
Sahu, N., B. G. Gadratagi, L. K. Rath, A. Chandrappa, R. P. Sah, L. Mandal, G. P. P. Govindharaj, N. B. Patil, T. Adak, A. Mahendiran, and P. C. Rath. 2023. Marker-trait association analysis for gall midge (Orseolia oryzae) resistance in a diverse rice population. Annals Applied Biology. 182: 361-370.
Sama, V. S. A. K., K. Himabindu, S. B. Naik, R. M. Sundaram, B. C. Viraktamath, and J. S. Bentur. 2012. Mapping and MAS breeding of an allelic gene to the Gm8 for resistance to Asian rice gall midge. Euphytica. 187: 393–400.
Sardesai, N., K. R. Rajyashri, S. K. Behura, S. Nair, and M. Mohan. 2001. Genetic, physiological and molecular interactions of rice and its major dipteran pest, gall midge. Plant Cell, Tissue and Organ Culture. 64: 115–131.
Tanksley, S. D. 1993. Mapping polygenes. Annual Review of Genetics. 27: 205-233.
Ukwungwu, M. N., C. T. Williams, and O. Okhldlevble. 1999. Screening of African rice, Oryza glaberrima Steud, for resistance to rice gall midge, Orseolia oryzivora Harris and Gagné. Journal of Food Technology in Africa. 4: 108–110.
Vanavichit, A., T. Yoshihashi, S. Wanchana, S. Areekit, D. Saengsraku, W. Kamolsukyunyong, J. Lanceras, T. Toojinda, and S. Tragoonrung. 2004. Positional cloning of Os2AP, the aromatic gene controlling the biosynthetic switch of 2-acetyl-1-pyrroline and gamma aminobutyric acid (GABA) in rice. In Proceedings of the 1st International Conference on Rice for the Future. 31 August– 3 September 2004, Bangkok.
Varshney, R. K., A. Graner, and M. E. Sorrells. 2005. Genic microsatellite markers in plants: features and applications. Trends in Biotechnology. 23: 48-55.
Yasala, A. K., N. Rawat, V. S. A. K. Sama, H. B. Kudapa, R. M. Sundaram, and J. S. Bentur. 2012. In silico analysis for gene content in rice genomic regions mapped for the gall midge resistance genes. Plant Omics Journal. 5: 405–413.
Zhao, C., C. Rispe, and P. D. Nabity. 2019. Secretory RING finger proteins function as effectors in a grapevine galling insect. BMC Genomics. 20: article ID 923.
