ความต้านทานสารกำจัดวัชพืช pyrazosulfuron-ethyl ของผักปอดนา (Sphenoclea zeylanica Gaertn.) ในพื้นที่ปลูกข้าวของประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ผักปอดนา (Sphenoclea zeylanica Gaertn.) เป็นวัชพืชที่เป็นปัญหาสำคัญในนาข้าว เกษตรกรส่วนใหญ่ใช้สารกำจัดวัชพืชในกลุ่มยับยั้งการทำงานของเอมไซม์ acetolactate synthase (ALS) และกลุ่มที่มีคุณสมบัติคล้ายฮอร์โมน auxin (Auxin Mimics) ในการกำจัดผักปอดนา จากการรายงานของเกษตรกรพบว่าสารกำจัดวัชพืช pyrazosulfuron-ethyl ไม่สามารถควบคุมผักปอดนา ได้อย่างสมบูรณ์ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจความต้านทานของผักปอดนาต่อสาร pyrazosulfuron-ethyl จากผักปอดนา จำนวน 100 ประชากรในพื้นที่นาข้าวที่สำคัญของประเทศไทย ประเมินระดับความต้านทานของผักปอดนาต่อสาร pyrazosulfuron-ethyl และศึกษาสารทางเลือกที่มีประสิทธิควบคุมผักปอดนาต้านทานสาร pyrazosulfuron-ethyl ผลการศึกษาพบความต้านทานของผักปอดนาต่อสารกำจัดวัชพืช pyrazosulfuron-ethyl จำนวน 52 ประชากร (52%) เมื่อแยกตามภูมิภาค ประชากรผักปอดนาในภาคกลางมีความต้านทานต่อสารมากกว่าภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เมื่อพิจารณาค่า GR50 จากน้ำหนักแห้งหลังพ่นสาร pyrazosulfuron-ethyl ในประชากรผักปอดนาที่ต้านทานจากพื้นที่จังหวัดอ่างทอง (P22) และจังหวัดพระนครศรีอยุธยา (P43) มีค่าเท่ากับ 33.36 และ 19.18 กรัมสารออกฤทธิ์ต่อไร่ คิดเป็น 111.2 และ 63.93 เท่า เมื่อเทียบกับประชากรอ่อนแอจากพื้นที่จังหวัดสุรินทร์ (P54; GR50 เท่ากับ 0.3 กรัมสารออกฤทธิ์ต่อไร่) ตามลำดับ พบความต้านทานข้ามของประชากรผักปอดนาต้านทานสาร pyrazosulfuron-ethyl (P22 และ P43) ไปยังสารกำจัดวัชพืช bispyribac-sodium ซึ่งอยู่ในกลุ่มเดียวกัน ในขณะที่สารกำจัดวัชพืช propanil, carfentrazone-ethyl และ 2,4-D มีประสิทธิภาพในการควบคุมผักปอดนา 2 ประชากร ที่ต้านทานสาร pyrazosulfuron-ethyl โดยสามารถที่จะแนะนำสารกำจัดวัชพืชดังกล่าวร่วมกับวิธีการควบคุมวัชพืชโดยไม่ใช้สารเคมีวิธีอื่น เพื่อใช้ในการจัดการผักปอดนา ต้านทานสารกำจัดวัชพืช pyrazosulfuron-ethyl ในนาข้าวได้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กนกวรรณ ดาราหมาน, จำเนียร ชมภู และทศพล พรพรหม. 2565. การเกิดความต้านทานสารกำจัดวัชพืชหลายกลุ่มในประชากรหญ้าแดงต้านทานสารไพริเบนโซซิมในนาข้าว. วารสารเกษตร. 38: 63 -75.
กลุ่มวิจัยวัชพืช. 2554. คำแนะนำการควบคุมวัชพืชและการใช้สารกำจัดวัชพืช. สำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืช กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
จรรยา มณีโชติ. 2561. วัชพืชต้านทานสารกำจัดวัชพืช. น. 297-317. ใน: เอกสารประกอบการฝึกอบรมหลักสูตร “การจำแนก และการจัดการวัชพืช”12-14 มิถุนายน 2561 กลุ่มวิจัยวัชพืช สำนักอารักขาพืช กรมวิชาการเกษตร.
จรัญญา ปิ่นสุภา, อุษณีย์ จินดากุล, เทอดพงษ์ มหาวงศ์, เอกรัตน์ ธนูทอง, ปรัชญา เอกฐิน, ยุรวรรณ อนันตนมณี และสุพรรณิกา อินต๊ะนนท์. 2564. การต้านทานสารกำจัดวัชพืชกลุ่ม Aryloxyphenoxy-propionate ของหญ้าตีนกา (Eleusine indica (L.) Gaertn.) ในประเทศไทย. วารสารวิชาการเกษตร. 39: 293-305.
ชอุ่ม เปรมัษเฐียร และศิริพร ซึงสนธิพร. 2533. อิทธิพลของสารที่สกัดจากผักปอดนาต่อการเจริญเติบโตของวัชพืช. วารสารวิชาการเกษตร. 8: 29-34.
ณัฐพล ราชสภา จำเนียร ชมภู และทศพล พรพรหม. 2565. การเกิดความต้านทานสารกำจัดวัชพืชหลายกลุ่มในกกหนวดปลาดุกต้านทานสารพีน็อกซูแลมในนาข้าว. วารสารวิชาการเกษตร. 40: 32-44.
มงคล ศรีเพียงจันทร์, จำเนียร ชมภู และทศพล พรพรหม. 2565. ทางเลือกการใช้สารกำจัดวัชพืชในการจัดการหญ้าข้าวนกต้านทานสารพีน็อกซูแลมในนาข้าว. แก่นเกษตร. 50: 760-771.
Baltazar, A. M. 2017. Herbicide‐resistant weeds in the Philippines: Status and resistance mechanisms. Weed Biology and Management. 17: 55-67.
Damalas, C. A., and S. D. Koutroubas. 2023. Herbicide-resistant barnyardgrass (Echinochloa crus-galli) in global rice production. Weed Biology and Management. 23: 23–33.
European Herbicide Resistance Action Committee – EHRAC. 2017. European guidelines to conduct herbicide resistance tests. European Herbicide Resistance Action Committee. Available: http://hracglobal.com/europe/files/docs/Europe_Guidelines_Herbicide_Resistance-tests_13Oct17.pdf. Accessed: Mar.13, 2022.
Heap, I. M. 2024. The International survey of herbicide resistant weeds. Available: http://www.weedscience.org. Accessed: Nov.11, 2024.
International Rice Research Institute- IRRI. 2019. Rice knowledge bank. Available: http://www.knowledgebank.irri.org/training/fact-sheets/item/sphenoclea-zeylanica. Accessed: Nov.11, 2024.
Kacan, K., N. Tursun, H. Ullah, and A. Datta. 2020. Barnyardgrass (Echinochloa crus-galli (L.) P. Beauv.) resistance to acetolactate synthase-inhibiting and other herbicides in rice in Turkey. Plant, Soil and Environment. 66: 357-365.
Krumsri, R., H. Kato-Noguchi, and T. Poonpaiboonpipat. 2020. Allelopathic effect of Sphenoclea zeylanica Gaertn. on rice (Oryza sativa L.) germination and seedling growth. Available: https://www.researchgate.net/publication/348267579. Accessed: Sep.1, 2025.
Kurmi, K., and G. R. Das. 2009. Effect of herbicides on weed control in transplanted rice. Journal of Agricultural Sciences. 79: 313-316.
Llewellyn, R. S., and S. B. Powles. 2001. High levels of herbicide resistance in rigid rye-grass (Lolium rigidum) in the wheat belt of western Australia. Weed Technology. 15: 242-248.
Maneechote, C., S. Samanwong, X. Q. Zhang, and S. B. Powles. 2005. Resistance to ACCase-inihibiting herbicides in a population of sprangletop [Leptochloa chinensis (L.) Nees] in Thailand. Weed Sciences. 53: 290-295.
Pinsupa, J., A. Chindakul, and S. Intanon. 2022. Distribution and resistance of barnyardgrass to quinclorac in rice fields in Thailand. Advances in Weed Science. 40: e020220004.
Pornprom,T., P. Mahatamnuchokeand, and K. Usui. 2006. The role of altered acetyl-CoA carboxylase in conferring resistance to fenoxaprop-P ethyl in Chinese sprangletop (Leptochloa chinensis L. Nees). Pest Management Science. 62: 1109-1115.
R Core Team. 2024. R: A Language and environment for statistical computing. R foundation for statistical Computing, Vienna, Austria. Available: https://www.R-project.org/>. Accessed: Mar.15, 2024.
Ritz, C., F. Baty, J. C. Streibig, and D. Gerhard. 2015. Dose-response analysis using R. PLOS ONE. 10: e0146021.
Rojas-Sandoval, J. 2023. Sphenoclea zeylanica (gooseweed). Available: https://www.CABI.org/metadata/datasheet/51031. Accessed: Sep.25, 2024.
Seefeldt, S. S., J. E. Jensen, and E. P. Fuerst. 1995. Log-logistic analysis of herbicide dose-response relationships. Weed Technology. 9: 218-227.
Shaner, D. 2014. Herbicide handbook. 10th Edition. Lawrence: Weed Science Society of America.
Steffens B., T. Geske, and M. Sauter. 2011. Aerenchyma formation in the rice stem and itspromotion by H2O2. New Phytologist. 190: 369–378.
Streibig, J. C., M. Rudemo, and J. E. Jensen. 1993. Dose-response curves and statistical models. Pages 29-53. In: Herbicide Bioassay. CRC Press, Boca Raton, Florida.
Widianto R., D. Kurniadie, D. Widayat, U. Umiyati, C. Nasahi, S. Sari, A. S. Juraimi, and H. Kato-Noguchi. 2022. Acetolactate Synthase-Inhibitor Resistance in Monochoria vaginalis (Burm. f.) C. Presl from Indonesia. Plants. 11: 400.
