ความผันแปรของลักษณะปรากฏและข้อเสนอเชิงการคัดเลือกพันธุ์ด้านการเจริญเติบโตและความทนเค็มของปลานิล (Oreochromis niloticus) ภายใต้ระบบการเลี้ยงในน้ำเค็ม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ปลานิล (Oreochromis niloticus) เป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจสำคัญของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะในประเทศไทยซึ่งมีการเพาะเลี้ยงในเขตน้ำเค็มบริเวณชายฝั่งทะเลภาคตะวันออกและภาคใต้คิดเป็นสัดส่วนมากกว่า 20% ของการผลิตปลานิลทั้งประเทศ อย่างไรก็ตาม ข้อมูลเชิงระบบเกี่ยวกับลักษณะฟีโนไทป์ของปลานิลภายใต้สภาวะน้ำเค็มยังมีจำกัด งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความผันแปรของลักษณะฟีโนไทป์ด้านการเจริญเติบโตและความทนเค็มของปลานิลสายพันธุ์ปรับปรุงภายใต้ความเค็ม 32 ส่วนในพัน (ppt) โดยใช้ประชากรปลา 4,232 ตัว จาก 213 ครอบครัว (full-sib family) ที่ได้รับการติดเครื่องหมายด้วยไมโครชิป PIT และเลี้ยงในระบบที่ใกล้เคียงกับการจัดการเชิงพาณิชย์จริง การวิเคราะห์ข้อมูลด้วยแบบจำลองเชิงเส้นทั่วไปและลอจิสติก พบว่า ปลานิลมีอัตรารอดชีวิตเฉลี่ยสูง (92.4%) โดยปลาชุดที่ 1 (อายุเฉลี่ย 150.8 วัน) มีอัตรารอดสูงกว่า (96.1%) แต่น้ำหนักตัวเฉลี่ยต่ำกว่า (507.9 ± 100.3 กรัม) เมื่อเทียบกับชุดที่ 2 (528.0 ± 142.0 กรัม, อายุเฉลี่ย 161.5 วัน) เพศผู้มีน้ำหนักมากกว่าเพศเมียประมาณ 10% นอกจากนี้ยังพบความผันแปรของน้ำหนักตัวในระดับครอบครัวค่อนข้างสูง (ช่วง 46–909 กรัม) แสดงถึง ศักยภาพในการคัดเลือกพ่อแม่พันธุ์เพื่อการปรับปรุงพันธุ์อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ ความสัมพันธ์ฟีโนไทป์ระหว่างน้ำหนักตัวและอัตรารอดชีวิตมีค่าต่ำมาก (0.02 ± 0.01) สะท้อนว่าทั้งสองลักษณะมีความเป็นอิสระต่อกัน การคัดเลือกพันธุ์จึงควรใช้ดัชนีแบบหลายลักษณะเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตในระบบเลี้ยงน้ำเค็มของประเทศไทยอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Bentsen, H. B., B. Gjerde, N. H. Nguyen, M. Rye, R. W. Ponzoni, M. S. Palada de Vera, H. L. Bolivar, R. R. Velasco, J. C. Danting, E. E. Dionisio, F. M. Longalong, R. A. Reyes, T. A. Abella, M. M. Tayamen, and A. E. Eknath. 2012. Genetic improvement of farmed tilapias: Genetic parameters for body weight at harvest in Nile tilapia (Oreochromis niloticus) during five generations of testing in multiple environments. Aquaculture. 338-341: 56-65.
D’Agaro, E., A. Favaro, S. Matiussi, P. P. Gibertoni, and S. Esposito. 2021. Genomic selection in salmonids: new discoveries and future perspectives. Aquaulture International. 29: 2259-2289.
DOF. 2025. Statistics of Freshwater Aquaculture Production. 2024. Available: https://www4.fisheries.go.th/doffile/fkey/ref142638. Accessed Oct.1, 2025.
El-Zaeem, S. Y., M. M. M. Ahmed, M. E. S. Salama, and D. M. F. Darwesh. 2012. Production of salinity tolerant tilapia through interspecific hybridization between Nile tilapia (Oreochromis niloticus) and red tilapia (Oreochromis sp.). African Journal of Agricultural Research. 7: 2955-2961.
Falconer, D. S., and T. F. C. Mackay. 1996. Introduction to Quantitative Genetics, 4th Edition. Longman Group Limited, Harlow, Essex, UK.
FAO, 2025. FAO Yearbook. Fishery and Aquaculture Statistics 2023. Available: https://openknowledge.fao.org/handle/20.500.14283/cd6788en. Accessed Oct.1, 2025.
Gjedrem, T., and M. Rye. 2016. Selection response in fish and shellfish: a review. Review in Aquaculture. 10: 168-179.
Gjerde, B., S. B. Mengistu, J. Ødegård, H. Johansen, and D. S. Altamirano. 2012. Quantitative genetics of body weight, fillet weight and fillet yield in Nile tilapia (Oreochromis niloticus). Aquaculture. 342-343: 117-124.
Hamzah, A., W. Mekkawy, H. L. Khaw, N. H. Nguyen, H. Y. Yee, K. R. Abu Bakar, S. A. Mohd Nor, and R. W. Ponzoni. 2017. Genetic parameters for survival during the grow-out period in the GIFT strain of Nile tilapia (Oreochromis niloticus) and correlated response to selection for harvest weight. Aquaculture Research. 48: 47-55.
Kamal, A. H. M. M., and G. C. Mair. 2005. Salinity tolerance in superior genotypes of tilapia, Oreochromis niloticus, Oreochromis mossambicus and their hybrids. Aquaculture. 247: 189-201.
Moses, M., C. Leonard, K. Dirk, P. Christos, and M. Matern. 2021. Growth performance of five different strains of Nile tilapia (Oreochromis niloticus) introduced to Tanzania reared in fresh and brackish waters. Scientific Reports. 11: 11147.
Ninh, N. H., N. P. Thoa, W. Knibb, and N. H. Nguyen. 2014. Selection for enhanced growth performance of Nile tilapia (Oreochromis niloticus ) in brackish water (15–20 ppt) in Vietnam. Aquaculture. 428-429: 1-6.
Rezk, M. A., R. W. Ponzoni, H. L. Khaw, E. Kamel, T. Dawood, and G. John. 2009. Selective breeding for increased body weight in a synthetic breed of Egyptian Nile tilapia, Oreochromis niloticus: Response to selection and genetic parameters. Aquaculture. 293: 187-194.
Setyawan, P., M. H. F. Aththar, I. Imron, B. Gunadi, J. Haryadi, J. W. M. Bastiaansen, M. D. Camara, and H. Komen. 2022. Genetic parameters and genotype by environment interaction in a unique Indonesian hybrid tilapia strain selected for production in brackish water pond culture. Aquaculture. 561: 738626.
Thoa, N. P., N. H. Ninh, W. Knibb, and N. H. Nguyen. 2016. Does selection in a challenging environment produce Nile tilapia genotypes that can thrive in a range of production systems? Scientific Report. 6: 21486.
Thodesen, J., M. Rye, Y. X. Wang, S. J. Li, H. B. Bentsen, M. H. Yazdi, and T. Gjedrem. 2013. Genetic improvement of tilapias in China: Genetic parameters and selection responses in growth, survival, and external color traits of red tilapia (Oreochromis spp.) after four generations of multi-trait selection. Aquaculture. 416-417: 354-366.
Verdal, H., W. Rosario, M. Vandeputte, N. Muyalde, P. Morissens, J. -F. Baroiller, and B. Chevassus. 2014. Response to selection for growth in an interspecific hybrid between Oreochromis mossambicus and O. niloticus in two distinct environments. Aquaculture. 430: 159-165.
