ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการสูญเสียน้ำหนักซากในการบ่มของโคเนื้อลูกผสมภายใต้ระบบการขุนแบบสหกรณ์ในเขตร้อน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การสูญเสียน้ำหนักซากระหว่างการบ่มที่อุณหภูมิ 4°C เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อคุณภาพเนื้อ ปริมาณเนื้อที่สามารถจำหน่ายได้ และประสิทธิภาพทางเศรษฐกิจของระบบการผลิตโคเนื้อ แม้ว่าจะมีรายงานว่าการสูญเสียน้ำหนักซากมีความสัมพันธ์กับลักษณะทางชีวภาพของสัตว์ แต่ข้อมูลเชิงปริมาณภายใต้สภาพการผลิตจริงในระบบเกษตรกรและสหกรณ์ของเขตร้อนชื้นยังมีอยู่อย่างจำกัด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์อิทธิพลของกลุ่มพันธุ์ เพศ และจำนวนคู่ฟันแท้ซึ่งใช้เป็นตัวบ่งชี้อายุ ต่อการสูญเสียน้ำหนักซากของโคขุนลูกผสมภายใต้ระบบสหกรณ์ในประเทศไทย โดยใช้ข้อมูลโคขุนจำนวน 5,509 ตัว ที่ถูกแปรสภาพระหว่างปี พ.ศ. 2562–2566 การสูญเสียน้ำหนักซากคำนวณจากผลต่างระหว่างน้ำหนักซากอุ่นและน้ำหนักซากเย็นภายหลังการบ่มที่อุณหภูมิ 4°C เป็นเวลา 7 วัน ข้อมูลถูกวิเคราะห์ด้วยแบบจำลองเชิงเส้นทั่วไป โดยกำหนดกลุ่มพันธุ์และเพศเป็นปัจจัยคงที่ และจำนวนคู่ฟันแท้เป็นตัวแปรร่วมเชิงเส้น กลุ่มพันธุ์ที่ศึกษา ได้แก่ ลูกผสมชาร์โรเลส์ โฮลสไตน์ แองกัส วากิว บราห์มัน และบีฟมาสเตอร์ ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มพันธุ์ เพศ และจำนวนคู่ฟันแท้มีอิทธิพลต่อการสูญเสียน้ำหนักซากทั้งในรูปกิโลกรัมและร้อยละอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) โดยโคลูกผสม ชาร์โรเลส์มีการสูญเสียน้ำหนักซากต่ำที่สุด (2.78±0.03%) ขณะที่โคลูกผสมโฮลสไตน์มีค่าสูงที่สุด (3.02±0.03%) และโคเพศเมียสูญเสียน้ำหนักซากน้อยกว่าโคเพศผู้ตอน (2.81±0.04% และ 3.00±0.04% ตามลำดับ) นอกจากนี้ การเพิ่มขึ้นของจำนวนคู่ฟันแท้มีความสัมพันธ์กับการเพิ่มขึ้นของการสูญเสียน้ำหนักซาก ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าปัจจัยทางชีวภาพของสัตว์มีความเกี่ยวข้องกับการสูญเสียน้ำหนักซากภายใต้สภาพการผลิตจริง และสามารถนำไปใช้สนับสนุนการคัดเลือกสัตว์ การวางแผนการผลิต และการจัดการซากหลังการแปรสภาพ เพื่อลดการสูญเสียและเพิ่มประสิทธิภาพของระบบการผลิตโคเนื้อในประเทศไทย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมปศุสัตว์. 2567. หนังสือข้อมูลจำนวนปศุสัตว์ในประเทศไทย ประจำปี 2567. แหล่งข้อมูล: https://ict.dld.go.th/webnew/index.php/th/service-ict/report/355-report-thailand-livestock/animal-book/1979-2567. ค้นเมื่อ 22 พฤษภาคม 2568.
จุฑารัตน์ เศรษฐกุล, ญาณิน โอภาสพัฒนกิจ และคมแข พิลาสมบัติ. 2545. การลดขั้นตอนกระบวนการจัดการเนื้อสัตว์จากการชำแหละซากอุ่นร่วมกับการบ่มเนื้อเพื่อปรับปรุงคุณภาพเนื้อโคขุน. วารสารสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ. 34: 75–94.
ธนาพร บุญมี, นิราภรณ์ ชัยวัง, ณัฐพันธ์ กันธิยะ และสัญชัย จตุรสิทธา. 2560. การเปรียบเทียบสมรรถภาพการขุน คุณภาพซาก และเนื้อของโคลูกผสมระหว่างพันธุ์พื้นเมืองกับชาร์โรเลส์ แบล็คแองกัส และบราห์มัน. วารสารเกษตร. 33: 451–462.
นวพัชร์ สังข์จีน, ธนาทิพย์ สุวรรณโสภี, สานน กันรัมย์ และศกร คุณวุฒิฤทธิรณ. 2567. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อเปอร์เซ็นต์ซากของโคขุนลูกผสมและกระบือขุน. น. 218. ใน: การประชุมทางวิชาการสัตวศาสตร์แห่งชาติ ครั้งที่ 12, 31 กรกฎาคม–สิงหาคม 2567. ชะอำ, เพรชบุรี.
สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ. 2547. เนื้อโค. สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ, กระทรวงเกษตรและสหกรณ์, กรุงเทพฯ.
Arboitte, M. Z., I. L. Brondani, F. C. Deschamps, F. C. Bertoldi, D. C. Alves Filho, and L. R. Segabinazzi. 2011. Meat quality of the longissimus dorsi muscle of Aberdeen Angus steers of small and medium frame score, slaughtered at the same carcass finishing stage. Acta Scientiarum Animal Sciences. 33: 191–198.
Bruce, H. L., M. Khaliq, J. Puente, S. S. Samanta, and B. C. Roy. 2022. Influence of Canadian beef quality grade and method of intramuscular connective tissue isolation on collagen characteristics of the bovine longissimus thoracis. Meat Science. 191: 108848.
Ge, F., J. Li, H. Gao, X. Wang, X. Zhang, H. Gao, L. Zhang, L. Xu, X. Gao, B. Zhu, Z. Wang, and Y. Chen. 2023. Comparative analysis of carcass traits and meat quality in indigenous Chinese cattle breeds. Journal of Food Composition and Analysis. 124: 105645.
Greer, G. G., and S. D. Jones. 1997. Quality and bacteriological consequences of beef carcass spray-chilling: Effects of spray duration and boxed beef storage temperature. Meat Science. 45: 61–73.
Gundersen, K., M. Fevold, R. Maddock, Z. Carlson, and K. M. Carlin. 2023. The influence of carcass weight and external fat thickness on chilling rate of commercial beef carcasses. Available: https://www.ndsu.edu/agriculture/sites/default/files/2023-12/AS2100-19.pdf. Accessed May.26, 2025.
Huff-Lonergan, E., and S. M. Lonergan. 2005. Mechanisms of water-holding capacity of meat: The role of postmortem biochemical and structural changes. Meat Science. 71: 194–204.
Joo, S. T., E. Y. Lee, Y. M. Son, M. J. Hossain, C. J. Kim, S. H. Kim, and Y. H. Hwang. 2023. Aging mechanism for improving the tenderness and taste characteristics of meat. Journal of Animal Science and Technology. 65: 1151–1168.
Karolyi, D., Čubrić-Čurik, K. Salajpal, and M. Ðikic. 2012. The effect of sex and DGAT1 gene polymorphism on fat deposition traits in Simmental beef cattle. Acta Veterinaria. 62: 91–100.
Kim, Y. H. B., A. Stuart, G. Nygaard, and K. Rosenvold. 2018. Understanding postmortem biochemical processes and post-harvest aging factors to develop novel smart-aging strategies. Meat Science. 144: 74–90.
Kim, Y. H., R. D. Warner, and K. Rosenvold. 2014. Influence of high pre-rigor temperature and fast pH fall on muscle proteins and meat quality: a review. Animal Production Science. 54: 375–395.
Lang, Y., S. Zhang, P. Xie, X. Yang, B. Sun, and H. Yang. 2020. Muscle fiber characteristics and postmortem quality of longissimus thoracis, psoas major and semitendinosus from Chinese Simmental bulls. Food Science & Nutrition. 8: 1–12.
Li, L., W. Tian, and L. Zan. 2011. Effects of age on quality of beef from Qinchuan cattle carcass. Agricultural Science in China. 10: 1765–1771.
Marino, R., M. Albenzio, A. della Malva, A. Santillo, P. Loizzo, and A. Sevi. 2013. Proteolytic pattern of myofibrillar protein and meat tenderness as affected by breed and aging time. Meat Science. 95: 281–287.
Mielnik, M. B., R. H. Dainty, F. Lundby, and J. Mielnik. 1999. The effect of evaporative air chilling and storage temperature on quality and shelf life of fresh chicken carcasses. Poultry Science. 78: 1065–1073.
Picard, B., and M. Gagaoua. 2020. Muscle fiber properties in cattle and their relationships with meat qualities: An overview. Journal of Agricultural and Food Chemistry. 68: 6021–6039.
Sakowski, T., G. Grodkowski, M. Gołebiewski, J. Slósarz, P. Kostusiak, P. Solarczyk, and K. Puppel. 2022. Genetic and environmental determinants of beef quality—A Review. Frontiers Veterinary Science. 9: 819605.
SAS Institute Inc. 2014. SAS® Ondemand for Academics: User’s Guide. SAS Institute Inc., Cary, NC, USA.
Savell, J. W., S. L. Mueller, and B. E. Baird. 2005. The chilling of carcasses. Meat Science. 70: 449–458.
Sayruamyat, S., T. Kumkit, and P. Thathong. 2025. Beyond the plate: Thai beef consumer segmentation by attitudes. Journal of Liberal Arts of Rajamangala University of Technology, Suvarnabhumi. 7: 314–329.
Smith, G. C., and Z. L. Carpenter. 1973. Postmortem shrinkage of lamb carcasses. Journal of Animal Science. 36: 862–867.
Whitfield, P. G. 1927. Determining the age of cattle by the teeth. Pamphlet, Washington D.C., University of North Texas Libraries, UNT Digital library. Available: https://utbeef.tennessee.edu/wp-content/uploads/sites/127/2020/11/AgeDeterminationinBeefCattle154.pdf. Accessed May.24, 2025.
Zhang, Y. Y., L. S. Zan, H. B. Wang, Y. P. Xin, C. M. Adoligbe, and J. A. Ujan. 2010. Effect of sex on meat quality characteristics of Qinchuan cattle. African Journal of Biotechnology. 9: 4504–4509.
Zhang, Y., Y. Mao, K. Li, X. Luo, and D. L. Hopkins. 2019. Effect of carcass chilling on the palatability traits and safety of fresh red meat. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety. 18: 1676–1704.