ศึกษาการเพาะพันธุ์ปลามูดหน้านอ (Garra fuliginosa Fowler, 1934) เพื่อการอนุรักษ์โดยชุมชนมีส่วนร่วม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ปลามูดหน้านอตามธรรมชาติได้ลดจำนวนลงเนื่องจากการถูกจับขึ้นมาเป็นจำนวนวนมากและความเสื่อมโทรมของสภาพแวดล้อม ส่งผลต่อความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติและแหล่งอาหารของชุมชน และปลาชนิดนี้ยังไม่มีการวิจัยการเพาะพันธุ์ ดังนั้นการเพาะพันธุ์ปลามูดหน้านอจึงเป็นอีกหนทางที่จะช่วยแก้ปัญหาได้ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเพาะพันธุ์ การพัฒนาคัพภะ และการปล่อยลูกปลามูดหน้านอที่ทำการอนุบาลครบ 7 วัน โดยชุมชนมีส่วนร่วม ทำการเพาะพันธุ์ปลาด้วยวิธีการฉีดฮอร์โมนสังเคราะห์ (Buserelin acetate) ร่วมกับยาเสริมฤทธิ์ (Domperidone) เพื่อกระตุ้นการตกไข่และน้ำเชื้อ โดยทำการวางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ (completely randomized design, CRD) 3 กลุ่มทดลอง ๆ ละ 2 ซ้ำ ตามระดับความเข้มข้นของฮอร์โมนสังเคราะห์ที่ 10, 15 และ 20 ไมโครกรัม/น้ำหนักปลา 1 กิโลกรัม ร่วมกับยาเสริมฤทธิ์ 10 มิลลิกรัม/ปลา 1 กิโลกรัมในทุกระดับความเข้มข้นของฮอร์โมนสังเคราะห์ พร้อมทำการศึกษาการพัฒนาคัพภะ และปล่อยลูกปลาในแหล่งน้ำธรรมชาติ ผลการทดลองพบว่า ระยะเวลาในการวางไข่ ระยะเวลาการฟักไข่ อัตราการปฏิสนธิ อัตราการฟักเป็นตัว และอัตราการรอดตายเมื่ออนุบาลลูกปลาครบ 7 วัน ไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติทั้ง 3 กลุ่มทดลอง (p>0.05) การพัฒนาคัพภะใช้เวลาฟักออกเป็นตัวในเวลา 19 ชั่วโมง 48 นาที ที่อุณหภูมิน้ำระหว่าง 26-27 องศาเซลเซียส ลูกปลาที่ฟักออกเป็นตัวมีความยาวเหยียด 3.2 มิลลิเมตร ส่วนกิจกรรมปล่อยลูกพันธุ์ปลาหน้านอจำนวนประมาณ 580,000 ตัวในแหล่งน้ำธรรมชาติ ได้มีคนในชุมชนเข้ามาร่วมจำนวน 35 คน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ชนกันต์ จิตมนัส, น้ำเพชร ประกอบศิลป์, ขจรเกียรติ แซ่ตัน, บัญชา ทองมี, อภินันท์ สุวรรณรักษ์, ทิพสุคนธ์ พิมพ์พิมล และจงกล พรมยะ. 2547. การพัฒนาอวัยวะสืบพันธุ์ และฤดูกาลวางไข่ของปลาเศรษฐกิจบางชนิดในเขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล จ. เชียงใหม่. รายงานผลงานวิจัยมหาวิทยาลัยแม่โจ้, เชียงใหม่.
ปฏิพัทธ์ อภิธนกุล. 2540. การเพาะพันธุ์ปลาน้ำผึ้ง. เอการวิชาการฉบับที่ 23/2540. กรมประมง, กรุงเทพฯ.
ประสาน พรโสภิณ และอุมาภรณ์ จรดล. 2549. การเพาะและอนุบาลปลาเลียหิน. เอกสารวิชาการฉบับที่ 21/2549. กรมประมง, กรุงเทพฯ.
นณณ์ ผาณิตวงศ์. 2563. ปลาน้ำจืดไทย. ภาพพิมพ์, กรุงเทพฯ.
มณฑา จำปาเหลือง, เตือนใจ รักษาพงศ์, เจษฎา บุญมาโฮม และเกรียงไกร จริยะปัญญา. 2558. รูปแบบการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทางการศึกษาในการสร้างบทเรียนภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านวิทยาศาสตร์ของจังหวัดเพชรบุรี. Veridian E-Journal, Silpakorn University. 8: 990-1005.
วิวัฒน์ ปรารมภ์, พงษ์พันธ์ สุนทรวิภาต และวิจักษ์ ขุนพลช่วย. 2545. การเพาะและอนุบาลปลามัน. เอกสารวิชาการฉบับที่ 34/2545.กรมประมง, กรุงเทพฯ.
ศิริภรณ์ โคตะมี. 2566. เอกสารประกอบการสอนวิชาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ. คณะเทคโนโลยีและวิศวกรรมศาสตร์, มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, อุดรธานี.
อุทร เจริญเดช และวรวุฒิ เกิดปราง. 2564. รายงานวิจัยเรื่องการใช้ฮอร์โมนสังเคราะห์ด้วยวิธีผสมอาหารเพื่อเหนี่ยวนำการวางไข่ของปลาซิวข้างขวานเล็ก. คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการประมง, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย. ตรัง.
อุทัยทิพย์ เจี่ยวิวรรธน์กุล. 2553. การวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม: แนวคิด หลักการ และบทเรียน. พี.เอ.ลีฟวิ่ง, กรุงเทพฯ.
อุทัยรัตน์ ณ นคร. 2538. การเพาะพันธุ์ปลา. พิมพ์ครั้งที่ 4. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพฯ.
อมรชัย ล้อทองคำ. 2567. พรรณปลาลุ่มน้ำน่านในจังหวัดน่าน. ศูนย์หนังสือแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
อมรชัย ล้อทองคำ และเชาวลีย์ ใจสุข. 2553. การศึกษาและการถ่ายทอดเทคโนโลยีการเพาะพันธุ์ปลาเลียหินในเชิงอนุรักษ์ เพื่อความมั่นคงทางอาหารในอำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน. น. 420-422. ใน: ประชุมวิชาการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ประจำปี 2553 21-23 มกราคม 2553. มหาวิทยาลัยขอนแก่น, หนองคาย.
อมรชัย ล้อทองคำ, เชาวลีย์ ใจสุข และเอกชัย คำพุธ. 2566. การเปรียบเทียบการเพาะพันธุ์ปลาเลียหินด้วยอัตราส่วนเพศต่างกัน. น. 434-444. ใน: การประชุมวิชาการวิจัยและนวัตกรรมสร้างสรรค์ ครั้งที่ 9 ประจำปี 2466 25-26 กรกฎาคม 2566. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา, เชียงใหม่.
อุมาภรณ์ จรดล และประสาน พรโสภิณ. 2549. การเพาะพันธุ์ปลามูดหน้านอ. เอกสารวิชาการวิชาการฉบับที่ 29/2549. กรมประมง, กรุงเทพฯ.
Froese, R., and D. Pauly. 2024. FishBase. Available: http://fishbase.se/search.php. Accessed Jan.20, 2025.
Kottelat, M. 2001. Fishes of Laos. WHT Publications, Colombo.
Nelson, J. S., T. C. Grande, and M. V. H. Wilson. 2016. Fishes of the World. 5th Edition. John Wiley & Sons, New Jersey.
Rainboth, W. J. 1996. Fishes of the Cambodian Mekong. FAO, Rome.
