การอนุบาลปลายี่สกไทย (Probarbus jullieni Sauvage, 1880) โดยใช้เทคโนโลยีไบโอฟลอคเพื่อธุรกิจการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำและการอนุรักษ์ในลุ่มแม่น้ำโขงตอนล่างจังหวัดหนองคาย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ปลายี่สกไทย (Probarbus jullieni Sauvage, 1880) เป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจที่สำคัญและอยู่ในภาวะใกล้สูญพันธุ์ของลุ่มแม่น้ำโขงตอนล่าง ปัจจุบันการอนุบาลลูกปลายี่สกไทยประสบปัญหาเรื่องอัตรารอดต่ำ การเจริญเติบโตช้า และต้นทุนสูง เทคโนโลยีไบโอฟลอค (Biofloc Technology: BFT) เป็นนวัตกรรมที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเพาะเลี้ยง ลดผลกระทบสิ่งแวดล้อม และลดต้นทุนการผลิต การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิภาพระบบ BFT ต่อการอนุบาลปลายี่สกไทย เพื่อการพัฒนาการเพาะเลี้ยงเชิงพาณิชย์และการอนุรักษ์ในลุ่มแม่น้ำโขง การทดลองแบ่งออกเป็น 2 ส่วนได้แก่ การศึกษาผลของอัตราการให้อาหาร (3%, 6%, 9%, และ 12% ของน้ำหนักตัว/วัน) และศึกษาความหนาแน่นของอัตราการปล่อยปลาที่แตกต่างกัน (25, 50, 75, และ 100 ตัว/m3) เป็นเวลา 8 สัปดาห์ ค่าพารามิเตอร์ที่ประเมินได้แก่ ประสิทธิภาพการเติบโต คุณภาพน้ำ และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ (ROI) ผลการศึกษาพบว่า การให้อาหาร 12% ของน้ำหนักตัว/วัน ส่งผลให้ปลามีน้ำหนักเพิ่ม (WG) อัตราการเติบโตจำเพาะ (SGR) อัตราการเจริญเติบโตเฉลี่ยต่อวัน (ADG) และผลผลิต (Yield) มีค่าสูงสุด ขณะที่ความหนาแน่น 100 ตัว/m³ มีค่าอัตราการรอด (SR) เท่ากับ 91.67±1.44% ผลผลิต (Yield) เท่ากับ 402.35±109.65 g/m3 กำไรสุทธิ (NP) เท่ากับ 143.95 บาท และ ROI เท่ากับ 15.06% ซึ่งดีที่สุด โดยกลุ่มความหนาแน่น 100 ตัว/m³ เป็นกลุ่มเดียวที่มี NP เป็นบวก ระบบ BFT สามารถควบคุมคุณภาพน้ำให้เหมาะสมตลอดการทดลอง ผลการวิจัยนี้มีส่วนช่วยโดยตรงต่อเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนข้อที่ 14 (ชีวิตใต้น้ำ) และข้อที่ 2 (การขจัดความหิวโหย) โดยให้คำแนะนำที่อิงตามหลักฐานเชิงประจักษ์สำหรับการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำอย่างยั่งยืนของสัตว์น้ำใกล้สูญพันธุ์ในลุ่มน้ำโขงตอนล่าง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมประมง. 2568. กรมประมงเร่งฟื้นฟูปลายี่สกไทยคืนถิ่นแม่น้ำโขง จัดพิธีปล่อยที่ จ. บึงกาฬ กว่า 1 แสนตัว ปลุกพลังชุมชนร่วมอนุรักษ์เพื่อสร้างสมดุลสู่ระบบนิเวศอย่างยั่งยืน แหล่งข้อมูล: https://www4.fisheries.go.th/local/index.php/main/view activities/1210/282997). ค้นเมื่อ 23 เมษายน 2568.
นเรศ นาเมืองรักษ, ชลธิชา พิชคำ, อนุพงษ์ สนิทชน และนัยน์ปพร ศาลาแก้ว. 2563. ศึกษาการเลี้ยงปลายี่สกเทศในกระชัง ให้ได้ขนาด 100 กรัมด้วยความหนาแน่นสูง. เอกสารวิชาการ. กรมประมง, กรุงเทพฯ.
อุดมลักษณ์ สมพงษ์, เมราณี อิ่นคำ, จงกล พรมยะ และนิวุฒิ หวังชัย. 2561. ผลการเพาะเลี้ยงปลานิลแดงวัยอ่อนในระบบไบโอฟลอค. วารสารแก่นเกษตร. 46: 833–842.
APHA. 2017. Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater. 23rd Edition. American Public Health Association, Washington DC.
Arifin, H. 2024. Application of Biofloc Techznology as an environmentally friendly solution to increase the productivity of freshwater fish cultivation. International Journal of Social and Human. 1: 88-96.
Avnimelech, Y. 2015. Biofloc Technology: A Practical Guide Book. 3rd Edition. World Aquaculture Society, LA.
Baird, I. G. 2006. Probarbus jullieni and Probarbus labeamajor: the management and conservation of two of the largest fish species in the Mekong river in southern Laos. Aquatic Conservation: Marine and Freshwater Ecosystems. 16: 517–532.
Baird, I. G., and Z. S. Hogan. 2023. Hydropower dam development and fish biodiversity in the Mekong River basin: a review. Water. 15: 1-21.
Costa, L. C. O., L. H. S. Poersch, and P. G. Abreu. 2021. Biofloc removal by the oyster Crassostrea gasar as a candidate species to an Integrated Multi-Trophic Aquaculture (IMTA) system with the marine shrimp Litopenaeus vannamei. Aquaculture. 540: 736731.
Ebrahimi, A., R. Akrami, E. H. Najdegerami, Z. Ghiasvand, and H. Koohsari. 2020. Effects of different protein levels and carbon sources on water quality, antioxidant status and performance of common carp (Cyprinus carpio) juveniles raised in biofloc based system. Aquaculture. 516: 734639.
Ekasari, J., D. Angela, S. H. Waluyo, T. Bachtiar, E. H. Surawidjaja, P. Bossier, and P. D. Schryver. 2014. The size of biofloc determines the nutritional composition and the nitrogen recovery by aquaculture animals. Aquaculture. 426–427: 105–111.
Hogan, Z., I. G. Baird, and T. Phanara. 2009. Threatened fishes of the world: Probarbus jullieni Sauvage, 1880 (Cypriniformes: Cyprinidae). Environmental Biology of Fishes. 84: 291-292.
Hosain, M. E., S. M. N, Amin, A. Arshad, M. S. Kamarudin, and M. Karim. 2021. Effect of carbon sources on the culture of giant river prawn in biofloc system during nursery phase. Aquaculture Reports. 19: 100607.
Kaya, D., E. Genc, M. A. Genc, M. Aktas, O. T. Eroldogan, and D. Guroy. 2020. Biofloc technology in recirculating aquaculture system as a culture model for green tiger shrimp, Penaeus semisulcatus: Effects of different feeding rates and stocking densities. Aquaculture. 528: 735526.
Khanjani, M. H., S. Zahedi, and A. Mohammadi. 2022. Integrated multitrophic aquaculture (IMTA) as an environmentally friendly system for sustainable aquaculture: functionality, species, and application of biofloc technology (BFT). Environmental Science and Pollution Research. 29: 67513–67531.
Khanjani, M. H., M. Torfi, M. Sharifinia, and M. Emerenciano. 2023. Biofloc: A sustainable dietary supplement, nutritional value and functional properties. Aquaculture. 562: 738757.
Kumkhong, S., P. Pumrojana, S. Tapparangsee, W. Boonyung, M. Jokpudsa, and N. Chukerd. 2024. Early feeding frequency improves biological performance, glycogen and triglyceride levels in Jullien's golden carp (Probarbus jullieni). Asia-Pacific Journal of Science and Technology. 30: APST-30.
Lal, J., A. Vaishnav, K. S. Brar, Sahil, D. K. Verma, R. Jayaswal, Lavkush, S. Debbarma, Devati, and S. Kumar. 2024. Biofloc technology: optimizing aquaculture through microbial innovation. Journal of Advances in Microbiology. 24: 11-24.
Li, C., Z. Ge, L. Dai, and Y. Chen. 2025. Integrated application of Biofloc Technology in aquaculture: a review. Water. 17: 2107.
Montgomery, D.C. 2017. Design and Analysis of Experiments. Hoboken, John Wiley & Sons, New Jersey.
Nuon, V., R. Chea, B. Hugueny, and G. Grenouillet. 2025. Environmental pressures on Mekong fish: Insights from temporal functional diversity dynamics. Journal of Environmental Management. 380: 125138.
Ogello, E. O., N. O. Outa, K. O. Obiero, D. N. Kyule, and J. M. Munguti. 2021. The prospects of biofloc technology (BFT) for sustainable aquaculture development. Scientific African. 14: e01053.
Poli, M. A., M. A. Martins, S. A. Pereira, G. F. A. Jesus, M. L. Martins, J. L. P. Mourino, and F. N. Vieira. 2021. Increasing stocking densities affect hemato-immunological parameters of Nile tilapia reared in an integrated system with Pacific white shrimp using biofloc technology. Aquaculture. 536: 736497.
R Core Team. 2025. R: A Language and Environment for Statistical Computing. R Foundation for Statistical Computing, Vienna, Austria.
Sgnaulin, T., G. L. de Mello, M. C. Thomas, J. R. E. Garcia, G. A. R. M. de Oca, and M. G. C. Emerenciano. 2018. Biofloc technology (BFT): An alternative aquaculture system for piracanjuba Brycon orbignyanus? Aquaculture. 485: 119–123.
Uy, S., Z. S. Hogan, G. Grenouillet, S. Lek, S. Chandra, and P. B. Ngor. 2025. Declining fish sizes across the Lower Mekong Basin highlights urgent conservation needs. Biological Conservation. 310: 111384.
Xu, W., B. Zhang, Y. Zhao, and Y. Cao. 2025. Effect of stocking density on water quality, harmful nitrogen control and production performance of Penaeus vannamei in biofloc-based systems with limited water exchange. Fishes. 10: 1-13.
Yadav, N. K., S. Paul, A. B. Patel, S. S. Mahanand, P. Biswas, T. G. Choudhury, S. Baidya, and D. K. Meena. 2025. The role of biofloc technology in sustainable aquaculture: nutritional insights and system efficiency. Blue Biotechnology. 2: 1-10.
Yang, H., T. Tan, X. Du, Q. Feng, Y. Liu, Y. Tang, G. Bai, Z. Liu, S. Xia, S. Song, M. Quintana, Q. Zhou, Z. Wu, and Y. Zhang. 2025. Advancements in freshwater aquaculture wastewater management: A comprehensive review. Aquaculture. 594: 741346.
Yu, Y. B., J. H. Lee, J. H. Choi, Y. J. Choi, A. H. Jo, C. Y. Choi, J. C. Kang, and J. H. Kim. 2023. The application and future of biofloc technology (BFT) in aquaculture industry: A review. Journal of Environmental Management. 342: 118237.