ความต้องการความรู้และข้อมูลข่าวสาร เพื่อการผลิตไผ่เชิงธุรกิจของเกษตรกร จังหวัดชลบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) ภาวะการผลิตไผ่เชิงธุรกิจของเกษตรกร (2) ความต้องการความรู้และข้อมูลข่าวสารด้านการผลิตไผ่เชิงธุรกิจ และ (3) คุณสมบัติของศูนย์เรียนรู้ชุมชนดิจิทัลด้านการผลิตไผ่เชิงธุรกิจ ในทัศนะของเกษตรกรผู้ผลิตไผ่เชิงธุรกิจ กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 30 ราย คัดเลือกแบบเจาะจงจากเกษตรกรผู้มีฐานการผลิตไผ่ในจังหวัดชลบุรี และสมัครใจเข้าร่วมการศึกษา ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี โดยเก็บข้อมูลเชิงปริมาณด้วยแบบสอบถาม และข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการเสวนากลุ่ม เครื่องมือวิจัยผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 ท่าน ข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ร้อยละ และค่าเฉลี่ย ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 60 เป็นเพศชาย และร้อยละ 40 เป็นเพศหญิง มีอายุ 35 – 70 ปี เฉลี่ย 51.1 ปี เป็นเกษตรกรผู้ผลิตไผ่เชิงการค้า 20 ราย และเป็นผู้ทำธุรกิจไผ่ ไม่เคยปลูกไผ่ 10 ราย ครัวเรือนกลุ่มตัวอย่างมีการผลิตไผ่ประมาณ 1 - 21 ปี ส่วนใหญ่เน้นใช้แรงงานในครัวเรือน จำนวน 1 – 5 คน เป็นหลัก มีจ้างบ้าง 1 – 3 คนในบางช่วง รายได้หลักส่วนใหญ่มาจากการผลิตไผ่ ค้าขาย และเพาะปลูกพืชอื่น ๆ เสริม ครัวเรือนมักเผชิญปัญหาและข้อจำกัดในการผลิตไผ่ใน 4 มิติหลัก ได้แก่ ด้านการเงิน ด้านสภาพพื้นที่ ด้านแรงงาน และด้านความรู้และข้อมูลข่าวสารในการผลิตไผ่เชิงธุรกิจ เกษตรกรมีความต้องการความรู้และข้อมูลข่าวสารใน 8 ประเด็นหลัก ได้แก่ (1) พันธุ์ไผ่ (2) การขยายพันธุ์ (3) การปลูก (4) การดูแลรักษา (5) การเก็บเกี่ยวผลผลิต (หน่อ กล้า ลำ) (6) การแปรรูป (7) การจำหน่าย และ (8) การพัฒนาการผลิตเชิงธุรกิจจากผู้ที่มีประสบการณ์ เกษตรกรเห็นว่า ศูนย์เรียนรู้ชุมชนดิจิทัลควรมีเนื้อหาครบถ้วน ครอบคลุมทุกขั้นตอนการผลิตไผ่เชิงธุรกิจ ข้อมูลถูกต้อง ทันสมัย กระชับ เข้าใจง่าย มีสื่อประกอบที่ชัดเจน และสามารถเข้าถึงได้ง่ายผ่านอุปกรณ์ที่หลากหลาย พร้อมระบบสืบค้นที่ไม่ซับซ้อน ผู้วิจัยเสนอว่า การออกแบบศูนย์เรียนรู้ฯ ควรเป็นแพลตฟอร์มที่ส่งเสริมการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม การสื่อสารสองทาง และการแลกเปลี่ยนความรู้ และข้อมูลข่าวสารระหว่างเกษตรกรกับผู้รับซื้อ เพื่อยกระดับคุณภาพการผลิต เพิ่มโอกาสทางการตลาด และสร้างความมั่นคงในอาชีพการผลิตไผ่เชิงธุรกิจอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมป่าไม้. 2563. รายงานการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ไม้ไผ่ของประเทศไทย พ.ศ. 2563–2567. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
ตรัยรัตน์ ปลื้มปิติชัยกุล. 2566. พฤติกรรมการใช้สื่อดิจิทัล การรับรู้สื่อดิจิทัล ที่ส่งผลต่อการรับรู้อิทธิพลของสื่อดิจิทัลของประชาชนในเขตพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารวิชาการและวิจัย มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. 13: 269-283.
วรรณวดี พูลพอกสิน. 2566. การวิจัยเชิงคุณภาพ: ข้อควรพิจารณาต่อการกำหนดขนาดผู้ให้ข้อมูล. https://shorturl.at/verLF.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 6. 2563. ไผ่ พืชทางเลือกภาคตะวันออก สินค้าที่เหมาะสมกับศักยภาพของพื้นที่ตะวันออก. เอกสารประกอบการประชุมแผนพัฒนาศูนย์เทคโนโลยีและธุรกิจไผ่ชุมชน 14 มิถุนายน 2563 ณ ศูนย์เทคโนโลยีและธุรกิจไผ่ชุมชนบ้านคลองปริง ต.เกษตรสุวรรณ อ.บ่อทอง จ.ชลบุรี.
สำนักเศรษฐกิจการป่าไม้, กรมป่าไม้. 2021. รายงานผลการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติงาน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 (หน้าที่เกี่ยวข้องกับการสนับสนุนความรู้เชิงปฏิบัติสำหรับเกษตรกรผู้ปลูกสวนป่า). กรุงเทพฯ.
Creswell, J. W., and Plano V. L. Clark. 2018. Designing and conducting mixed methods research (3rd Edition). SAGE Publications. Available: https://us.sagepub.com/en-us/nam/designing-and-conducting-mixed-methods-research/book241842. Accessed Mar.26, 2024.
Food and Agriculture Organization of the United Nations. 2021. Bamboo for sustainable development: An overview of bamboo resources, uses and trade in the global context. Food and Agriculture Organization of the United Nations. Available: https://www.fao.org. Accessed Mar.26, 2024.
Guest, G., A. Bunce, and L. Johnson. 2006. How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods. 18: 59-82.
Holling, C. S. 1997. Regional Responses to Global Change. Conservation Ecology [online] 1(2): 3. Available from the Internet. Available: http://www.consecol.org/vol1/iss2/art3/. Accessed Mar.26, 2024.
Janssen, M., Y. Charalabidis, and A. Zuiderwijk. 2012. Benefits, adoption barriers and myths of open data and open government. Information Systems Management. 29: 258–268.
Janssen, S. J. C., C. H. Porter, A. D. Moore, I. N. Athanasiadis, I. Foster, J. W. Jones, and J. M. Antle. 2017. Towards a new generation of agricultural system data, models and knowledge products: Information and communication technology. Agricultural Systems. 155: 200–212.
Lincoln, Y. S., and E. G. Guba. 1985. Naturalistic inquiry. SAGE Publications.
Nonaka, I., and H. Takeuchi. 1995. The Knowledge-Creating Company: How Japanese Companies Create the Dynamics of Innovation. Oxford University Press, New York.
Röling, N. 1994. Platforms for decision making about ecosystems. Ecological Modelling. 75/76: 771–784.
Wang R., Z. Guo, J. Zhang, S. Sun, and Q. Wang. 2021. Practices and roles of bamboo industry development for alleviating poverty in China. Clean Techn Environ Policy. 23: 1687–1699.
Wenger, E., R. McDermott, and W. M. Snyder. 2002. Cultivating communities of practice: A guide to managing knowledge. Harvard Business School Press.
Zhao, Y., Y. Chen, and X. Li. 2022. Emerging Bamboo Economy: Circular Bio-based Materials and Carbon Strategy. Journal of Cleaner Production. 343: 130944.
