ความหลากชนิดและการแพร่กระจายของสัตว์พื้นท้องน้ำ ในอ่างเก็บน้ำห้วยไม้เต็ง จังหวัดราชบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
จากการศึกษาความหลากชนิดและการแพร่กระจายของสัตว์พื้นท้องน้ำในอ่างเก็บน้ำห้วยไม้เต็ง จังหวัดราชบุรี เก็บตัวอย่างโดยใช้เครื่องมือ basket sampler ทุกๆ สองเดือนตั้งแต่เดือนตุลาคม 2565 ถึงเดือนสิงหาคม 2566 จำนวน 4 สถานี แบ่งเป็นบริเวณที่ทำการเกษตร (สถานีที่ 1) บริเวณที่เป็นธรรมชาติมีการทำประมง (สถานีที่ 2) บริเวณที่มีการทำประมง (สถานีที่ 3) และแหล่งท่องเที่ยว (สถานีที่ 4) จากการศึกษาพบสัตว์พื้นท้องน้ำทั้งสิ้น 19 ชนิด โดยพบมีความหนาแน่นเฉลี่ยสูงสุดในสถานีที่ 2 (1,544 ตัว/ตารางเมตร) และต่ำสุดในสถานีที่ 4 (612 ตัว/ตารางเมตร) พบหอยกินหอย Anentome helena และปลิง Paecilobdella sp. เป็นชนิดเด่น ค่าดัชนีความหลากหลากชนิดสูงสุดในสถานีที่ 2 (2.209) และต่ำสุดในสถานีที่1 (1.284) ค่าดัชนีความสม่ำเสมอเป็นไปในทิศทางเดียวกับค่าดัชนีความหลากชนิด ส่วนค่าดัชนีความมากชนิดสูงสุดในสถานีที่ 2 และต่ำสุดในสถานีที่ 1 คุณภาพน้ำในรอบปีพบว่าไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติยกเว้นค่าออกซิเจนที่ละลายน้ำ และปริมาณแอมโมเนียรวมมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติ (P<0.05) จากการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ Canonical Correspondence Analysis (CCA) พบว่าค่าออกซิเจนที่ละลายน้ำเป็นปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการแพร่กระจายของสัตว์พื้นท้องน้ำสูงที่สุด (r=0.533) และมีผลเชิงบวกกับ กุ้งฝอย ปูลำห้วย และตัวอ่อนแมลงปอเป็นสำคัญ จากการศึกษาสรุปได้ว่าบริเวณที่ถูกรบกวนจากกิจกรรมของมนุษย์ ได้แก่ การท่องเที่ยว และการเกษตร ส่งผลทางลบต่อปริมาณความชุกชุม และค่าดัชนีความหลากหลายทางชีวภาพ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมชลประทาน. 2566. โครงการชลประทานราชบุรี 2566 สำนักงานชลประทานที่ 13 กรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
กรมประมง. 2565. ว่าด้วยเรื่องน้ำ คุณสมบัติของน้ำ. แหล่งข้อมูล: https://www4.fisheries.go.th.
กองการศึกษา, องค์การบริการส่วนตำบลน้ำพุ. 2563. อ่างเก็บน้ำห้วยไม้เต็ง. แหล่งข้อมูล: http://www.namphu.go.th.
จิราภรณ์ หีบแก้ว, ธิดารัตน์ แก้วดอนหัน และผ่องจิตร เตรียมแรง. 2559. ความหลากหลายของสัตว์หน้าดินในอ่างเก็บน้ำแก่งเลิงจาน ตำบลแก่งเลิงจาน อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, มหาสารคาม.
นฤมล แสงประดับ, ชุติมา หาญจวณิช, ขวัญศิริ รัตนวิไล, สิริกมล พลายงาม, ปฏิพัทธ์ เทวาภวัต, รุ่งนภา สมนาค และเวียงคร วรรณจักร. 2566. โครงสร้างชุมชนสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังหน้าดินและความหลากชนิด ตัวเต็มวัยแมลงหนอนปลอกน้ำในตำบลสหกรณ์นิคม อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี ในช่วงการท่องเที่ยวแบบความปรกติใหม่. KKU Science Journal. 51: 257-277.
ปาริชาติ พ, สุรศักดิ์ ว. และวราภรณ์ ช. 2564. การจัดการทรัพยากรน้ำและผลกระทบต่อชุมชนในลุ่มน้ำแม่กลองตอนล่าง. วารสารวิชาการการจัดการทรัพยากรน้ำ. 12: 45–59.
พิชาศิษฐ์ แสงเมฆ และสิทธิชัย ฮะทะโชติ. 2564. ผลของปัจจัยสิ่งแวดล้อมต่อประชาคมสัตว์หน้าดินในหนองหาร จังหวัดสกลนคร. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยราชมงคลศรีวิชัย. 13: 107-124.
Baliton, R., L. Landicho, and R. E. Cabahug. 2020. Ecological services of agroforestry systems in selected upland farming communities in the Philippines. Biodiversitas. 21: 707-717.
Carlson, R. E. 1977. A trophic state index for lakes. Limnology and Oceanography. 22: 361-369.
Chusri, S., N. Thongtham, and P. Weeradej. 2018. Seasonal variation of benthic macroinvertebrates and sediment characteristics in a northeastern reservoir, Thailand. Environmental Asia. 11: 132-141.
Clark, M. A., M. Douglas, and J. Choi. 2018. Biology 2e. Available: https://openstax.org/books/biology-2e/pages/preface.
Dodds, W. K. 2002. Freshwater ecology: Concepts and environmental applications. Academic Press, San Diego, CA.
Haruay, N., and S. Piratae. 2023. Predatory efficiency of Anentome helena snail against intermediate host snails of parasitic diseases under laboratory conditions. Journal of Helminthology. 97: e18.
Ishak, M. Y., Z. Azham, N. S. A. Latip, and M. Mohamed. 2021. Physicochemical properties as driver of Odonata diversity in oil palm waterways. Frontiers in Forests and Global Change. 4: 613064.
Li, Y., Y. Chen, and S. Liu. 2025. Taxonomic and functional diversity of macroinvertebrate community along an altitudinal gradient in the upper Jinsha River. Ecological Indicators, 163: 112123.
Michel, A., J. D. Lebrun, C. Chaumont, M. Girondin, J. Tournebize, V. Archaimbault, and A. Jeliazkov. 2025. Benthic macroinvertebrate diversity and function in an agricultural constructed wetland affected by agrochemical pressure (Seine-et-Marne, France). Environmental Science and Pollution Research. 32: 3679–3697.
Morse, J. C., L. Yang, and L. Tian. 1995. Aquatic insects of china useful for monitoring water quality. Hohai University Press, Nanjing.
Owade, C. A., H. Kaiser, G. M. Simiyu, G. Owuor, E. Sicharani, G. M. Gettel, and F. O. Masese. 2025. Macroinvertebrate functional responses to human disturbance and flow cessation in Afromontane-savannah rivers. Limnologica. 102: 125107.
Park, Y. S., and J. Choi. 2019. Spatial distribution patterns of benthic macroinvertebrate functional feeding groups in relation to environmental gradients. Aquatic Ecosystem Health & Management. 22: 297–307.
Pinto, I., S. Rodrigues, and S. C. Antunes. 2021. Assessment of the benthic macroinvertebrate communities in the evaluation of the water quality of Portuguese reservoirs: An experimental approach. Water. 13: 3391.
Singh, S., and R. C. Sharma. 2020. Monitoring of benthic macroinvertebrates as bioindicator for assessing the health of the high altitude wetland Dodi Tal, Garhwal Himalaya, India. Biodiversity International Journal. 4: 164-173.
Sricharoen, W., A. Suksri, and P. Sricharoen. 2019. Sediment quality and organic matter accumulation in fish ponds and irrigation canals at Rangsit agricultural area. Thai Environmental Engineering Journal. 33: 35-46.
Sripanya, J., C. Vongsombath, V. Vannachak, K. Rattanachan, C. Hanjavanit, W. Mahakham, and N. Sangpradub. 2023. Benthic macroinvertebrate communities in wadeable rivers and streams of Lao PDR as a useful tool for biomonitoring water quality: A multimetric index approach. Water. 15: 625.
