การใช้หนอนแมลงบีเอสเอฟ (HERMETIA ILLUCENS) เป็นแหล่งโปรตีนทดแทนกากถั่วเหลืองในสูตรอาหารสำหรับการเลี้ยงจิ้งหรีดบ้าน (ACHETA DOMESTICUS)
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ปัจจุบันต้นทุนอาหารสัตว์คิดเป็นสัดส่วนมากกว่าร้อยละ 50 ของต้นทุนการผลิตจิ้งหรีด จึงมีความจำเป็นในการแสวงหาแหล่งโปรตีนทางเลือกที่สามารถทดแทนกากถั่วเหลืองได้ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินศักยภาพของหนอนบีเอสเอฟ Black Soldier Fly Larvae; BSFL (Hermetia illucens) ในการใช้เป็นแหล่งโปรตีนทดแทนกากถั่วเหลืองในสูตรอาหารจิ้งหรีดบ้าน (Acheta domesticus) โดยวางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ (completely randomized design; CRD) แบ่งเป็น 4 กรรมวิธี ได้แก่ อาหารสำเร็จรูปทางการค้า อาหารกลุ่มที่ใช้กากถั่วเหลืองเป็นแหล่งโปรตีน และมีการใช้ BSFL ทดแทนกากถั่วเหลืองที่ระดับ 0, 5 และ 10% และศึกษาผลต่อสมรรถนะการผลิต ประสิทธิภาพการวางไข่ ขนาดลำตัว และคุณค่าทางโภชนะของจิ้งหรีด ผลการศึกษาพบว่า การใช้ BSFL ไม่ส่งผลต่อการเพิ่มขึ้นของน้ำหนักตัวของจิ้งหรีดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P>0.05) อย่างไรก็ตาม การเสริม BSFL ในระดับร้อยละ 5 ให้ค่าอัตราการเปลี่ยนอาหารเป็นน้ำหนักตัว (Feed Conversion Ratio; FCR) ดีที่สุด (1.31) และมีปริมาณการกินอาหารต่ำที่สุด (P<0.01) นอกจากนี้ การเสริม BSFL ส่งผลให้ความกว้างลำตัวเพิ่มขึ้นและมีแนวโน้มเพิ่มจำนวนจิ้งหรีดขนาดใหญ่ ขณะที่การเพิ่มระดับ BSFL เป็นร้อยละ 10 ส่งผลให้อัตราการรอดชีวิตและจำนวนไข่ลดลง สำหรับองค์ประกอบทางโภชนะ พบว่าปริมาณไขมันในตัวจิ้งหรีดเพิ่มขึ้นตามระดับ BSFL ที่ใช้ ขณะที่ปริมาณโปรตีนมีแนวโน้มลดลง โดยสรุป BSFL สามารถใช้เป็นแหล่งโปรตีนทางเลือกเพื่อทดแทนกากถั่วเหลืองในอาหารจิ้งหรีดได้ โดยระดับการใช้ที่เหมาะสมคือร้อยละ 5 ซึ่งช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้อาหารโดยไม่ส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโต ทั้งยังมีศักยภาพในการลดต้นทุนการผลิต อย่างไรก็ตาม การใช้ BSFL ในระดับที่สูงกว่านี้อาจส่งผลกระทบต่ออัตราการรอดชีวิตและประสิทธิภาพการวางไข่ จึงควรพิจารณาระดับการใช้ให้เหมาะสม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
นพพร โต๊ะมี, เครือวัลย์ มาลา และพัชรี ผ่องใส. 2563. ผลของระยะปลูกและปุ๋ยไนโตรเจนต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของข้าวโพดเทียนลูกผสม. แก่นเกษตร. 48: 1045-1054.
ธีรภัทร์ ศรีขา, วรินทร์ พวงทรัพย์, นิสากร ปินตาพรม, พัสกร พุทธฉายา, ยุพา หาญบุญทรง และสาวิตรี วงศ์ตั้งถิ่นฐาน. 2566. ผลการใช้หนอนแมลงโปรตีน (Black soldier fly) ทดแทนกากถั่วเหลืองในอาหารต่อสมรรถนะการผลิต และ คุณภาพซากในไก่เนื้อ. แก่นเกษตร. 48: 217-222.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. 2566. ราคาถั่วเหลืองคละรายเดือนที่เกษตรกรขายได้ที่ไร่นาทั้งประเทศ ปี 2550 – 2566. แหล่งข้อมูล: https://oae.go.th/uploads/files/2026/02/03/0dbd3267198d8f64.pdf. ค้นเมื่อ 18 กรกฎาคม 2568.
สายชล พันธศรี, กิตติยา มะลิแก้ว, พงศกร มะลิแก้ว, พัชรินทร์ ส่งศรี และพงศธร กุนัน. 2563. สมรรถภาพการเจริญเติบโตและองค์ประกอบทางเคมีของจิ้งหรีดที่เลี้ยงด้วยอาหารผสมกากเนื้อปาล์มร่วมกับกากเบียร์. แก่นเกษตร. 48: 211-216.
Alabi, T., and S. Adedokun. 2025. Amino Acid Nutrition in Poultry: A Review. Animals. 15: 3323.
Aniebo, A. O., E. S. Erondu, and O. J. Owen. 2009. Replacement of fish meal with maggot meal in African catfish (Clarias gariepinus) diets. Revista UDO Agrícola. 9: 666-671.
AOAC. 1990. Official Methods of Analysis. 15th Edition. Association of Official Analytical Chemists, Inc., Arlington, Virginia.
Bawa, M., S. Songsermpong, C. Kaewtapee, and W. Chanput. 2020. Effect of Diet on the Growth Performance, Feed Conversion, and Nutrient Content of the House Cricket. Journal of Insect Science. 20: 1-10.
Chia, S. Y., C. M. Tanga, I. M. Osuga, A. O. Alaru, D. M. Mwangi, M. Githinji, S. Subramanian, K. K. M. Fiaboe, S. Ekesi, J. J. A. van Loon, and M. Dicke. 2019. Effect of dietary replacement of fishmeal by insect meal on growth performance, blood profiles and economics of growing pigs in Kenya. Animals. 9: 705.
Chobanova, S., N. Karkelanov, S. C. Mansbridge, I. M. Whiting, A. Simic, S. P. Rose, and V. R. Pirgozliev. 2023. Defatted black soldier fly larvae meal as an alternative to soybean meal for broiler chickens. Poultry. 2: 430-441.
Hanboonsong, Y., T. Jamjanya, and P. B. Durst. 2013. Six-legged livestock: edible insect farming, collecting and marketing in Thailand. RAP Publication 2013/03. Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO), Regional Office for Asia and the Pacific, Bangkok.
Kelly, C. D., B. R. Tawes, and A. M. Worthington. 2014. Evaluating indices of body condition in two cricket species. Ecology and Evolution. 4: 4476-4487.
Liao, G. Y., S. Dai, E. Bae, S. Singh, J. Klug, C. Pettan-Brewer, and W. Ladiges. 2025. Morphological features of the domestic house cricket (Acheta domesticus) for translational aging studies. GeroScience. 47: 6487–6511.
Liceaga, A. M., J. E. Aguilar-Toalá, B. Vallejo-Cordoba, A. F. González-Córdova, and A. Hernández-Mendoza. 2022. Insects as an alternative protein source. Annual Review of Food Science and Technology. 13: 19–34.
Makkar, H. P. S., G. Tran, V. Heuzé, and P. Ankers. 2014. State-of-the-art on use of insects as animal feed. Animal Feed Science and Technology. 197: 1-33.
Mutafela, R. N. 2015. High Value Organic Waste Treatment via Black Soldier Fly Bioconversion (Onsite Pilot Study). M.S. Thesis. Royal Institute of Technology, Stockholm.
Nassar, F. S., A. M. Alsahlawi, A. O. Abbas, A. A. Alaqil, N. N. Kamel, and A. M. Abdelwahab. 2023. Impact of dietary inclusion of black soldier fly larvae (Hermetia illucens) as a replacement for soybean-corn ingredients on egg production, physiological status, and economic efficiency of laying hens. Advances in Animal and Veterinary Sciences. 11: 295-304.
Oonincx, D. G. A. B., and M. D. Finke. 2023. Insects as a complete nutritional source. Journal of Insects as Food and Feed. 9: 541-543.
Perez-Santaescolastica, C., I. de Pril, I. van de Voorde, and I. Fraeye. 2023. Fatty acid and amino acid profiles of seven edible insects: Focus on lipid class composition and protein conversion factors. Foods. 12: 4090.
Secci, G., F. Bovera, S. Nizza, N. Baronti, L. Gasco, G. Conte, A. Serra, A. Bonelli, and G. Parisi. 2018. Quality of eggs from Lohmann Brown Classic laying hens fed black soldier fly meal as substitute for soya bean. Animal. 12: 2191-2197.
Song, P., J. Li, J. Wang, H. Qin, and J. Wu. 2024. Effects of black soldier fly (Hermetia illucens) larvae meal on production performance, egg quality, and physiological properties in laying hens: A meta-analysis. Poultry Science. 103: 104118.
van Huis, A., B. Rumpold, C. Maya, and N. Roos. 2021. Nutritional qualities and enhancement of edible insects. Annual Review of Nutrition. 41: 551–576.
Ventura, M. K., V. J. Stull, and S. M. Paskewitz. 2022. Maintaining laboratory cultures of Gryllus bimaculatus, a versatile orthopteran model for insect agriculture and invertebrate physiology. Journal of Visualized Experiments. 8: 184.
Wang, H., S. Zhang, G. Zhao, J. Li, and Y. Wang. 2021. Influence of dietary protein level on growth performance, body composition and metabolic enzyme activities of house cricket Acheta domesticus. Animals. 11: 2420.