การผลิตน้ำหมักจากเศษเหลือทิ้งปลากะพงขาวและการใช้เพื่อส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช
Main Article Content
บทคัดย่อ
ปัจจุบันมีการปล่อยเศษเหลือทิ้งจากการตัดแต่งซากปลา ตลอดจนน้ำล้างซากปลากะพงขาวลงสู่ทะเลสาบสงขลาซึ่งส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม จึงได้มีการนำเศษเหลือทิ้งเหล่านั้นมาใช้หมักเป็นน้ำหมักปลากะพงขาว งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสมบัติ ธาตุอาหาร เพื่อผลิตเป็นน้ำหมักปลากะพงขาวสำหรับส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช โดยนำชิ้นส่วนเหลือทิ้งจากการตัดแต่ง ได้แก่ เครื่องใน ครีบ เกล็ด และน้ำล้างซากปลากะพงขาว มาหมักในถังพลาสติกเป็นเวลา 60 วัน จากนั้น นำน้ำหมักปลากะพงขาวที่ได้มาวิเคราะห์สมบัติทางเคมีเบื้องต้น พบว่า น้ำหมักปลากะพงขาวมีค่าการนำไฟฟ้าสูงและมีความเป็นกรดเล็กน้อย มีธาตุอาหารที่พืชต้องการ และมีกรดอะมิโนเป็นองค์ประกอบ เมื่อเจือจางน้ำหมักปลากะพงขาวในสัดส่วน 0, 10, 20, 50, 100 และ 200 เท่าด้วยน้ำประปา แล้วใช้รดผักบุ้งที่ปลูกในดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ พบว่า ผักบุ้งที่ได้รับน้ำหมักปลากะพงขาวเจือจางสัดส่วน 50-100 เท่า มีแนวโน้มส่งเสริมการเจริญเติบโตของผักบุ้งตลอดจนความเข้มข้นของธาตุอาหารโดยเฉพาะไนโตรเจนและโพแทสเซียมในพืชสูงกว่าการไม่ได้รดด้วยน้ำหมักปลากะพงขาว อย่างไรก็ตาม ความสูงและน้ำหนักสดไม่แตกต่างกันทางสถิติ ดังนั้น การนำเศษเหลือทิ้งจากการตัดแต่งซากปลากะพงขาวมาผลิตเป็นน้ำหมักช่วยให้สามารถใช้เป็นแหล่งส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืชและช่วยลดปัญหาสิ่งแวดล้อมจากการลักลอบทิ้งเศษซากตัดแต่งปลาลงสู่ทะเลได้
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมพัฒนาที่ดิน. 2545. คู่มือการผลิตและประโยชน์ของปุ๋ยอินทรีย์น้ำ. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์, กรุงเทพฯ.
กรมพัฒนาที่ดิน. 2558. สถานภาพทรัพยากรดินและที่ดินของประเทศไทย. ชุมนุมสหกรณ์เกษตรกรแห่งประเทศไทย จำกัด, กรุงเทพฯ.
กระทรวงพาณิชย์. 2566. รายงงานสถานการณ์ปลากะพง. แหล่งข้อมูลhttps://samutsakhon.moc.go.th/th/file/get/file/20240 30754f0952ebbe90d0288bb925daace19e2174233.pdf. ค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2568.
คณาจารย์ภาควิชาธรณีศาสตร์. 2554. คู่มือปฏิบัติการปฐพีวิทยาเบื้องต้น. ภาควิชาธรณีศาสตร์ คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, สงขลา.
จำเป็น อ่อนทอง และจักรกฤษณ์ พูนภักดี. 2563. คู่มือวิเคราะห์ดินและพืช. ภาควิชาธรณีศาสตร์ คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, สงขลา.
ชนากานต์ แย้มฎีกา, ผานิตย์ นาขยัน, สาวิกา กอนแสง, ภาวิณี อารีศรีสม และวีณา นิลวงศ์. 2567. อิทธิพลของน้ำหมักชีวภาพต่อการปลดปล่อยธาตุอาหารพืชจากฟางข้าว. วารสารผลิตกรรมการเกษตร. 5: 67-78.
ฌานิกา แซ่แง่ ชูกลิ่น, เอนก สาวะอินทร์ และสุดนัย เคลือหลี. 2565. ผลของน้ำหมักชีวภาพจากเศษปลาเหลือทิ้งด้วยเชื้อLactobacillus casei ต่อการเจริญเติบโตและผลผลติของผักกว้างตุ้งฮ้องเต้. วารสารวิจัย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย. 14: 253-265.
ฌานิกา แซ่แง่ ชูกลิ่น, เอนก สาวะอินทร์, วรรณวิภา ไชยชาญ และเตือนใจ ปิยัง. 2563. การใช้ Lactobacillus casei เพื่อเร่งกระบวนการหมักปุ๋ยน้ำหมักจากเศษปลาทะเลเหลือทิ้ง และประสิทธิภาพของปุ๋ยน้ำหมักต่อการเจริญเติบโตของต้นข้าวพื้นเมือง. คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการประมง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย, ตรัง.
พงษ์เพชร พงษ์ศิวาภัย, ธวัชชัย อินทร์บุญช่วย, ธรรมธวัช แสงงาม, ดนชิดา วาทินพุฒิพร, วิทยา เศรษวิทยา และชัยสิทธิ์ ทองจู. 2567. ผลของการพ่นกรดแอมิโนทางใบร่วมกับการจัดการปุ๋ยเคมีต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของผักโขม (Amaranthus app.). วารสารเกษตร. 40: 471-484.
ยงยุทธ โอสถสภา. 2557. การใช้สารเร่งเชิงชีวภาพเพื่อส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช. วารสารดินและปุ๋ย. 36: 27-54.
ยงยุทธ โอสถสภา. 2552. ธาตุอาหารพืช. สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพฯ.
รุ่งโรจน์ ไกรสิทธิพาณิชย์, อานัฐ ตันโช, วศิน เจริญตัณธนกุล, ศุภธิดา อำทอง และวราภัสร์ นนทธิ. 2568. ผลของน้ำหมักมูลไส้เดือนดินต่อการเจริญเติบโตของมิซูน่า (Brassica rapa var. nipposinica) ในระบบไฮโดรโพนิกส์. Recent Science and Technology. 17: 261967.
วีณา นิลวงค์. 2563. อิทธิพลของปุ๋ยอินทรีย์ชนิดต่างๆ และน้ำหมักชีวภาพต่อการเปลี่ยนแปลงสมบัติดินและผลผลิตของพืชผัก. แก่นเกษตร. 48: 639-650.
วีณารัตน์ มูลรัตน์, สมชาย ชคตระการ และอัญชลีจาละ. 2560. ประสิทธิภาพของน้ำหมักชีวภาพจากเศษปลาที่ใช้น้ำกากส่าเหล้าทดแทนกากน้ำตาลต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของผักกวางตุ้งฮ่องเต้. วิทยานิพนธ์ ปริญญาวิทยาศาสตร มหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. ปทุมธานี.
สุภาพร ราชา. 2559. ผลของนํ้าหมักชีวภาพจากเศษปลา และเศษผักต่อปริมาณสารสีที่ใช้ในกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสงและปริมาณกรดแอสคอร์บิคของผักกาดหอมพันธุ์กรีนโอ๊คที่ปลูกในระบบไฮโดรโปนิกส์. วิทยานิพนธ์ ปริญญาวิทยาศาสตร มหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยมหาวิทยาลัยบูรพา. ชลบุรี.
เอิบ เขียวรื่นรมย์ และพิสุทธิ์ วิจารสรณ์. 2542. กุญแจอนุกรมวิธานดินของประเทศไทย. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตบางเขน คณะเกษตร ภาควิชาปฐพีวิทยา, กรุงเทพฯ.
El-Tarabily, K. A., A. H. Nassar, G. E. Hardy, and K. Sivasithamparam. 2003. Fish emulsion as a food supplement for rhizobacteria promoting growth of radish (Raphanus sativus L. var. sativus) in a sandy soil. Canadian Journal of Microbiology. 252: 397-411.
FAO. 2023. Fisshery And Aquaculture Statistics] Yearbook 2020. https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bits treams/f138370c-cd94-4bfb-8767-34b7e952c9d6/content. Accessed Aug.1, 2025.
Ghasemi, S., A. H. Khoshgoftamanesh, H. Hadadzadeh, and M. Jafari. 2012. Synthesis of iron amino acid chelates and evaluation of their efficacy as iron source and growth stimulator for tomato in nutrient solution culture. Plant Growth Regulation. 31: 498-508.
Hammam, K. A., E. A. Eisa, and A. A. Dewidar. 2020. Effect of organic fertilization and amino acids on growth, chemical composition and capsaicin content of hot pepper (Capsicum annum L var. Minimum) plant. Asian Plant Research Journal. 6: 40-52.
Jones, B. 2001. Laboratory Guide For Conducting Soil Tests and Plant analysis. CRC Press, United States of America.
Pandit, K., Chandni, S. Kaur, M. Kumar, R. Bhardwaj, and S. Kaur. 2024. Chapter Six - Salinity stress: Impact on plant growth. Advances in Food Security and Sustainability. 9: 145-160.
Pascual, P. R. L., A. D. Jarwar, and P. S. Nitural. 2013. Fertilizer, fermented activators, and EM utilization in pechay (Brassica Pekinensis L.) production. Pakistan journal of Agriculture, Agricultural Engineering and Veterinary. Sciences. 29: 56-69.
Sukitprapanon, T. S. 2024. Short-term applications of liquid organic fertilizer from fermented residue had adverse effects on the soil and leafy vegetable qualities: https://www.researchsquare.com/article/rs-4516415/v1. Accessed Aug.1, 2025.
Tantriani, C. Matsushima, K. M. Standen, E. G. Lamb, W. Cheng, and K. Tawaraya. 2025. Impact of amino acid supplementation on rhizosphere bacterial dynamics in rice under phosphorus deficiency. Journal of Soil Science and Plant Nutrition. 25: 7213–7231.