ผลิตภาพ ค่าใช้จ่าย และการประเมินการปลดปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์จากการทำไม้สัก กรณีศึกษา: สวนป่าลุ่มน้ำวังทองฝั่งขวา จังหวัดพิษณุโลก

บทคัดย่อ

ไม้สักเป็นไม้เศรษฐกิจที่มีบทบาทสำคัญต่อภาคป่าไม้และอุตสาหกรรมแปรรูปไม้ของประเทศไทย โดยเฉพาะในระบบสวนป่าปลูกเชิงเศรษฐกิจ เมื่อถึงรอบตัดฟัน การนำไม้ออกจากพื้นที่จำเป็นต้องผ่านกระบวนการทำไม้หลายขั้นตอน ซึ่งมีความแตกต่างกัน ตามสภาพพื้นที่ ภูมิประเทศ เครื่องมือ และแรงงาน ส่งผลให้ผลิตภาพ ค่าใช้จ่าย และการปลดปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์แตกต่างกัน การศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลิตภาพ ค่าใช้จ่าย และการประเมินการปลดปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์จากการทำไม้สักในพื้นที่สวนป่าลุ่มน้ำวังทองฝั่งขวา จังหวัดพิษณุโลก โดยทำการเก็บข้อมูลภาคสนามในแต่ละขั้นตอนการทำไม้ ประกอบด้วย การล้มไม้และการชักลากไม้ 50 รอบการทำงาน การหมายวัดและการตัดทอน 30 รอบการทำงาน และการรวมกอง 20 รอบการทำงาน วิเคราะห์ ผลิตภาพ คำนวณค่าใช้จ่ายต่อลูกบาศก์เมตร และประเมินการปลดปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ จากการใช้น้ำมันเชื้อเพลิง ผลการศึกษาพบว่า กระบวนการทำไม้สักประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ การล้มไม้ การชักลากไม้ การหมายวัด การตัดทอน และการรวมกอง โดยมีผลิตภาพ เท่ากับ 9.93, 6.63, 12.45, 10.64 และ 11.70 ลบ.ม./ชม. ตามลำดับ มีค่าใช้จ่าย เท่ากับ 44.27, 255.84, 14.46, 40.81 และ 74.86 บาท/ลบ.ม. ตามลำดับ ทั้งนี้ มีปริมาณการปลดปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์รวม เท่ากับ 2.78 Kg CO₂eq/m³ โดยในขั้นตอนการล้มไม้ การชักลากไม้ การตัดทอน และการรวมกอง เท่ากับ 0.23, 1.67, 0.19 และ 0.69 Kg CO₂eq/m³ ตามลำดับ ผลการศึกษานี้สามารถ ใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการวางแผนการทำไม้ โดยเฉพาะการกำหนดเส้นทางและระยะทางการชักลากไม้ การจัดตำแหน่งจุดรวมกองไม้ และการจัดสรรเครื่องจักรกลให้เหมาะสมกับลักษณะงาน นอกจากนี้ยังสามารถใช้ประกอบการบริหารจัดการต้นทุน โดยมุ่งลดค่าใช้จ่ายในกิจกรรมที่ใช้เครื่องจักรกลซึ่งมีต้นทุนสูง รวมทั้งใช้เป็นแนวทางในการลดการใช้เชื้อเพลิงและการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากกิจกรรมการชักลากไม้และการรวมกอง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความยั่งยืนของการจัดการสวนป่าไม้สัก