การประเมินคุณภาพน้ำทะเลในสามพื้นที่ชายฝั่งของจังหวัดชลบุรี ระหว่าง พ.ศ. 2560–2568
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
พื้นที่ชายฝั่งจังหวัดชลบุรีมีการใช้ประโยชน์ที่แตกต่างกัน โดยพบว่ารูปแบบคุณภาพน้ำทะเลแตกต่างกันทั้งในเชิงพื้นที่และฤดูกาล การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินสถานภาพและความสอดคล้องกับมาตรฐานคุณภาพน้ำทะเล ศึกษาความแปรผันเชิงพื้นที่ ฤดูกาล และรายปีของพารามิเตอร์คุณภาพน้ำและดัชนีคุณภาพน้ำทะเล (Marine Water Quality Index: MWQI) และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างพารามิเตอร์คุณภาพน้ำกับ MWQI รวมทั้งความสัมพันธ์ระหว่างพารามิเตอร์คุณภาพน้ำ ในพื้นที่ชายฝั่งจังหวัดชลบุรี 3 ประเภท ได้แก่ อ่าวชลบุรี–อ่างศิลา (พื้นที่เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ) หาดบางแสน (พื้นที่นันทนาการ) และหาดวอนนภา–ศรีราชา (พื้นที่ชุมชน) ระหว่างปี พ.ศ. 2560–2568 ข้อมูลคุณภาพน้ำที่เผยแพร่โดยสถาบันวิทยาศาสตร์ทางทะเล มหาวิทยาลัยบูรพา ได้รับการประเมินเทียบกับมาตรฐานคุณภาพน้ำทะเล คำนวณค่า MWQI และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ด้วยสหสัมพันธ์อันดับของสเปียร์แมน ผลการศึกษาพบว่าอ่าวชลบุรี–อ่างศิลามีคุณภาพน้ำเสื่อมโทรมที่สุด และพบพารามิเตอร์หลายตัวไม่เป็นไปตามมาตรฐาน โดยเฉพาะออกซิเจนละลายน้ำ ไนเตรท ฟอสเฟต และแบคทีเรียกลุ่มโคลิฟอร์มทั้งหมด ขณะที่หาดบางแสนและหาดวอนนภา–ศรีราชามีคุณภาพน้ำโดยรวมอยู่ในระดับพอใช้ ค่า MWQI ต่ำที่สุดในฤดูฝนของทุกพื้นที่ โดยอ่าวชลบุรี–อ่างศิลามีค่า MWQI อยู่ในระดับเสื่อมโทรมตลอดทุกฤดูกาล ส่วนอีกสองพื้นที่อยู่ในระดับพอใช้เป็นส่วนใหญ่ และไม่พบแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงรายปีที่ชัดเจน MWQI มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับออกซิเจนละลายน้ำและความเป็นกรด–ด่าง และมีความสัมพันธ์เชิงลบกับแอมโมเนีย ไนเตรท ฟอสเฟต และแบคทีเรียกลุ่มโคลิฟอร์มทั้งหมด โดยรูปแบบความสัมพันธ์แตกต่างกันตามพื้นที่ ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นถึงความแตกต่างของสถานภาพและรูปแบบการเปลี่ยนแปลงคุณภาพน้ำทะเลตามลักษณะการใช้ประโยชน์พื้นที่ และสามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการติดตามและบริหารจัดการคุณภาพน้ำทะเลชายฝั่งจังหวัดชลบุรี
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมมลพิษ. 2565. ดัชนีคุณภาพน้ำทะเล (Marine Water Quality Index: MWQI). ส่วนแหล่งน้ำทะเล กองจัดการคุณภาพน้ำ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. แหล่งข้อมูล: https://www.pcd.go.th/waters/ดัชนีคุณภาพน้ำทะเล/. ค้นเมื่อ 31 มกราคม 2569.
ประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ฉบับที่ 27 (พ.ศ. 2549) ออกตามความในพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 เรื่อง กำหนดมาตรฐานคุณภาพน้ำทะเล. 2537. ราชกิจจานุเบกษา. 111(16 ง): 228–233. แหล่งข้อมูล: https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2537/D/016/64.PDF. ค้นเมื่อ 31 มกราคม 2569.
ประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ เรื่อง กำหนดมาตรฐานคุณภาพน้ำทะเล พ.ศ. 2564. 2564. ราชกิจจานุเบกษา. 138(ตอนพิเศษ 245 ง): 136–145. แหล่งข้อมูล: https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/17182427.pdf. ค้นเมื่อ 31 มกราคม 2569.
สถาบันวิทยาศาสตร์ทางทะเล มหาวิทยาลัยบูรพา. 2563. รายงานคุณภาพน้ำทะเลชายฝั่งชลบุรี 2563. แหล่งข้อมูล: https://drive.google.com/drive/folders/1PVSISdmjx5Mkf9nUaqxJrvWy0TpmU7An. ค้นเมื่อ 31 มกราคม 2569.
สถาบันวิทยาศาสตร์ทางทะเล มหาวิทยาลัยบูรพา. 2564ก. รายงานคุณภาพน้ำทะเลชายฝั่งชลบุรี 2564. แหล่งข้อมูล: https://drive.google.com/drive/folders/1HQj-_d-VeEfOJdN722NR0Y0P2J0GEEMy. ค้นเมื่อ 31 มกราคม 2569.
สถาบันวิทยาศาสตร์ทางทะเล มหาวิทยาลัยบูรพา. 2564ข. รวมรายงานคุณภาพน้ำ. แหล่งข้อมูล: https://drive.google.com/drive/folders/1W_ivoxqJV2Mto-glIHevLSs85hOKNEJM. ค้นเมื่อ 31 มกราคม 2569.
สถาบันวิทยาศาสตร์ทางทะเล มหาวิทยาลัยบูรพา. 2565. รายงานคุณภาพน้ำทะเลชายฝั่งชลบุรี 2565. แหล่งข้อมูล: https://drive.google.com/drive/folders/1bHON9DrWvmjv2VMx7BWSG8GhV66yMKwP. ค้นเมื่อ 31 มกราคม 2569.
สถาบันวิทยาศาสตร์ทางทะเล มหาวิทยาลัยบูรพา. 2566. รายงานคุณภาพน้ำทะเลชายฝั่งชลบุรี 2566. แหล่งข้อมูล: https://drive.google.com/drive/folders/1B8dYBW2nBJOckqpcAeO43cgyxT9gM877. ค้นเมื่อ 31 มกราคม 2569.
สถาบันวิทยาศาสตร์ทางทะเล มหาวิทยาลัยบูรพา. 2567. รายงานคุณภาพน้ำทะเลชายฝั่งชลบุรี 2567. แหล่งข้อมูล: https://drive.google.com/drive/folders/1Kvd52zmDXhIDwnju4xgyVJrIN3XRZKp. ค้นเมื่อ 31 มกราคม 2569.
สถาบันวิทยาศาสตร์ทางทะเล มหาวิทยาลัยบูรพา. 2568. รายงานคุณภาพน้ำทะเลชายฝั่งชลบุรี 2568. แหล่งข้อมูล: https://drive.google.com/drive/folders/1cH2X3q8GvrYGHMTGUHwlygH9Go6qkrbi. ค้นเมื่อ 31 มกราคม 2569.
APHA, AWWA, and WEF. 2017. Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater. 23rd Edition. American Public Health Association, Washington, DC.
Boyd, C. E. 2015. Water Quality: An Introduction. 2nd Edition. Springer, Cham.
Buranapratheprat, A. 2009. Circulation in the Bang Pakong River Mouth and Chonburi Coastal Area investigated using a hydrodynamic model. Burapha Science Journal. 14: 50–60.
Buranapratheprat, A., P. Jintasaeranee, K. Khoksalung, S. Tong-u-dom, and S. Yuenyong. 2017. Water circulation at Bangsaen Beach, Chonburi Province in 2014–2015. Burapha Science Journal. 22: 38–48.
Buranapratheprat, A., T. Yanagi, and S. Matsumura. 2008. Seasonal variation in water column conditions in the upper Gulf of Thailand. Continental Shelf Research. 28: 2509–2522.
Cheevaporn, V., and P. Menasveta. 2003. Water pollution and habitat degradation in the Gulf of Thailand. Marine Pollution Bulletin. 47: 43–51.
Diaz, R. J., and R. Rosenberg. 2008. Spreading dead zones and consequences for marine ecosystems. Science. 321: 926–929.
Grasshoff, K., K. Kremling, and M. Ehrhardt. 1999. Methods of Seawater Analysis. 3rd Completely Revised and Extended Edition. Wiley-VCH, Weinheim.
Jeamsripong, S., V. Thaotumpitak, S. Anuntawirun, N. Roongrojmongkhon, and E. R. Atwill. 2022. Meteorological and water quality factors associated with microbial diversity in coastal water from intensified oyster production areas of Thailand. Water. 14: 3838.
Kunjiek, T., P. Poonpium, C. Musika, W. Wongsudawan, and A. Munhapon. 2018. Total coliform and fecal coliform bacteria contamination in aquaculture areas of Chon Buri Bay to Ang Sila, Chon Buri Province. Khon Kaen Agriculture Journal. 46: 992–997.
Lin, M., H. C. Lucas, and G. Shmueli. 2013. Too big to fail: large samples and the p-value problem. Information Systems Research. 24: 906–917.
Majandang, J., and C. Piyapong. 2023. Evaluation of water quality in Bang Pakong River and coastal area of Chonburi Province in 2020 by using water quality index method and geoinformatics. Journal of Research Unit on Science, Technology and Environment for Learning. 14: 148–166.
Musika, C., W. Wongsudawan, A. Munhapon, T. Kunjiek, and P. Poonpium. 2019. Spatial and temporal variations of coastal seawater quality of Chon Buri Province in a period of 10 years (2008–2017). Khon Kaen Agriculture Journal. 47: 289–296.
Nguyen, N. T. T., D. K. Loan, and N. C. Hoi. 2013. Development of water quality index for coastal zone and application in the Hạ Long Bay. VNU Journal of Science: Earth and Environmental Sciences. 29: 43–52.
Novotny, V. 2003. Water Quality: Diffuse Pollution and Watershed Management. 2nd Edition. John Wiley & Sons, Hoboken, NJ.
OECD. 2022. Managing and Financing Water for Growth in Thailand: Highlights of a National Dialogue on Water. OECD Publishing, Paris.
Peng-ngeiw, P., S. Jaritkhuan, and S. Tunkijjanukij. 2021. Effect of green mussel raft culture on total organic matter and flux of dissolved inorganic nitrogen in Sriracha Bay, Chon Buri Province. Burapha Science Journal. 26: 270–284.
Rakseree, S., P. Intacharoen, V. Gunbua, and A. Buranapratheprat. 2025. Monsoonal effects and hydro-biogeochemical characteristics in maritime cargo areas of Sriracha Bay, Eastern Upper Gulf of Thailand. Journal of Fisheries and Environment. 49: 67–79.
Samsudin, M. S., A. Azid, S. I. Khalit, M. S. A. Sani, and F. Lananan. 2019. Comparison of prediction model using spatial discriminant analysis for marine water quality index in mangrove estuarine zones. Marine Pollution Bulletin. 141: 472–481.
Strickland, J. D. H., and T. R. Parsons. 1972. A Practical Handbook of Seawater Analysis. 2nd Edition. Fisheries Research Board of Canada, Ottawa.
Thaipichitburapa, P., A. Buranapratheprat, and C. Junchompoo. 2025. Impacts of water quality changes on eutrophication and phytoplankton in the coastal areas of Chonburi Province in 2022. Burapha Science Journal. 30: 312–331.
Wasserstein, R. L., and N. A. Lazar. 2016. The ASA statement on p-values: context, process, and purpose. The American Statistician. 70: 129–133.
Wu, R. S. S. 2002. Hypoxia: from molecular responses to ecosystem responses. Marine Pollution Bulletin. 45: 35–45.
Yu, X., X. Guo, A. Morimoto, and A. Buranapratheprat. 2018. Simulation of river plume behaviors in a tropical region: case study of the Upper Gulf of Thailand. Continental Shelf Research. 153: 16–29.
Yuenyong, S., A. Buranapratheprat, P. Thaipichitburapa, V. Gunbua, P. Intacharoen, and A. Morimoto. 2023. Fluxes of dissolved nutrients and total suspended solids from the Bang Pakong River mouth into the Upper Gulf of Thailand. Journal of Fisheries and Environment. 47: 68–83.