Nest Entrance Architectural Types of <I> Tetragonula laeviceps </I> (Smith) a Stingless Bee Species Complex (Hymenoptera: Apidae: Meliponini) in Thailand and Peninsular Malaysia
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
Present study is the first step to explore the feasibility of using the nest entrance architecture found in the Tetragonula laeviceps species complex as one of several methods to disentangle the taxa involved. The research was carried out in synanthropic habitats of Thailand (provinces of Chiang Mai, Mae Hong Son, NakhonSawan, Trang and Songkhla), and the Malaysian Peninsular (Selangor and Malacca), March 2013 to January 2014. The surveys included trees and human’s construction such as pillars and walls. Careful notes and photographs were made of each entrance and bees specimen were collected for dry mounting (euthanized in ethyl acetate vapours) and for DNA analyses in the future (in 95% ethyl alcohol). Ninety nests were found. Various shapes, colour and construction materials of the nest entrances architecture were discovered. The nest entrances architecture were deliberately grouped into five types, viz. (1) long entrance tube with distal free, (2) same but entrance tube attached to substrate throughout its length, (3) short entrance tube with slit-like entrance, (4) same but with roundish, triangular or similarly-shaped entrance, and (5) entrance tube not projecting beyond the substrate. Type (4) was the most common. The bees at type (2) were the most aggressive in defending their nests.
Article Details
References
ชามา อินซอน. 2549. ความหลากหลายของชนิดชันโรง (Apidae: Trigona spp. และ Hypotrigona spp.) และพฤติกรรมการเก็บยางไม้จากธรรมชาติในโครงการทองผาภูมิ 72 พรรษามหาราช อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, นครปฐม. 128 หน้า.
ธนพร รจิตปริญญา. 2543. นิเวศวิทยาและความหลากชนิดของชันโรงในเขตจังหวัดเชียงใหม่. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, เชียงใหม่. 118 หน้า.
เพ็ญนภา จักรสมศักดิ์ และ เบญจวรรณ ฤกษ์เกษม. 2553. ปัจจัยที่มีผลต่อการติดเมล็ดของข้าวเกสรเพศผู้เป็นหมันในแปลงข้าวของเกษตรกร. วารสารเกษตร 26(4): 37-42.
วีรยา สมณะ เยาวลักษณ์ จันทร์บาง จิราพร กุลสาริน และ Michael Burgett. 2554. ชีวมิติของรังผึ้งโพรงธรรมชาติจากการสังเกตในภาคเหนือของประเทศไทย. วารสารเกษตร 27(3): 219-228.
สมนึก บุญเกิด. 2541. ผึ้งและชันโรง. เทคโนโลยีชาวบ้าน 10(188): 46-49.
สมนึก บุญเกิด. 2552. พฤติกรรมการสร้างรัง. หน้า 88. ใน: การอบรมโครงการต้นกล้าอาชีพ เรื่องการเลี้ยงผึ้งจิ๋วผลิตน้ำผึ้งอินทรีย์. 2 กันยายน 2552. มหาวิทยาลัยแม่โจ้, เชียงใหม่.
Bänziger, H., S. Boongird, P. Sukumalanand and S. Bänziger. 2009. Bee that drink human tears (Hymenoptera: Apidae). Journal of the Kansas Entomological Society 82: 135-150.
Bänziger, H. and S. Bänziger. 2010. Mammals, birds and reptiles as hosts of Lisotrigona bees, the tear drinkers with the broadest host range (Hymenoptera, Apidae). Mitteilungen der Schweizersichen Entomologischen Gesellschaft 83: 271-282.
Bänziger, H., S. Pumikong and K. Srimuang. 2011. The remarkable nest entrance of tear drinking Pariotrigona klossi and other stingless bees nesting in limestone cavities (Hymenoptera: Apidae). Journal of the Kansas Entomological Society 84: 22-35.
Bänziger, H. and K. Khamyotchai. 2014. An unusually large and persistent male swarm of the stingless bee Tetragonulalaeviceps in Thailand (Hymenoptera: Apidae: Meliponini). Journal of Melittology 32: 1-5.
Fajardo, A. C., and C. R. Cervancia. 2003. Simple ways to manage stingless bees. Bee for Development Journal 67: 3-5.
Michener, C. D. 1974. The social behavior of the bees: a comparative study, Belknap, Harvard University Press, Cambridge. 404 p.
Michener, C. D. 2007. The Bee of the World 2nded. The Johns Hopkins University Press, Baltimore. 972 p.
Pobsuk, P. and S. Malaipan. 2010. Nest architecture of stingless bees (Apidae: Trigona spp. and Lisotrigona caccaie Nurse) in Golden Jubilee Thong PhaPhum Project, Thong PhaPhum district, Kanchanaburi province. Agricultural Science Journal 41: 129-141.
Rasmussen, C. and S. A. Cameron. 2007. A molecular phylogeny of the old world stingless bees (Hymenoptera: Apidae) and the non-monophyly of the large genus Trigona. Systematic Entomology 32: 26-39.
Rasmussen, C. 2008. Catalog of the Indo-Malayan/ Australasian stingless bees (Hymenoptera: Apidae: Meliponini). Magnolia Press, Auckland. 80 p.
Rasmussen, C. and C. D. Michener. 2010. The identity and neotype of Trigonalaeviceps Smith (Hymenoptera: Apidae). Journal of the Kansas Entomological Society 83: 129-133.
Roubik, D. W. 2006. Stingless bee nesting biology. Apidologie 37: 124-143.
Sakagami, S. F. 1978. Tetragonula stingless bees of the continental Asia and Sri Lanka. Journal of the Faculty of Science, Hokkaido University, Series VI, Zoology 21: 165-247.
Slaa, E. J., L. A. S. Chaves, K. S. M. Braga and F. E. Hofstede. 2006. Stingless bees in applied pollination: practice and perspectives. Apidologie 37: 293-315.
Thummajitsakul, S., S. Klinbunga, D. Smith and S. Sittipraneed. 2008. Genetic diversity and population structure of Trigonapagdeni Schwarz in Thailand. Apidologie 39:446-455.
Wille, A. and C. D. Michener. 1973. The nest architecture of stingless bee with special reference to those of Costa Rica. Revista de Biologia Tropical 21: 1-278.
