การวิเคราะห์ต้นทุนการผลิตสับปะรดบนพื้นฐานของพฤติกรรมของเกษตรกร ตำบลหนองพันจันทร์ อำเภอบ้านคา จังหวัดราชบุรี

บทคัดย่อ

ในปี พ.ศ. 2567 จังหวัดราชบุรีเป็น 1 ใน 4 จังหวัดของภูมิภาคตะวันตกมีผลผลิตรวมและมีเนื้อที่เก็บเกี่ยวมากเป็นอันดับ 2 ของประเทศ แต่เนื่องจากปัญหาสิ่งแวดล้อม และพฤติกรรมการปลูก ส่งผลต่อต้นทุนการผลิตและจุดคุ้มทุนของเกษตรกรในแต่ละพื้นที่แตกต่างกันได้ วัตถุประสงค์ของการศึกษาครั้งนี้เพื่อวิเคราะห์ต้นทุนการผลิตสับปะรดบนพื้นฐานของพฤติกรรมของเกษตรกร ตำบลหนองพันจันทร์ อำเภอบ้านคา จังหวัดราชบุรี โดยศึกษาผ่านขั้นตอนการผลิตที่เกษตรกรปฏิบัติเหมือนกันในพื้นที่ที่มีความแตกต่างกัน 3 รูปแบบ พบว่า รูปแบบที่ 1 พื้นที่ที่มีลักษณะส่วนใหญ่เป็นเนินเขา ส่งผลให้ขาดแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร อยู่ห่างไกลจากแหล่งรับซื้อ มีต้นทุนการผลิต เท่ากับ 10.91 บาท/ตร.ม. มีจุดคุ้มทุนเฉลี่ย เท่ากับ 0.16 กิโลกรัม/ตร.ม.คิดเป็นเงิน 1.27 บาท/ตร.ม. รูปแบบที่ 2 พื้นที่ที่มีลักษณะส่วนใหญ่เป็นที่ราบ มีแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร อยู่ใกล้แหล่งรับซื้อผลผลิต แต่อยู่นอกเขตโครงการที่ภาครัฐส่งเสริม (โครงการแปลงใหญ่) ปลูกผลผลิตตามองค์ความรู้ของแต่ละครอบครัว มีต้นทุนการผลิต เท่ากับ 14.33 บาท/ตร.ม. มีจุดคุ้มทุน เท่ากับ 0.40 กิโลกรัม/ตร.ม. คิดเป็นเงิน 2.83 บาท/ตร.ม. และรูปแบบที่ 3 พื้นที่ที่มีลักษณะส่วนใหญ่เป็นที่ราบ มีแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร อยู่ใกล้แหล่งรับซื้อผลผลิต อยู่ในเขตโครงการที่ภาครัฐส่งเสริม (โครงการแปลงใหญ่) มีศูนย์การเรียนรู้ มีต้นทุนการผลิต เท่ากับ 12.01 บาท/  ตร.ม. มีจุดคุ้มทุน เท่ากับ 0.25 กิโลกรัม/ตร.ม. คิดเป็นเงิน 1.98 บาท/ตร.ม. นอกจากนี้ ยังพบว่ามีปัจจัยอื่น ๆ ที่ส่งผลต่อต้นทุน และอัตราการผลิตได้ เช่น ปัญหาชั้นดินดาน การใช้อินทรียวัตถุ การเผาหน้าดิน การให้ความสำคัญในการเปลี่ยนแปลงเฉพาะหน้าดิน การจัดการต้นพันธุ์เก่าที่เป็นโรค และการสะสมของวัชพืชใต้ดิน