ปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิบัติมาตรการจัดการโรคใบด่างมันสำปะหลังของเกษตรกร ตำบลนาดี อำเภอหนองแสง จังหวัดอุดรธานี

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์สำคัญเพื่อศึกษา 1) ลักษณะพื้นฐานส่วนบุคคลของเกษตรกร 2) ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับโรคใบด่างมันสำปะหลังของเกษตรกร 3) การปฏิบัติตามมาตรการจัดการโรคใบด่างมันสำปะหลังของเกษตรกร และ 4) ปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิบัติตามมาตรการจัดการโรคใบด่างมันสำปะหลังของเกษตรกร กลุ่มตัวอย่างคือเกษตรกรผู้ปลูกมันสำปะหลังตำบลนาดี อำเภอหนองแสง จังหวัดอุดรธานี ที่ขึ้นทะเบียนเกษตรกรกับกรมส่งเสริมการเกษตร คัดเลือก 3 หมู่บ้านที่มีการปลูกมันสำปะหลังและพบการระบาดของโรคใบด่างมันสำปะหลังมากที่สุด จำนวน 89 คน จากจำนวน 115 คน ทำการเก็บรวบรวมข้อมูลโดยแบบสอบถามที่ผ่านการทดสอบความเชื่อมั่นสัมประสิทธิ์แอลฟาครอนบาซ (Cronbach’s alpha coefficient) อยู่ที่ 0.848 ใช้สถิติเชิงพรรณนาและใช้การวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติคพหุกลุ่ม พบว่าเกษตรกรเป็นเพศชายมากที่สุด อายุเฉลี่ย 56.02 ปี จบการศึกษาในระดับประถมศึกษา มีการติดต่อโดยตรงกับเจ้าหน้าที่เรื่องโรคใบด่างมันสำปะหลังเฉลี่ย 1.5 ครั้งต่อปี มีแรงงานภาคการเกษตรเฉลี่ย 2.75 คนต่อครัวเรือน ประสบการณ์การปลูกเฉลี่ย 12.57 ปี ต้นทุนการผลิตมันสำปะหลังเฉลี่ย 3,648 บาทต่อไร่ ผลผลิตเฉลี่ย 3.9 ตันต่อไร่ รายได้จากการขายผลผลิตเฉลี่ย 7,205 บาทต่อไร่ เกษตรกรมีความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับโรคใบด่างมันสำปะหลังอยู่ในระดับสูง มีการปฏิบัติตามมาตรการจัดการโรคใบด่างมันสำปะหลังอยู่ในระดับปานกลางและปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิบัติมาตรการจัดการโรคใบด่างมันสำปะหลังอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ 0.05 ได้แก่ ผลผลิตมันสำปะหลังซึ่งมีความสัมพันธ์ในทิศทางบวก การที่มีผลผลิตเพิ่มขึ้น 1 หน่วย จะมีโอกาสที่เกษตรกรจะอยู่ในกลุ่มที่มีการปฏิบัติระดับปานกลางและระดับสูงเพิ่มขึ้น 4.88 และ 5.45 เท่า ตามลำดับ และแรงงานในครัวเรือนซึ่งมีความสัมพันธ์ในทิศทางลบ การมีแรงงานในครัวเรือนเพิ่มขึ้น 1 คน โอกาสที่จะมีการปฏิบัติระดับสูงจะลดลง 0.336 เท่า ดังนั้น ครัวเรือนควรกำหนดบทบาทหน้าที่ของแรงงานอย่างชัดเจน เน้นการทำงานเป็นทีมและการมีส่วนร่วมในกระบวนการผลิตเพื่อก่อให้เกิดความรู้สึกเป็นเจ้าของและความรับผิดชอบร่วมกันจะช่วยยกระดับการปฏิบัติมาตรการจัดการโรคให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น