การประเมินขีดความสามารถในการรองรับการใช้ทรัพยากรในพื้นที่น้ำท่วมซ้ำซาก กรณีการใช้ที่ดินผลิตข้าวตำบลจรเข้ใหญ่ อำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมิน ขีดความสามารถในการรองรับการใช้ทรัพยากรของพื้นที่ สำหรับการผลิตข้าวในตำบลจรเข้ใหญ่ อำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี ซึ่งเป็นพื้นที่น้ำท่วมซ้ำซาก โดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพควบคู่กับการวิเคราะห์เชิงปริมาณ การศึกษาแบ่งออกเป็น 5 ขั้นตอน ได้แก่ การศึกษาบริบทและการผลิตข้าว การศึกษาการถือครองที่ดิน การศึกษาการปรับตัวของครัวเรือนเกษตรกรต่อภัยน้ำท่วม การประเมินขีดความสามารถด้านที่ดิน (Land Supply และ Land Demand) และการศึกษาบทบาทของภาครัฐในการจัดการน้ำและสนับสนุนการเกษตร ผลการศึกษาพบว่า Land Supply ของตำบลจรเข้ใหญ่มีมากกว่า Land Demand แสดงว่าพื้นที่มีศักยภาพเพียงพอสำหรับการเพาะปลูกข้าวนาปรัง แม้ว่าครัวเรือนเกษตรกรบางส่วนปรับเปลี่ยนอาชีพไปสู่การรับจ้าง ทำให้พื้นที่บางส่วนไม่ได้ใช้เต็มศักยภาพ ผลการประเมินชี้ให้เห็นความสำคัญของการปรับเปลี่ยนวิธีใช้ที่ดินให้เหมาะสมกับบริบท รวมถึงการส่งเสริมการปลูกพืชทนแล้ง พืชเศรษฐกิจ หรือพืชเสริมเพื่อสร้างรายได้และความยั่งยืนของครัวเรือน นอกจากนี้ การนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยคาดการณ์น้ำและวางแผนเพาะปลูกสามารถเพิ่มความมั่นคงทางอาชีพและลดความเสี่ยงต่อผลผลิตและรายได้ของเกษตรกรได้ นอกจากนี้ สำหรับ ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและการวางแผนพัฒนาท้องถิ่น องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) ควรสนับสนุนการนำ เทคโนโลยีเข้ามาใช้ในการวางแผนเพาะปลูกข้าวนาปรัง และส่งเสริมการสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับ อาชีพเสริมที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ ซึ่งจะช่วยเพิ่มรายได้และความมั่นคงของครัวเรือนเกษตรกร ลดการย้ายแรงงานออกนอกพื้นที่ และสนับสนุนการดำรงชีพในภาคเกษตรอย่างยั่งยืน