ประสิทธิภาพของสารป้องกันกำจัดแมลงต่อการระบาดของเพลี้ยกระโดดหลังขาวในนาข้าว

บทคัดย่อ

เพลี้ยกระโดดหลังขาว (Sogatella furcifera (Horváth)) เป็นแมลงศัตรูข้าวประจำท้องถิ่นในเขตภาคเหนือตอนบน ปัจจุบันพบการระบาดร่วมกับเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลในหลายภูมิภาคของประเทศไทย การใช้สารเคมีเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการป้องกันและกำจัดแมลงศัตรูข้าว วัตถุประสงค์ของงานวิจัยนี้เพื่อทดสอบประสิทธิภาพสารป้องกันกำจัดแมลงที่ขึ้นทะเบียนวัตถุอันตรายให้ใช้ในนาข้าวสำหรับควบคุมเพลี้ยกระโดดหลังขาวในสภาวะที่มีการระบาด ดำเนินการที่แปลงเกษตรกรจังหวัดเชียงราย ฤดูนาปรัง 2566 และ 2567 ข้าวพันธุ์สันป่าตอง 1 ฤดูนาปี 2566 ข้าวพันธุ์ กข6 โดยใช้แผนการทดลองแบบ randomized complete block มี 3 ซ้ำ เมื่อเพลี้ยกระโดดหลังขาวมีปริมาณใกล้เคียงหรือถึงระดับเศรษฐกิจ พ่นสารป้องกันกำจัดแมลง จำนวน 9 ชนิด (Fenobucarb 50% EC, Ethiprole 10% SC, Etofenprox 20% EC, Dinotefuran 20% SG, Dinotefuran 20% + Etofenprox 15% WP, Sulfoxaflor 50% WG, Pymetrozine 50% WG, Buprofezin 5% + Isoprocrab 20% WP และ Flonicamid 50% WG) ตามอัตราแนะนำข้างฉลากเปรียบเทียบกับการไม่พ่นสารป้องกันกำจัดแมลง (ควบคุม) ด้วยเครื่องยนต์พ่นสารสะพายหลังแบบใช้แรงลม จำนวน 2 ครั้ง หลังการพ่นสารครั้งสุดท้ายทั้งสามฤดู พบว่าสาร Sulfoxaflor 50% WG, Pymetrozine 50% WG และ Flonicamid 50% WG ซึ่งเป็นสารป้องกันกำจัดแมลงกลุ่มใหม่ มีประสิทธิภาพสูงในการควบคุมเพลี้ยกระโดดหลังขาวได้ร้อยละ 80 ขึ้นไป สำหรับสาร Dinotefuran 20% + Etofenprox 15% WP, Dinotefuran 20% SG, Buprofezin 5% + Isoprocrab 20% WP, Etofenprox 20% EC, Fenobucarb 50% EC และ Ethiprole 10% SC เป็นสารป้องกันกำจัดแมลงกลุ่มเก่า มีประสิทธิภาพในการควบคุมเพลี้ยกระโดดหลังขาว ร้อยละ 60-80 ดังนั้นเมื่อเกิดการระบาดของเพลี้ยกระโดดหลังขาวสามารถใช้เป็นคำแนะนำในการป้องกันกำจัด โดยคำนึงถึงต้นทุนและประสิทธิภาพของสารป้องกันกำจัดแมลง และเป็นแนวทางในการลดความเสี่ยงต่อการพัฒนาความต้านทานของเพลี้ยกระโดดหลังขาว