การระบุชนิดเชื้อราสาเหตุโรคทางใบและผลของกาแฟโรบัสตาในพื้นที่จังหวัดเลย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การเพาะปลูกกาแฟโรบัสตา (Coffea canephora) ได้ขยายตัวอย่างมากในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย โดยเฉพาะในจังหวัดเลย ซึ่งปัจจุบันมีพื้นที่ปลูกกาแฟโรบัสตามากที่สุด การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจและระบุเชื้อราที่ก่อให้เกิดโรคในกาแฟโรบัสตาในตำบลโคกขมิ้น อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย ระหว่างปี พ.ศ. 2564–2565 ผลการสำรวจพบโรคหลักจำนวน 4 โรค ได้แก่ โรคใบจุด โรคใบไหม้ โรคผลเน่า และโรคราสนิม การแยกเชื้อจากตัวอย่างใบและผลที่มีอาการโรค ด้วยวิธี Tissue transplanting method สามารถแยกเชื้อราได้ทั้งหมด 103 ไอโซเลต โดยแยกเชื้อราจากโรคใบจุดได้จำนวน 47 ไอโซเลต โรคใบไหม้จำนวน 16 ไอโซเลต และโรคผลเน่าจำนวน 40 ไอโซเลต จากการทดสอบการก่อโรคพบว่าเชื้อราจำนวน 68 ไอโซเลต สามารถก่อโรคได้ในกาแฟโรบัสตา สำหรับโรคใบจุด เชื้อราไอโซเลต LS24, LS1 และ LS4 มีความรุนแรงในการก่อโรคมากที่สุด ขณะที่อาการใบไหม้ เชื้อราไอโซเลต LB4, LB23 และ LB10 มีขนาดแผลบนในกาแฟมากที่สุด และโรคผลเน่า เชื้อราไอโซเลต FR38, FR40, FR17 และ FR34 มีขนาดแผลสูงที่สุด จากการบ่งชี้สกุล (genus) ของเชื้อราที่ผ่านการทดสอบการเกิดโรคโดยอาศัยคุณสมบัติทางสัณฐานวิทยา สามารถจำแนกได้ 7 สกุล ได้แก่ Colletotrichum (39 ไอโซเลต), Lasiodiplodia (11 ไอโซเลต), Phomopsis (11 ไอโซเลต), Corynespora (3 ไอโซเลต), Fusarium (2 ไอโซเลต), Pestalotiopsis (1 ไอโซเลต) และ Curvularia (1 ไอโซเลต) คัดเลือกเชื้อราที่มีความรุนแรงในการก่อโรค จำนวน 7 ไอโซเลต มาทำการระบุชนิด (species) โดยเปรียบเทียบลำดับนิวคลีโอไทด์ในส่วน ITS, TEF-1α และ TUB2 กับฐานข้อมูล GenBank ผลการระบุชนิดได้เป็น Corynespora cassiicola (LS1), Lasiodiplodia pseudotheobromae (LS24 และ FR34) และ Colletotrichum จำนวน 4 ชนิด ได้แก่ C. theobromicola (LB10), C. siamense (FR38), C. fructicola (FR40) และ C. aenigma (FR17) การศึกษานี้ให้ข้อมูลที่จำเป็นสำหรับการวินิจฉัยและการจัดการโรคเชื้อราในการเพาะปลูกกาแฟโรบัสตาในประเทศไทย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมวิชาการเกษตร. 2562. คู่มือการจัดการการผลิตกาแฟอะราบิกา. นนทบุรี: สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร.
กรมวิชาการเกษตร. 2565. ข้อมูลเตือนภัยการเกษตร. แหล่งข้อมูล: https://lampang.doae.go.th/province/wp-content/uploads/2022/12/5-b113.pdf. ค้นเมื่อ 6 สิงหาคม 2568.
กาญจนา นิรภัย และ เอกชัย ชูเกียรติโรจน์. 2552. ชีววิทยาของเชื้อรา Lasiodiplodia spp. วารสารมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. 25: 119-14.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. 2568. ข้อมูลการผลิตสินค้าเกษตร. แหล่งข้อมูล: https://www.oae.go.th/assets/portals/1/files/Varieties%20coffee%2066.pdf. ค้นเมื่อ 26 กรกฎาคม 2568.
Alhudaib, K., A. M. Ismail, and D. Magistà. 2023. Multi-locus phylogenetic analysis revealed the association of six Colletotrichum species with anthracnose disease of coffee (Coffea arabica L.) in Saudi Arabia. Journal of Fungi. 9: 705-730.
Aristizábal, L. F., and M. A. Johnson. 2022. Monitoring coffee leaf rust (Hemileia vastatrix) on commercial coffee farms in Hawaii: Early insights from the first year of disease incursion. Agronomy. 12: 1134-1149.
Bailey, J. A., and M. J. Jeger. 1992. Colletotrichum: Biology, Pathology and Control. CAB International. Wallingford, UK: 121.
Freeman, S., T. Katan, and E. Shabi. 1998. Characterization Colletotrichum species responsible for anthracnose diseases of various fruits. Plant Disease. 82: 596-605.
Gong, J. L., Y. Lu, W. H. Wu, C. P. He, Y. Q. Liang, and X. Huang. 2019. First report of Phomopsis heveicola (anamorph of Diaporthe tulliensis) causing leaf blight of coffee (Coffea arabica) in China. Plant Disease. 104: https://doi.org/10.1094/PDIS-09-19-1833-PDN.
Hindorf, H., and C. O. Omondi. 2011. A review of three major fungal diseases of Coffea arabica L. in the rainforests of Ethiopia and progress in breeding for resistance in Kenya. Journal of Advanced Research. 2: 109–120.
Kimura, M. 1980. A simple method for estimating evolution rate of base substitutions through comparative studies of nucleotide sequences. Journal of Molecular Evolution. 16: 111-120.
Li, L., S. Tibpromma, S. C. Karunarathna, R. S. Jayawardena, S. Lumyong, and J. Xu. 2022. Comprehensive review of fungi on coffee. Pathogens. 11: 1-17.
Nelson, S. C. 2008. Cercospora leaf spot and berry blotch of coffee. Hawii: University of Hawaii.
Nam, H. S., H. S. Park, and Y. C. Kim. 2023. First report of coffee leaf spot caused by Curvularia geniculata. Journal of Phytopathology. 172: e13245.
Prihastuti, H., L. Cai, H. Chen, E. H. C. McKenzie, and K. D. Hyde. 2009. Characterization of Colletotrichum species associated with coffee berries in northern Thailand. Fungal Diversity. 39: 89-109.
Ramos, D. O., A. Wilson, C. Rosado, A. F. Souza, A. S. Pio, and O. L. Pereira. 2023. Lasiodiplodia iranensis is the causal agent of Coffea canephora dieback in Brazil. Crop Protection. 172: 1-5.
Serrato-Diaz, L. M., Y. A. Mariño, and P. Bayman. 2020. Pathogens causing anthracnose and fruit rots of coffee associated with the coffee berry borer and the entomopathogenic fungus Beauveria bassiana in Puerto Rico. Phytopathology. 110: 1541-1552.
Serrato-Diaz, L. M., Y. A. Mariño, J. D. J. González, R. Goenaga, and P. Bayman. 2024. Coffee fruit rot: The previously unrecognized role of Fusarium and its interactions with the coffee berry borer (Hypothenemus hampei). Phytopathology. 114: 1320-1332.
Souza, A. F., H. Costa, L. Zambolim, C. Mendes, R. L. Freitas, and E. M. Zambolim. 2009. First report of Corynespora cassiicola causing leaf and berry spots on Coffea canephora in Brazil. Australasian Plant Disease. 4: 72-74.
Tamura, K., G. Stecher, D. Peterson, A. Filipski, and S. Kumar. 2013. MEGA6: Molecular evolutionary genetics analysis version 6.0 Molecular Biology and Evolution. 30: 2725-2729.
Trakunyingcharoen, T., R. Cheewangkoon, and C. To-anun. 2015. Phylogenetic study of the Botryosphaeriaceae species associated with avocado and para rubber in Thailand. Chiang Mai Journal of Science. 42: 104-116.
Waller, J. M., M. Bigger, and R. J. Hillocks, 2007. Coffee Pests, Diseases and Their Management. CAB International. Wallingford, UK.
