ผลของการพอกเมล็ดด้วย Captan และ Metalaxyl ต่อคุณภาพเมล็ดพันธุ์และการยับยั้งเชื้อรา Pythium spp. สาเหตุการเกิดโรคเน่าคอดินในระยะต้นกล้าดาวเรือง

Main Article Content

อรัญญา สิงโสภา
ฉัตรสุดา เผือกใจแผ้ว
สุธีระ เหิมฮึก
จักรพงษ์ กางโสภา

บทคัดย่อ

เมล็ดพันธุ์ดาวเรืองมีรูปร่างแบน บาง เรียวยาวและมีอาหารสะสมในเมล็ดน้อย ทำให้เกิดปัญหาการเพาะเมล็ดได้ยาก นอกจากนี้มักประสบปัญหาโรคเน่าคอดิน ซึ่งเกิดจากเชื้อรา Pythium spp. เข้าทำลายเมล็ดทั้งก่อนและหลังการงอก การพอกเมล็ดพันธุ์เป็นการยกระดับคุณภาพเมล็ดพันธุ์ที่ทำให้สามารถเพาะเมล็ดได้สะดวกมากขึ้น และสามารถพอกเมล็ดร่วมกับสารเคมีป้องกันเชื้อราที่สามารถลดความรุนแรงและป้องกันกำจัดโรคพืชได้ในระยะต้นกล้า ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเข้มข้นของ captan และ metalaxyl ที่เหมาะสมสำหรับพอกเมล็ดและความสามารถในการยับยั้งการเข้าทำลายของเชื้อรา Pythium spp. ในระยะต้นกล้าดาวเรืองได้ โดยวางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ (completely randomized design: CRD) จำนวน 4 ซ้ำ พบว่า captan ในอัตรา 1.5 และ 2.0 กรัมของสารออกฤทธิ์ (g.ai.) สามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อรา Pythium spp. ได้ 100 เปอร์เซ็นต์ จากนั้นเมื่อนำ captan และ metalaxyl มาพอกร่วมกับเมล็ดพันธุ์ดาวเรือง พบว่าเมล็ดที่พอกด้วย captan ในอัตรา 1.0 กรัมของสารออกฤทธิ์ metalaxyl ในอัตรา 1.0 กรัมของสารออกฤทธิ์ มีความงอกและความเร็วในการงอกมากกว่ากรรมวิธีอื่นเมื่อตรวจสอบในสภาพห้องปฏิบัติการ ส่วนการตรวจสอบในสภาพเรือนทดลอง พบว่าเมล็ดที่พอกด้วย captan และ metalaxyl ทุกอัตรามีความงอกและความเร็วในการงอกมากกว่าและแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเปรียบเทียบกับเมล็ดที่ไม่ผ่านการพอก และจากการตรวจสอบการยับยั้งเชื้อราและความมีชีวิตรอดของเมล็ดพันธุ์ดาวเรืองหลังผ่านการพอกร่วมกับ captan และ metalaxyl พบว่าการพอกเมล็ดด้วย captan ในอัตรา 2.0 กรัมของสารออกฤทธิ์ และ metalaxyl ทุกอัตราสามารถยับยั้งเชื้อรา Pythium spp. มากกว่าเมล็ดที่ไม่ผ่านการพอก ดังนั้นสรุปได้ว่าการพอกเมล็ดร่วมกับ metalaxyl ในอัตรา 1.0 กรัมของสารออกฤทธิ์ มีประสิทธิภาพในการยับยั้งเชื้อราได้ดีกว่า captan จึงเป็นอัตราแนะนำสำหรับนำไปใช้พอกร่วมกับเมล็ดพันธุ์ดาวเรือง

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
สิงโสภา อ., เผือกใจแผ้ว ฉ., เหิมฮึก ส., & กางโสภา จ. (2025). ผลของการพอกเมล็ดด้วย Captan และ Metalaxyl ต่อคุณภาพเมล็ดพันธุ์และการยับยั้งเชื้อรา Pythium spp. สาเหตุการเกิดโรคเน่าคอดินในระยะต้นกล้าดาวเรือง. วารสารวิชชา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช, 44(1), 64–78. https://doi.org/10.65217/wichchajnstru.2025.v44i1.261697
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมส่งเสริมการเกษตร. (2556). การปลูกดาวเรือง. สืบค้นเมื่อ 28 พฤศจิกายน 2566, จาก: https://agkb.lib.ku.ac.th/doae/search_detail/result/282222.

ขวัญหทัย มวลสุข สุธิดา จีนกลาง และอนันตกร สุนทรพิทักษ์. (2561). การศึกษาการเจริญเติบโตของดาวเรือง “พาวเวอร์โกลด์” โดยใช้วัสดุปลูกที่มีส่วนผสมของก้อนเชื้อเห็ดเก่า. วารสารวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา, 3(2), 1-6.

จักรพงษ์ กางโสภา และเพชรรัตน์ จี้เพชร. (2563). ผลของการไพรม์เมล็ดพันธุ์ร่วมกับการเคลือบเมล็ดด้วย captan และ metalaxyl ต่อความงอกและการเจริญเติบโตของต้นกล้าข้าวโพดหวานลูกผสม. แก่นเกษตร, 48(ฉบับพิเศษ 1), 305-310.

จักรพงษ์ กางโสภา อนันต์ วงเจริญ และบุญมี ศิริ. (2558). การพอกเมล็ดพันธุ์ร่วมกับสารป้องกันเชื้อรา เพื่อยับยั้งเชื้อรา Pythium spp. ในระยะต้นกล้าของยาสูบ. แก่นเกษตร, 43(4), 717-728.

ญาณีนุช กล่ำบุรี พิมพ์ชนก จันทร์น้อย ภานุพันธ์ แตงนิล รุ่งฟ้า จีนแส นงลักษณ์ คงศิริ เฉลิมพล ภูมิไชย์ และราตรี บุญเรืองรอด. (2562). การถ่ายทอดลักษณะสีกลีบดอกในดาวเรืองฝรั่งเศส. วารสารพืชศาสตร์สงขลานครินทร์, 6(2), 1-6.

ธรรมศักดิ์ สมมาตย์. (2528). สารเคมีป้องกันกำจัดโรคพืช. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

ปัทมาวดี คุณวัลลี เทวี มณีรัตน์ และกนกวัน ปลอดจินดา. (2566). ผลของการเตรียมความพร้อมเมล็ดพันธุ์มะเขือเทศด้วย Bacillus subtilis ต่อความงอกของเมล็ดและการรอดชีวิตของต้นกล้าในโรงเรือนที่เคยมีการระบาดของโรคเหี่ยวเขียว. วารสารเกษตรและอาหาร มรวอ., 2(1), 22-28.

พรทิพย์พา หาระโคตร จักรพงษ์ กางโสภา และบุญมี ศิริ. (2559). ผลของการพอกเมล็ดร่วมกับ metalaxyl และ captan ต่อคุณภาพเมล็ดพันธุ์ผักกาดหอม. ใน รายงานการประชุมทางวิชาการเมล็ดพันธุ์แห่งชาติ ครั้งที่ 13 (หน้า 54-66). สุรินทร์: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน.

พิสุทธิ์ เอกอำนวย. (2550). โรคและแมลงของพืชเศรษฐกิจที่สำคัญ. เชียงใหม่: สวนสัตว์แมลงสยาม.

วนิดา ชื่นชัน สุกันยา รักษาสระน้อย สมศักดิ์ อยู่บริบูรณ์ และวรรณกร กิจจะ. (2562). การยับยั้งเชื้อรา Phytophthora parasitica ด้วยเชื้อราปฏิปักษ์ที่แยกได้จากดินในเขตพื้นที่ตำบลกุยบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์. วารสารวิทยาศาสตร์ลาดกระบัง, 28(1), 53-64.

วรรณวิไล อินทนู จิระเดช แจ่มสว่าง ภาณี ทองพํานัก และวุฒิชัย ทองดอนแอ. (2544). การทดสอบประสิทธิภาพของเชื้อรา Gliocladium virens ที่เคลือบเมล็ดผักคะน้าในการป้องกันโรคเน่าระดับดินของต้นกล้า. รายงานการประชุมวิชาการ ครั้งที่ 39 (หน้า 243-252). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

แสงโฉม ศิริพานิช. (2556). สถานการณ์และผลต่อสุขภาพจากสารเคมีป้องกันกําจัดศัตรูพืช ปีพ.ศ. 2556. สำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรคกระทรวงสาธารณสุข, 44(44), 689-692.

อภาพร โพธิยอด และศุภลักษ์ สัตยสมิทสถิต. (2566). ประสิทธิภาพของสารกำจัดเชื้อราในการยับยั้งการเจริญของเชื้อรา Phomopsis sp. สาเหตุโรคเมล็ดเน่าโฟมอปซิสในถั่วเหลือง. แก่นเกษตร, 51(suppl 1), 643-667.

อมรรัตน์ ภู่ไพบูลย์ และพีระวรรณ วัฒนวิภาส. (2552). สํารวจ รวบรวม และจําแนกรา Pythium สาเหตุโรคพืช. รายงานผลงานวิจัยและพัฒนา. กรมวิชาการเกษตร.

อรพรรณ วิเศษสังข์. (2552). คู่มือการเลือกใช้สารป้องกันกำจัดโรคพืช. กรุงเทพฯ: กรมวิชาการเกษตร.

Adaskaveg, J.E., Michailides, T. and Eskalen, A. (2022). Fungicides, bactericides, biocontrols, and natural products for deciduous tree fruit and nut, citrus, strawberry, and vine crops in California. California: University of California.

Filonow, A.B. and Jackson, K.E. (1989). Effect of metalaxyl plus PCNB or metalaxyl plus tolclofos-methyl on peanut pod rot and soil populations of Pythium spp. and Rhizoctonia solani. Peanut Science, 16(1), 25-32, doi: https://doi.org/10.3146/i0095-3679-16-1-6.

Grover, R.K. and Moore, J.D. (1962). Toxicometric studies of fungicides against brown rot organisms Sclerotinia fructicola and S. laxa. Phytopathology, 52(9), 876-880.

Gurjar, P., Meena, L. and Verma, A.K. (2019). Diseases of marigold (Tagetes erecta) and their management: A review. International Journal of Advanced Scientific Research and Management, 4(4), 137-144.

International Seed Testing Association (ISTA). (2022). International rules for seed testing. Zürich: Bassersdorf.

Lersel, M.W. and Bugbee, B. (1996). Phytotoxic effects of fungicides on bedding plants. Journal of the American Society for Horticultural Science, 121(6), 1095-1102, doi: https://doi.org/10.21273/JASHS.121.6.1095.

Lu, P., Aimonino, D.R., Gilardi, G., Gullino, M.L. and Garibaldi, A. (2010). Efficacy of different steam distribution systems against five soilborne pathogens under controlled laboratory conditions. Phytoparasitica, 38(2), 175-189, doi: https://doi.org/10.1007/s12600-010-0086-8.

Sharma, K.K., Singh, U.S., Sharma, P., Kumar, A. and Sharma, L. (2015). Seed treatments for sustainable agriculture-A review. Journal of Applied and Natural Science, 7(1), 521-539, doi: https://doi.org/10.31018/jans.v7i1.641.

Taylor, A.G., Allen, P.S., Bennett, M.A., Bradford, K.J. and Misra, M.K. (1998). Seed enhancements. Seed Science Research, 8, 245-256, doi: https://doi.org/10.1017/S0960258500004141.