บทบาทผู้จัดการเครือข่ายนโยบายขององค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกุ่มในการขับเคลื่อนการจัดการขยะเชิงเศรษฐกิจหมุนเวียนแบบมีส่วนร่วม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบทบาทขององค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกุ่ม ในฐานะผู้จัดการเครือข่ายนโยบายในการขับเคลื่อนการจัดการขยะเชิงเศรษฐกิจหมุนเวียนแบบมีส่วนร่วม และ 2) เพื่อวิเคราะห์กลไกการขับเคลื่อนและเงื่อนไขความสำเร็จของการจัดการขยะเชิงเศรษฐกิจหมุนเวียนแบบมีส่วนร่วมในตำบลบ้านกุ่ม จังหวัดเพชรบุรี การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยคัดเลือกผู้ให้ข้อมูลแบบเจาะจง ประกอบด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก จำนวน 10 คน และการประชุม กลุ่มย่อย จำนวน 15 คน ร่วมกับการศึกษาเอกสารและการสังเกตการณ์ภาคสนาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วยวิธีการตรวจสอบแบบสามเส้า 

ผลการวิจัยพบว่า องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกุ่มได้ปรับบทบาทจากการจัดการขยะเชิงบริการ (เก็บ ขน กำจัด) ไปสู่การทำหน้าที่เป็น “ผู้จัดการเครือข่ายนโยบาย” โดยมีบทบาทสำคัญ 5 ประการ ได้แก่ 1) การกำหนดกรอบปัญหาและสร้างวาระร่วมของชุมชน 2) การออกแบบ เครื่องมือเชิงนโยบายที่สอดคล้องกับชีวิตประจำวัน 3) การประสานภาคีและระดมทรัพยากรในพื้นที่ 4) การกระตุ้นการมีส่วนร่วมและสร้างแรงเสริมทางสังคม และ 5) การกำกับติดตามเพื่อประกันความต่อเนื่องของเครือข่าย นอกจากนี้ ความสำเร็จของการขับเคลื่อนเกิดจากกลไกหลัก ได้แก่ กลไกการลดขยะต้นทางผ่านครัวเรือน กลไกแรงเสริมเชิงบวกและแรงหนุนทางสังคม กลไกการขยายผลผ่านเครือข่าย และกลไกการบริหารแบบยืดหยุ่นปรับตัวตามบริบท ขณะที่เงื่อนไขความสำเร็จที่สำคัญประกอบด้วยภาวะผู้นำและความต่อเนื่องเชิงนโยบาย ความเข้มแข็งของภาคีเครือข่ายและทุนทางสังคม ความเหมาะสมของเครื่องมือเชิงนโยบายต่อวิถีชีวิตชุมชน และระบบติดตามผลที่สื่อสารผลลัพธ์อย่างเป็นรูปธรรม ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า การจัดการขยะเชิงเศรษฐกิจหมุนเวียนในระดับท้องถิ่นจะเกิดความยั่งยืนได้เมื่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทำหน้าที่เชิงยุทธศาสตร์ในการบริหารเครือข่ายนโยบายและสร้างความเป็นเจ้าของร่วมของประชาชนในระดับครัวเรือนและชุมชน