ประเพณีบรูไฮไทโซ่กับการสร้างพื้นที่ทางวัฒนธรรม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการสร้างพื้นที่ทางวัฒนธรรมในประเพณีบรูไฮไทโซ่ อำเภอดงหลวง จังหวัดมุกดาหาร ผู้วิจัยเก็บข้อมูลภาคสนามระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2568 ถึงเดือนมกราคม พ.ศ. 2569 โดยใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้าง (Semi-structured in-depth interview) ร่วมกับการสังเกตอย่างไม่มีส่วนร่วมและการสังเกตอย่างมีส่วนร่วม โดยมีผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 20 คน 

ผลการวิจัยพบว่า ชาวไทโซ่ในจังหวัดมุกดาหารตั้งถิ่นฐานเป็นกลุ่มใหญ่อยู่ในอำเภอดงหลวง และยังคงยึดถือประเพณีพิธีกรรมที่สืบทอดตามขนบเดิม ขณะเดียวกันก็ประกอบสร้างประเพณีบรูไฮไทโซ่ขึ้น ประเพณีบรูไฮไทโซ่สะท้อนให้เห็นการผสมผสานและการนำทุนทางคติชน ทั้งความเชื่อ ประเพณี พิธีกรรม เรื่องเล่า สถาปัตยกรรมพื้นถิ่น และงานหัตถกรรม เป็นเครื่องมือสำคัญในการประกอบสร้างพื้นที่ทางวัฒนธรรมของชาวไทโซ่ อำเภอดงหลวง จังหวัดมุกดาหาร โดยการมีส่วนร่วมของภาครัฐและภาคประชาชน พื้นที่ทางวัฒนธรรมของชาวไทโซ่ที่สะท้อนผ่านประเพณีบรูไฮไทโซ่ จำแนกออกเป็น 4 มิติ คือ 1) พื้นที่ทางกายภาพกับวิถีวัฒนธรรมของชาวไทโซ่ 2) พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์กับการประกอบสร้างพิธีกรรมบนพื้นที่สาธารณะ 3) พื้นที่ทางประวัติศาสตร์กับการบอกเล่าตัวตน และ 4) พื้นที่การท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมกับการต่อรองอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์